मूलभूत विश्लेषणाची आर्थिक गुणोत्तरे

डॉ. सर्वेश सुहास सोमण

शेअर बाजारात गुंतवणूक करीत असताना Technical Analysis केले जाते त्याचप्रमाणे Fundamental Analysis अर्थात मूलभूत विश्लेषणदेखील केले जाते. मूलभूत विश्लेषण हा विषय खूप जास्त खोल अभ्यासाचा आहे. यात काही रेशो बघितले जातात त्यातील काही रेशो आपण थोडक्यात बघूया आणि समजून घेऊया.

शेअर बाजारातील रेशो (Share Market Ratios) म्हणजे कंपन्यांच्या कामगिरीचे आणि मूल्यांकनाचे विश्लेषण करण्यासाठी वापरले जाणारे आर्थिक गुणोत्तर. हे गुणोत्तर कंपनीच्या नफ्यात, मालमत्तेत, उत्पन्नात आणि इतर आर्थिक घटकांमध्ये असलेले संबंध दर्शवतात. गुंतवणूकदार आणि विश्लेषक यांचा वापर कंपन्यांची तुलना करण्यासाठी, त्यांची कामगिरी तपासण्यासाठी आणि गुंतवणुकीचे निर्णय घेण्यासाठी करतात.

काही महत्त्वाचे रेशो :

पीई रेशो (P/E Ratio): किंमत-ते-उत्पन्न गुणोत्तर (Price-to-Earnings Ratio) म्हणजे शेअरची किंमत प्रति शेअर कमाईने भागल्यास मिळणारी संख्या. हे गुणोत्तर दर्शवते, की गुंतवणूकदार एका रुपयाच्या कमाईसाठी किती पैसे देण्यास तयार आहे. कमी पीई रेशो म्हणजे स्टॉक अंडरवैल्यूड (under-valued) आहे आणि जास्त पीई रेशो म्हणजे स्टॉक ओव्हरवैल्यूड (over-valued) आहे, असे मानले जाते.

पीबी रेशो (P/B Ratio) : किंमत-ते-पुस्तक मूल्य गुणोत्तर (Price-to-Book Ratio) म्हणजे शेअरची किंमत प्रति शेअर बुक व्हॅल्यूने भागल्यास मिळणारी संख्या. बुक व्हॅल्यू म्हणजे कंपनीच्या मालमत्तेतून तिची देयके वजा केल्यावर येणारी रक्कम. हे गुणोत्तर दर्शवते की कंपनीची मालमत्ता तिच्या बाजारभावाच्या तुलनेत किती आहे.

चालू गुणोत्तर (Current Ratio): चालू गुणोत्तर म्हणजे कंपनीच्या चालू मालमत्तेची चालू देयकांशी तुलना. हे गुणोत्तर कंपनीची अल्पकालीन आर्थिक स्थिती दर्शवते.

ईपीएस (EPS): प्रति शेअर कमाई (Earnings Per Share) म्हणजे कंपनीच्या नफ्याला एकूण शेअर्सच्या संख्येने भागल्यास येणारी संख्या.

आरओई (ROE): इक्विटीवरील परतावा (Return on Equity) म्हणजे कंपनीच्या नफ्याचे भागधारकांच्या इक्विटीशी असलेले प्रमाण. या रेशोंचा वापर करून गुंतवणूकदार

कंपनीच्या कामगिरीचे आणि मूल्यांकनाचे योग्य आकलन करू शकतात.

कंपनीचे तपशीलवार मूलभूत विश्लेषण करणे आवश्यक असले तरी, हे गुणोत्तर तुम्हाला कंपनीच्या आर्थिक स्थितीचा बारकाईने आढावा घेण्यास मदत करू शकतात. हे देखील लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की हे गुणोत्तर गतिमान स्वरूपाचे आहेत. म्हणूनच, दर तिमाहीत (तिमाही आर्थिक निकाल जाहीर झाल्यानंतर) त्यांची पुनर्गणना करणे
महत्त्वाचे आहे.

(सुचना : लेखकाची तसेच त्यांच्या जवळच्या नातेवाइकांची लेखात सुचवित असलेल्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये कोणतीही गुंतवणूक नाही किंवा सुचविलेल्या कंपन्यांशी लेखकाचा कुठलाही संबंध नसून कंपनीकडून कोणतेही मानधन किंवा भेटवस्तू घेतलेली नाही)
samrajyainvestments@gmail.com