वॉशिंग्टन : अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी भारतातून आयात होणाऱ्या काही वस्तूंवर तब्बल ५० टक्के टॅरिफ लावण्याचा निर्णय घेतला असून, यामुळे भारताला मोठा आर्थिक धक्का बसला आहे. या निर्णयामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापारसंबंधांवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. ट्रम्प यांच्या या कठोर धोरणामुळे भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला असून, काही मैत्रीपूर्ण देशांनी भारताच्या बाजूने उघडपणे पाठिंबा जाहीर केला आहे. दरम्यान, अमेरिकेतील काही प्रमुख नेत्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना ट्रम्प यांच्या अटी न मानण्याचे आवाहन केले आहे. या घडामोडीमुळे अमेरिका भारतावर राजकीय आणि आर्थिक दबाव टाकण्याचा प्रयत्न करत असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र, अमेरिकेतीलच काही व्यापारी संघटना आणि नागरिकांनी या टॅरिफ निर्णयाविरोधात तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे देशांतर्गत स्तरावरही ट्रम्प यांच्या धोरणाला विरोधाचा सूर वाढत चालला आहे.
अमेरिकेवर आधीच प्रचंड कर्जाचा बोजा असताना, माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नव्या टॅरिफ धोरणामुळे अमेरिकन अर्थव्यवस्थेवर मंदीचा धोका अधिक गडद झाला आहे. या निर्णयामुळे केवळ आंतरराष्ट्रीय व्यापारावरच नव्हे तर देशांतर्गत आर्थिक स्थैर्यावरही गंभीर परिणाम होऊ शकतो, अशी भीती अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. क्रेडिट रेटिंग एजन्सी मूडीज च्या विश्लेषकांच्या मते, वाढती महागाई, रोजगार बाजारातील अनिश्चितता, अस्थिर शेअर बाजार आणि धोरणात्मक आव्हाने या सर्व घटकांमुळे अमेरिकेची आर्थिक स्थिरता डळमळीत झाली आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर आहे की, सुमारे ९० टक्के अमेरिकन नागरिक सतत वाढणाऱ्या अन्नधान्याच्या किमतीमुळे चिंतेत आहेत. याशिवाय, घरभाड्याचा प्रचंड वाढलेला खर्चही अमेरिकन जनतेच्या चिंता वाढवत आहे. या आर्थिक दबावाच्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी टॅरिफ वाढविण्याचा निर्णय घेतल्याने नागरिकांमध्ये आणि व्यावसायिक समुदायात खळबळ उडाली आहे.
अमेरिकन अर्थव्यवस्थेवर मंदीचे संकट अधिक गडद होत चालले आहे. राष्ट्राध्यक्षीय निवडणुकीच्या प्रचारावेळी डोनाल्ड ट्रम्प यांनी महागाई कमी करण्याचे आश्वासन दिले होते. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीकडे पाहता त्या आश्वासनाचे वास्तवाशी फारसे साधर्म्य दिसत नाही. उलट महागाईचा वेग वाढला असून, सामान्य नागरिकांच्या जगण्याचा खर्च प्रचंड वाढला आहे. नवीन सर्वेक्षणांनुसार, वाढते अन्नधान्य दर आणि घरभाड्याचा वाढता बोजा ही अमेरिकन जनतेसमोरची दोन मोठी आव्हाने ठरली आहेत. अनेक नागरिक किरकोळ खरेदीसाठीही ‘खरेदी करा आणि नंतर पैसे द्या’ (Buy Now, Pay Later) या सेवांवर अवलंबून राहू लागले आहेत. ही प्रवृत्ती अर्थतज्ज्ञांच्या मते, आर्थिक अस्थैर्याची गंभीर लक्षणे दर्शवते. यात भर म्हणजे ट्रम्प यांच्या नव्या टॅरिफ धोरणामुळे देशांतर्गत महागाई आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. व्यापार तज्ज्ञांचे मत आहे की, यामुळे केवळ बाजारपेठच नाही तर सामान्य अमेरिकन कुटुंबांचे आर्थिक दिवाळेही निघू शकते. या पार्श्वभूमीवर सरकारने तातडीने प्रभावी आर्थिक उपाययोजना करणे गरजेचे असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.
ताज्या सर्वेक्षणानुसार, अमेरिकेत लवकरच दैनंदिन जीवनातील जवळपास प्रत्येक वस्तूच्या किमती वाढण्याची शक्यता आहे. अन्नधान्य, इंधन, घरभाडे यांसारख्या आवश्यक सेवांसोबतच वाहतूक क्षेत्रालाही या महागाईचा मोठा फटका बसू शकतो. विशेषत: माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नव्या टॅरिफ धोरणामुळे अमेरिकेतील कार उद्योगावर गंभीर परिणाम होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. प्रमुख कार कंपन्यांनी यावर थेट प्रतिक्रिया देण्यास सुरुवात केली असून, टॅरिफमुळे त्यांच्या उत्पादन खर्चात वाढ होऊन नफा धोक्यात येऊ शकतो, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली आहे. उद्योग विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक राहण्यासाठी अमेरिकन वाहन उत्पादकांवर प्रचंड दबाव निर्माण होऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, ट्रम्प यांचे हे धोरण दीर्घकालीन पातळीवर त्यांच्याच आर्थिक धोरणांना मारक ठरू शकते. दुसरीकडे, भारताने ट्रम्प यांच्या दबावाखाली झुकण्यास नकार दिला आहे. ट्रम्प यांनी मात्र स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत टॅरिफबाबत निर्णय होत नाही, तोपर्यंत भारतासोबत कोणतीही अधिकृत चर्चा होणार नाही. या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकन आणि भारतीय अर्थव्यवस्थांमध्ये तणाव वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली असून, परिस्थितीवर दोन्ही देशांच्या पुढील पावलांवर सर्वांचे लक्ष आहे.