प्रतिनिधी:जागतिक बँकेच्या ताज्या दक्षिण आशिया विकास अद्यतनानुसार (World Bank South Asia Development Update) रिपोर्टनुसार,भारत हा जगातील सर्वात वेगाने वाढणारा प्रमुख अर्थव्यवस्था राहील असे त्यामध्ये म्हटले गेले आहे. ही वाढ मजबू त उपभोग (Consumption), सुधारित शेती उत्पादन आणि वाढत्या ग्रामीण वेतनामुळे होणार असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. तसेच दक्षिण आशियाचा विकास यावर्षी ६.६% इतका मजबूत राहण्याची अपेक्षा अहवालात व्यक्त केली गेली.'परंतु २०२६ मध्ये तो ५. ८% पर्यंत घसरण्याचा इशारा देखील अहवालात देण्यात आला आहे. जागतिक बँकेच्या वर्षातून दोनदा येणाऱ्या प्रादेशिक दृष्टिकोनातून असे दिसून येते की हा प्रदेश जागतिक विकासाचे नेतृत्व करत असताना, त्याच्या गतीवर अनेक जोखीम परिणाम करू शक तात. यामध्ये जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, व्यापार धोरणातील बदल, सामाजिक-राजकीय तणाव आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) सारख्या उदयोन्मुख तंत्रज्ञानामुळे कामगार बाजारपेठेतील व्यत्यय यांचा समावेश आहे.
अहवालातील निष्कर्षावर मत व्यक्त करताना,दक्षिण आशियामध्ये प्रचंड आर्थिक क्षमता आहे आणि तो अजूनही जगातील सर्वात वेगाने वाढणारा प्रदेश आहे. पण देशांनी विकासासमोरील जोखीम सक्रियपणे हाताळण्याची गरज आहे' असे जागतिक बँकेचे दक्षिण आशियाचे उपाध्यक्ष जोहान्स झुट म्हणाले आहेत. त्यांनी पुढे म्हटले की सरकारे एआयचे फायदे जास्तीत जास्त वाढवून आणि व्यापारातील अडथळे कमी करून उत्पादकता वाढवू शकतात आणि रोजगार निर्माण करू शकतात.अहवालात असे आढळून आले आ हे की दक्षिण आशियाई देश आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि वित्तपुरवठ्यासाठी सर्वात कमी खुले आहेत. उच्च शुल्कामुळे आकुंचन पावणाऱ्या क्षेत्रांना संरक्षण मिळते तर उत्पादनाला नुकसान होते, कारण मध्यवर्ती वस्तूंवरील शुल्क इतर विकसनशील अर्थव्यवस्थांपेक्षा दुप्पट आहे. दरम्यान, कमी शुल्काचा सामना करणाऱ्या सेवा क्षेत्राने गेल्या दशकात जवळजवळ तीन-चतुर्थांश रोजगार वाढीला चालना दिली आहे.
जागतिक बँकेने असे सुचवले आहे की काळजीपूर्वक शुल्क कपात, विशेषतः मुक्त व्यापार करारांद्वारे (FTA) खाजगी गुंतवणूक आणि रोजगार निर्मितीला प्रोत्साहन देऊ शकते. अहवालात देशांना एआयने आणलेल्या जलद परिवर्तनासाठी तयारी करण्याचे आवा हन देखील केले आहे. जरी दक्षिण आशियातील कामगारांना सध्या एआयचा मर्यादित संपर्क असला तरी, माहिती तंत्रज्ञान आणि व्यवसाय सेवांसारख्या क्षेत्रातील मध्यम शिक्षित तरुण कामगार नोकरी बदलांना बळी पडतात. चॅटजीपीटी लाँच झाल्यापासून,एआयमु ळे सर्वाधिक प्रभावित झालेल्या भूमिकांसाठी नोकरीच्या यादीत सुमारे २०% घट झाली आहे. तथापि, अशा भूमिकांमुळे एआयशी संबंधित कौशल्यांची मागणी झपाट्याने वाढत आहे, इतर व्यावसायिक नोकऱ्यांपेक्षा वेतन जवळजवळ ३०% जास्त आहे.
'व्यापारातील मोकळेपणा वाढवणे आणि एआयचा वाढता अवलंब दक्षिण आशियासाठी परिवर्तनकारी ठरू शकतो' असे जागतिक बँकेच्या दक्षिण आशियातील मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ फ्रांझिस्का ओहन्सॉर्ज म्हणाल्या आहेत . गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी आणि रो जगार टिकवून ठेवण्यासाठी कामगारांच्या गतिशीलतेला आणि कौशल्य विकासाला पाठिंबा देण्यासाठी धोरणात्मक उपाययोजना आवश्यक आहेत यावर त्यांनी भर दिला. जागतिक बँकेच्या मते, उच्च निर्यात शुल्कामुळे आर्थिक वर्ष २६/२७ साठी थोडा कमी अंदा ज असूनही भारताचा आर्थिक दृष्टिकोन मजबूत आहे. इतर दक्षिण आशियाई राष्ट्रांमध्ये मिश्र ट्रेंड आहेत; बांगलादेश वेग वाढवण्यास सज्ज आहे, श्रीलंका अपेक्षेपेक्षा वेगाने सावरत आहे तर नेपाळ आणि मालदीव राजकीय आणि बाह्य घटकांच्या दबावाचा सामना क रत आहेत.