उच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर ५ दिवसीय महा-पाडकाम मोहिमेला सुरुवात
मुंबई : मुंबईतील वांद्रे (Bandra) पूर्व भागात असलेल्या 'गरीब नगर' (Garib Nagar) झोपडपट्टी परिसरात आज, मंगळवार, १९ मे पासून अनधिकृत बांधकामांविरुद्ध एक भव्य पाडकाम मोहीम (Demolition Drive) हाती घेण्यात आली आहे. पश्चिम रेल्वेच्या मालकीच्या जागेवर उभी राहिलेली बेकायदा बांधकामे जमीनदोस्त करण्यासाठी सलग पाच दिवस ही धडक कारवाई चालणार आहे. १९ मे ते २३ मे या कालावधीत चालणाऱ्या या व्यापक मोहिमेला मुंबई उच्च न्यायालयाने (Bombay High Court) हिरवा कंदील दिल्यानंतरच पश्चिम रेल्वेने (Western Railway) हे अत्यंत कठोर पाऊल उचलले आहे.
उच्च न्यायालयाचे आदेश आणि पात्र झोपडपट्टीधारकांना दिलासा
या कारवाईची कायदेशीर पार्श्वभूमी पाहिल्यास, मुंबई उच्च न्यायालयाने ६ मे रोजी झालेल्या एका महत्त्वपूर्ण सुनावणीत पश्चिम रेल्वे प्रशासनाला ही पाडकाम मोहीम पुढे नेण्याची रीतसर परवानगी दिली होती. मात्र, अतिक्रमण हटवताना न्यायालयाने माणुसकीच्या दृष्टिकोनातून एक अतिशय महत्त्वाची अटही प्रशासनावर घातली आहे. २०२१ मध्ये प्रशासनातर्फे करण्यात आलेल्या अधिकृत सर्वेक्षणात जे झोपडपट्टीधारक 'पात्र' (Eligible Slum Dwellers) ठरले आहेत, त्यांच्या राहत्या घरांचे आणि अधिकारांचे संरक्षण करणे प्रशासनावर बंधनकारक असणार आहे. त्यामुळे या कारवाईत केवळ अनधिकृत आणि अपात्र ठरलेल्या बांधकामांवरच बुलडोझर चालवला जाणार असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
रेल्वेच्या जागेची मुक्तता
गेल्या अनेक वर्षांपासून रेल्वेच्या मालकीच्या मोक्याच्या जागांवर बेकायदेशीररीत्या अतिक्रमण करून या वस्त्या उभ्या राहिल्या होत्या. रेल्वेचे प्रकल्प आणि सुरक्षितता लक्षात घेता या जागा मोकळ्या करणे अत्यंत गरजेचे बनले होते. ही महा-पाडकाम कारवाई कोणत्याही अडथळ्याविना पार पडावी आणि स्थानिक पातळीवर कायदा व सुव्यवस्थेचा कोणताही गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ नये, यासाठी प्रशासनाने अत्यंत चोख नियोजन केले आहे. पाडकाम सुरू असलेल्या गरीब नगर परिसरात पोलिसांचा मोठा फौजफाटा तैनात करण्यात आला असून, संपूर्ण परिसराला अक्षरशः छावणीचे स्वरूप आले आहे. कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये यासाठी सुरक्षा यंत्रणा अत्यंत सतर्क आहेत.
किरीट सोमय्यांची घटनास्थळी धाव
दरम्यान, या प्रशासकीय कारवाईला एक राजकीय किनार देखील असल्याचे पाहायला मिळाले. भारतीय जनता पक्षाचे (BJP) ज्येष्ठ नेते किरीट सोमय्या (Kirit Somaiya) यांनी प्रत्यक्ष कारवाई सुरू असलेल्या ठिकाणी उपस्थिती लावून परिस्थितीची पाहणी केली. वांद्रे टर्मिनसच्या आजूबाजूला अनधिकृतपणे वसलेल्या या वस्त्यांना सोमय्या यांनी 'बांगलादेशी घुसखोरांचे अतिक्रमण' असे संबोधले आहे. या कथित बांगलादेशी अतिक्रमणांवर अखेर कारवाईचा बडगा उगारल्याबद्दल त्यांनी समाधान व्यक्त केले असून, हे धाडसी पाऊल उचलल्याबद्दल त्यांनी पश्चिम रेल्वे प्रशासन आणि मुंबई पोलिसांचे विशेष आभारही मानले आहेत.