नवी दिल्ली : ग्लोबल पासपोर्ट इंडेक्स 2026 मध्ये भारताची घसरण झाली असून देश 125व्या क्रमांकावर पोहोचला आहे. गेल्या वर्षी क्रमवारीत थोडी सुधारणा झाली होती, तरीही भारताला पहिल्या 100 देशांमध्ये स्थान मिळू शकले नव्हते. 2021 ते 2023 दरम्यान 127व्या क्रमांकावर असलेला भारत 2025 मध्ये 124व्या स्थानावर पोहोचला होता. मात्र, यंदा पुन्हा एकदा घसरण होऊन भारत 125व्या क्रमांकावर आला आहे.(Global Passport Index)
भारतीय पासपोर्टधारकांना सध्या केवळ 26 देशांमध्ये व्हिसाशिवाय किंवा व्हिसा-ऑन-अरायव्हल सुविधेसह प्रवास करता येतो.भारतीय पासपोर्टची क्रमवारी नामिबियापेक्षाही खाली असून फिलिपिन्स, मोरोक्को आणि उझबेकिस्तानसारख्या देशांपेक्षा भारत मागे आहे. मात्र, अझरबैजान आणि किर्गिस्तानपेक्षा भारताची स्थिती चांगली आहे.भारतीय पासपोर्टधारकांना भूतान, नेपाळ, जमैका, मकाओ, पॅलेस्टाईन, ट्युनिशिया, अंगोला आणि बार्बाडोस यांसारख्या देशांमध्ये व्हिसाशिवाय किंवा व्हिसा-ऑन-अरायव्हलच्या सुविधेसह प्रवेश मिळतो. मात्र, अमेरिका, ब्रिटन, जर्मनी, फ्रान्स, चीन आणि संयुक्त अरब अमिरातींसह सुमारे 88 देशांमध्ये प्रवेशासाठी भारतीय नागरिकांना अद्याप व्हिसा घेणे आवश्यक आहे.
भारताच्या शेजारील देशांमध्ये चीन 104व्या क्रमांकावर असून तो भारतापेक्षा पुढे आहे. मात्र, दक्षिण आशियातील अनेक देशांच्या तुलनेत भारताची स्थिती अधिक चांगली आहे. बांगलादेश 166व्या, नेपाळ 164व्या, तर पाकिस्तान 188व्या क्रमांकावर असून तो या निर्देशांकातील सर्वात खालच्या स्थानांपैकी एका स्थानावर आहे.ग्लोबल पासपोर्ट इंडेक्स 2026 च्या अव्वल 10 देशांच्या यादीत बहुतांश युरोपीय देशांचा समावेश आहे. यावरून जागतिक प्रवास सुलभतेच्या बाबतीत युरोपचे वर्चस्व कायम असल्याचे स्पष्ट होते.विशेष म्हणजे, अमेरिका आणि फ्रान्स या दोन्ही देशांना 11वे स्थान मिळाले असून ते अव्वल 10 मध्ये स्थान मिळवण्यापासून थोडक्यात वंचित राहिले आहेत. तर कॅनडा 13व्या क्रमांकावर आहे. त्यामुळे जगातील सर्वात प्रभावी पासपोर्टच्या बाबतीत युरोपीय देश आघाडीवर असल्याचे या निर्देशांकातून पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.