नवी दिल्ली : देशातील आगामी जनगणनेसाठी केंद्र सरकारने ४० प्रश्नांची अधिकृत यादी जाहीर केली आहे. महत्वाचे म्हणजे, या जनगणनेदरम्यान पहिल्यांदाच जातीशी संबंधित माहितीही विचारली जाणार आहे. याशिवाय, कौटुंबिक माहिती, शिक्षण, रोजगार, एवढेच नाही तर कोविड लसीकरणाची माहितीही विचारली जाणार आहे.
देशाचे रजिस्ट्रार जनरल मृत्युंजय कुमार नारायण यांच्या आदेशानुसार, जम्मू-कश्मीर, लडाख, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड राज्यांतील बर्फाच्छादित भागांत १ ते ३० सप्टेंबर दरम्यान जनगणना प्रक्रिया पार पडेल. प्रत्यक्ष घरोघरी जाऊन माहिती गोळा करण्यापूर्वी नागरिकांसाठी १७ ते ३१ ऑगस्ट दरम्यान 'सेल्फ एन्यूमेरेशन' अर्थात स्वतःच माहिती भरण्याची व्यवस्थाही करण्यात आली आहे. तसेच, देशाच्या उर्वरित भागांमध्ये पुढील वर्षी जनगणना सुरू होईल.
जनगणनेत विचारल्या जाणाऱ्या ४० प्रश्नांमध्ये सर्वप्रथम व्यक्तीचे नाव, कुटुंब प्रमुखाशी असलेले नाते, लिंग, जन्मतारीख आणि वय, सद्य वैवाहिक स्थिती, विवाहाच्या वेळचे वय, पती किंवा पत्नीचे नाव, घोषित राष्ट्रीयत्व, धर्म, अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती किंवा जात, वडिलांचा तपशील, आईचा तपशील आणि अपंगत्वाची (दिव्यांगत्वाची) माहिती विचारली जाईल. त्यानंतर मातृभाषा आणि ज्ञान असलेल्या इतर भाषा, साक्षरता आणि डिजिटल साक्षरतेची स्थिती, शिक्षण संस्थेतील उपस्थिती किंवा शिक्षणाची स्थिती, सर्वोच्च शैक्षणिक पात्रता आणि शाखा अथवा विषय, गेल्या एका वर्षादरम्यान कधीही काही काम केले आहे का, आर्थिक उपक्रमांची श्रेणी, व्यवसाय किंवा पेशा, उद्योग, व्यापार किंवा सेवेचे स्वरूप, कामगाराची श्रेणी, बिगर-आर्थिक उपक्रम, कामाच्या शोधात आहात किंवा कामासाठी उपलब्ध आहात का, आणि कामाच्या ठिकाणी ये-जा करण्याची स्थिती याबद्दल माहिती घेतली जाईल.
तसेच जन्मस्थान, शेवटचे रहिवास स्थान, स्थलांतराचे कारण, शेवटच्या स्थलांतरानंतर या गावात अथवा शहरात राहण्याचा कालावधी आणि कायमचा निवासी पत्ता नोंदवला जाईल. महिलांसाठी सध्या हयात असलेल्या मुलांची संख्या (केवळ सध्या विवाहित, विधवा, घटस्फोटित आणि विभक्त राहणाऱ्या महिलांसाठी), आतापर्यंत जन्मलेल्या एकूण हयात मुलांची संख्या, आणि गेल्या एका वर्षात जन्मलेल्या हयात मुलांची संख्या विचारली जाईल. शेवटी कोविड-१९ लसीकरणाची जागा, एकूण बँक खात्यांची संख्या, उपलब्ध असल्यास मोबाईल नंबर, उपलब्ध असल्यास आधार क्रमांक, उपलब्ध असल्यास मतदार ओळखपत्र क्रमांक, भारतीय पासपोर्टधारक असल्यास पासपोर्ट क्रमांक, आणि ड्रायव्हिंग लायसन्सची उपलब्धता याविषयीची माहिती गोळा केली जाईल.