चाळीसगाव : मध्य रेल्वेच्या भुसावळ विभागातील चाळीसगाव रेल्वे स्थानकाला आता पार्सल हब म्हणून विकसित करण्याची तयारी रेल्वे प्रशासनाने सुरू केली आहे. रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे असलेल्या या स्थानकाचा विकास झाल्यास भुसावळ स्थानकावरील पार्सल हाताळणीचा भार कमी होण्यास मदत होणार आहे. तसेच परिसरातील मालवाहतूक आणि वितरण व्यवस्थेलाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
मध्य रेल्वेच्या भुसावळ विभागातर्फे आयोजित ‘रेल्वे मालवाहतूक आणि साठवणूक उद्योग संवाद मेळाव्या’त या नियोजनाची माहिती देण्यात आली. भुसावळ रेल्वे स्थानकावर सध्या पार्सल हाताळणीचे प्रमाण मोठे आहे. तेथील गोदामात सुमारे १५० मिनी ट्रकच्या माध्यमातून मालाची हाताळणी करणे आव्हानात्मक ठरत आहे. हा ताण कमी करण्यासाठी चाळीसगाव येथे स्वतंत्र पार्सल हब विकसित करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
पार्सलचे वर्गीकरण आणि वितरण होणार अधिक वेगाने
चाळीसगाव येथे पार्सल हब विकसित झाल्यानंतर विविध ठिकाणांहून येणाऱ्या पार्सलची साठवणूक, गंतव्यस्थानानुसार वर्गवारी आणि पुढील वाहतुकीसाठी व्यवस्था करणे शक्य होणार आहे. पार्सलचे मालगाड्या किंवा प्रवासी गाड्यांच्या पार्सल व्हॅनमध्ये चढविण्यासाठीही या केंद्राचा उपयोग होईल. परिणामी पार्सल हाताळणी अधिक कार्यक्षम होऊन मालाच्या वाहतुकीसाठी लागणारा वेळ कमी होण्यास मदत होईल.
चाळीसगाव शहरातून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ५२ जात असल्याने या ठिकाणाला रस्ते वाहतुकीच्या दृष्टीने विशेष महत्त्व आहे. पंजाब आणि कर्नाटकला जोडणाऱ्या या महामार्गामुळे मालाची वाहतूक सुलभ होण्यास मदत होते. याशिवाय जळगाव, छत्रपती संभाजीनगर, मनमाड आणि धुळे या शहरांशी चाळीसगावची चांगली जोडणी आहे.
- जळगाव ते चाळीसगाव: सुमारे १०४ किलोमीटर
- छत्रपती संभाजीनगर ते चाळीसगाव: सुमारे ९० किलोमीटर
- मनमाड ते चाळीसगाव: सुमारे ७३ किलोमीटर
- धुळे ते चाळीसगाव: सुमारे ६० किलोमीटर
या शहरांशी असलेली रस्ते वाहतुकीची जोडणी आणि रेल्वे मार्गांची उपलब्धता लक्षात घेता, चाळीसगाव हे पार्सल वाहतुकीसाठी महत्त्वाचे केंद्र ठरू शकते. त्यामुळे या ठिकाणी पार्सल हब विकसित झाल्यास स्थानिक व्यापारी, उद्योग आणि मालवाहतूक क्षेत्राला फायदा होण्याची शक्यता आहे.
तीन रेल्वे मार्गिका आणि पिट लाईनची सुविधा
पाचोरा आणि मनमाड रेल्वे स्थानकांदरम्यान असलेल्या चाळीसगाव स्थानकावर सध्या तीन रेल्वे मार्गिका उपलब्ध आहेत. पार्सल डब्यांची (व्हीपी) स्वच्छता, तपासणी आणि किरकोळ दुरुस्तीसाठी आवश्यक पिट लाईनची सुविधाही येथे आहे. याशिवाय पार्सल डबे गाड्यांना जोडणे आणि वेगळे करण्यासाठी शंटरची सुविधा उपलब्ध आहे. मालाच्या साठवणुकीसाठी स्थानकावर जुने गोदाम असून, नवीन गोदामाचे बांधकामही प्रगतिपथावर आहे. या पायाभूत सुविधांमुळे पार्सलची चढ-उतार प्रक्रिया अधिक जलद होण्यास मदत होणार आहे. डब्यांची तपासणी, देखभाल आणि गाड्यांना डबे जोडणे किंवा वेगळे करणे यांसारखी कामे एकाच ठिकाणी करता येत असल्याने पार्सल हबच्या विकासासाठी चाळीसगाव अनुकूल ठरत आहे.
तीन महिन्यांत २३ पार्सल डबे रवाना; ३० लाखांचा महसूल
चाळीसगाव रेल्वे स्थानकावर ऑगस्ट २०२६ पासून दर आठवड्याला तीन ते चार पार्सल डबे जोडण्याचे काम सुरू आहे. गेल्या तीन महिन्यांत या स्थानकावरून एकूण २३ पार्सल डबे रवाना करण्यात आले असून, त्यातून रेल्वेला सुमारे ३० लाख रुपयांचा महसूल मिळाला आहे. उपलब्ध पायाभूत सुविधा, राष्ट्रीय महामार्गाशी असलेली जोडणी आणि पार्सल वाहतुकीतून मिळणारा महसूल यांचा विचार करता चाळीसगाव स्थानकाच्या विकासाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. पार्सल हबच्या माध्यमातून भुसावळ स्थानकावरील कामाचा ताण कमी करण्यासोबतच मालवाहतुकीची कार्यक्षमता वाढविणे आणि परिसरातील व्यापाराला चालना देणे शक्य होणार आहे.
