शारदीय नवरात्रोत्सवाची (Navratri 2026) सांगता आज म्हणजेच मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी अत्यंत उत्साहात होत आहे. हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि साडेतीन मुहुर्तापैकी एक असलेल्या विजयादशमीचा (दसरा) (Dusshera 2026) सण देशभरात मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जात आहे. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर येणाऱ्या या पर्वाला आध्यात्मिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. नऊ दिवस घटस्थापना करून देवीची मनोभावे आराधना करणारे भाविक आजच्या दिवशी घट हलवून आपल्या नवरात्रव्रताची सांगता करतात. मात्र, घट हलवण्याची नेमकी वेळ कोणती असावी, याविषयी बऱ्याचदा संभ्रम असतो. हा मुहूर्त प्रत्येक कुटुंबाच्या धार्मिक परंपरा आणि स्थानिक पंचांगानुसार ठरत असल्याने योग्य ती माहिती असणे आवश्यक ठरते.
सनातन धर्मात असत्यावर सत्याचा आणि अधर्मावर धर्माचा विजय म्हणून विजयादशमी म्हणजेच दसऱ्याचा पवित्र सण अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी ...
पंचांगानुसार, यंदाच्या विजयादशमीची दशमी तिथी २० ऑक्टोबर रोजी दुपारी १२:५० वाजता सुरू होत असून, २१ ऑक्टोबर रोजी दुपारी २:११ वाजता समाप्त होईल. दसऱ्याच्या दिवशी कोणतेही शुभ कार्य किंवा पूजा करण्यासाठी 'विजय मुहूर्त' अत्यंत उत्तम मानला जातो. मुंबईसाठी हा विजय मुहूर्त दुपारी २:१९ ते ३:०६ या वेळेत असणार आहे. महाराष्ट्रातील इतर शहरांमध्ये स्थानिक सूर्योदयानुसार या वेळेत थोडाफार बदल होऊ शकतो. अनेक जण विजय मुहूर्तालाच घट हलवण्याची वेळ समजतात, मात्र धार्मिक मान्यतेनुसार घट हलवण्याची वेळ ही घराच्या कुलाचार आणि परंपरेवर अवलंबून असते. विजय मुहूर्त हा जरी दसऱ्याच्या पूजेसाठी शुभ असला, तरी देवघरातील घट नेमका कधी हलवावा यासाठी घरातील वडीलधाऱ्या मंडळींचे किंवा स्थानिक पुरोहितांचे मार्गदर्शन घेणे योग्य ठरेल. घाईघाईत फक्त मुहूर्तावर न जाता आपल्या घरच्या परंपरेचे काटेकोर पालन करणे उत्तम मानले जाते.
घट हलवण्यापूर्वी काही महत्त्वाचे धार्मिक विधी पार पाडावे लागतात
- दसऱ्याच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि संपूर्ण देवघर स्वच्छ करून घ्यावे.
- घट हलवण्यापूर्वी नेहमीप्रमाणे देवीची षोडशोपचार पूजा, आरती आणि नैवेद्य दाखवून देवीची प्रार्थना करावी.
- पूजेनंतर घटावरील नारळ, फुले, आंब्याची पाने व इतर पूजासाहित्य बाजूला करावे. घटातील पवित्र जल, माती आणि नवरात्रात उगवलेले जव (धान्य) यांचे काय करावे, हे प्रत्येक कुटुंबाच्या परंपरेनुसार ठरलेले असते.
- नऊ दिवस माता दुर्गेने आपल्या घरात कृपा केल्याबद्दल तिचे आभार मानावे आणि पुढील वर्षीही अशीच सुख-समृद्धी कायम राहो, अशी भाविक प्रार्थना करतात.
विजयादशमी हा सण केवळ व्रताच्या सांगतेपुरا मर्यादित नसून तो असत्यावर सत्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे. महाराष्ट्रात या शुभदिनी अत्यंत उत्साहात सीमोल्लंघन, शमीपूजन आणि आपट्याची पाने (सोन्याचे प्रतीक) एकमेकांना वाटून आदराची व स्नेहाची देवाणघेवाण करण्याची प्राचीन परंपरा मोठ्या हर्षोल्लासात पाळली जाते.
