तेहरान : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष कमी करण्यासाठी राजनैतिक प्रयत्न सुरू असतानाच इराणने अमेरिकेसोबतच्या चर्चेबाबत कठोर भूमिका घेतली आहे. इराणच्या 7 अटी पूर्ण झाल्याशिवाय अमेरिकेसोबतची चर्चा निरर्थक ठरेल, असे इराणच्या संसदेच्या अध्यक्षांच्या प्रवक्त्याने स्पष्ट केले आहे. दरम्यान, दोन्ही देशांमधील तणाव कमी करण्यासाठी कतारचे मध्यस्थ रविवारी, 25 ऑक्टोबर 2026 रोजी तेहरानमध्ये दाखल झाल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे चर्चेतून तोडगा निघणार की संघर्ष पुन्हा तीव्र होणार, याकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष लागले आहे.
इराणच्या 7 अटी पूर्ण करण्याची मागणी
इराणच्या संसदेच्या अध्यक्षांचे प्रवक्ते अब्बास गौझार्दी यांनी अमेरिकेसोबतच्या चर्चेबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली. इराणने यापूर्वीच आपल्या 7 अटी जाहीर केल्या असून, त्या पूर्ण होईपर्यंत अमेरिकेसोबत वाटाघाटी करण्यात अर्थ नसल्याचे त्यांनी म्हटले. इराणच्या सरकारी वृत्तसंस्थाशी बोलताना त्यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या संभाव्य नव्या हल्ल्यांबाबतच्या इशाऱ्यांवरही टीका केली. हे इशारे धमकावण्याच्या उद्देशाने केलेली बढाई असल्याचा आरोप त्यांनी केला. अमेरिकेला इराणची अणुक्षमता कमी करायची असून, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील इराणचे नियंत्रणही संपवायचे आहे, असा आरोपही गौझार्दी यांनी केला.
होर्मुझची सामुद्रधुनी चर्चेच्या केंद्रस्थानी
अमेरिका आणि इराणमधील वादात होर्मुझची सामुद्रधुनी हा महत्त्वाचा मुद्दा बनला आहे. जागतिक तेल आणि द्रवरूप नैसर्गिक वायूच्या व्यापारासाठी हा सागरी मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा आहे. इराणने मांडलेल्या प्रस्तावानुसार, अमेरिकेने आपल्या अटी मान्य केल्यास सामुद्रधुनीतील सागरी वाहतूक पुन्हा सुरू करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. इराणच्या मागण्यांमध्ये अमेरिकेने इराणी बंदरांवरील नाकेबंदी उठवणे, इराणच्या तेल निर्यातीवरील निर्बंध हटवणे आणि विविध आघाड्यांवरील शत्रुत्व थांबवणे यांचा समावेश असल्याचे यापूर्वीच्या वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे. मात्र, अणुकार्यक्रमाबाबत चर्चा कधी आणि कशा पद्धतीने करायची, यावर दोन्ही देशांमध्ये मतभेद कायम आहेत.
Saudi Arabia Flights : मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारतातून सौदी अरेबियाला जाणाऱ्या काही विमानसेवा स्थगित करण्यात आल्या आहेत. एअर इंडिया आणि ...
ट्रम्प यांच्यासमोर करार की लष्करी कारवाईचा पर्याय?
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबत करार करायचा की पुन्हा लष्करी कारवाई सुरू करायची, याबाबत लवकरच निर्णय घ्यावा लागेल, असे संकेत दिले आहेत. एका वृत्तसंस्थेच्या कार्यक्रमाला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी इराणविषयी कठोर भूमिका मांडली. अमेरिकेकडून इराणविरोधात पुन्हा हल्ले होण्याची शक्यता नाकारता येत नसल्याचे वृत्त आहे. याशिवाय, पर्शियन आखाताच्या दिशेने अतिरिक्त लष्करी साधनसामग्री आणि तिसरा विमानवाहू युद्धनौका गट तैनात करण्यात आल्याचेही वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
कतारच्या मध्यस्थीने तोडगा निघणार?
अमेरिका आणि इराण यांच्यात थेट चर्चा ठप्प असताना कतार मध्यस्थाची भूमिका बजावत आहे. दोन्ही देशांमध्ये संदेशांची देवाणघेवाण करून तणाव कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. मात्र, इराणच्या अटी आणि अमेरिकेच्या अणुकार्यक्रमासंबंधीच्या मागण्यांमध्ये अद्याप तडजोड झालेली नाही. इराणने आपल्या अटींवर ठाम राहण्याची भूमिका घेतली आहे, तर अमेरिकेकडून करारासाठी दबाव कायम आहे. त्यामुळे कतारच्या मध्यस्थीमुळे चर्चेला नवी दिशा मिळते का, की दोन्ही देशांमधील संघर्ष पुन्हा वाढतो, हे आगामी घडामोडींवर अवलंबून असेल.
एकूणच, इराणच्या 7 अटी, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण आणि अणुकार्यक्रम हे अमेरिका-इराण चर्चेतील प्रमुख अडथळे ठरत आहेत. राजनैतिक प्रयत्न सुरू असले तरी दोन्ही बाजूंच्या कठोर भूमिकेमुळे परिस्थिती अद्याप अनिश्चित आहे.