मुंबई : चीनमधील बंदरात टीबीएम मशिन अडकल्याने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या महत्वाकांक्षी मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाला गंभीर धक्का बसला आहे. या प्रकल्पाच्या भुयारी मार्गाच्या बांधकामासाठी अत्यावश्यक असलेली दोन टनेल बोरिंग मशिन (टीबीएम) चीनमधील बंदरात अडकून पडली आहेत, ज्यामुळे संपूर्ण प्रकल्पाच्या वेळापत्रकावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
राष्ट्रीय हाय स्पीड रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेडच्या माध्यमातून १.०८ लाख कोटी रुपयांच्या या महागड्या प्रकल्पात आता अनपेक्षित अडथळे येत आहेत. सावली-विक्रोळी आणि विक्रोळी-बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स या महत्वाच्या मार्गांवरील भुयारी बांधकामासाठी एकूण तीन टनेल बोरिंग मशिनचा वापर करण्याचे नियोजन करण्यात आले होते.
बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स ते शिळफाटा या २१ किलोमीटरच्या अत्यंत महत्वाच्या मार्गासाठी या टनेल बोरिंग मशिनची नितांत गरज आहे. या मार्गातील ठाणे खाडीखालील सात किलोमीटरचा समुद्राखालील भाग या मशिनच्या सहाय्यानेच तयार करावा लागणार आहे, जो या प्रकल्पातील सर्वात तांत्रिकदृष्ट्या आव्हानात्मक भाग मानला जातो.
जर्मनीतील प्रसिद्ध टनेल बोरिंग मशिन निर्माते कंपनी हेरेनक्नेट यांना या विशेष मशिनची ऑर्डर देण्यात आली होती. या मशिन चीनमधील ग्वांगझू शहरात तयार करण्यात येत होत्या आणि ऑक्टोबर २०२४ पर्यंत भारतात पोहोचण्याची अपेक्षा होती. परंतु आता जून २०२५ मध्येही या महत्वाच्या यंत्रसामुग्रीचा कुठेही पत्ता नाही.
या गंभीर परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय रेल्वे मंत्रालयाने हे प्रकरण परराष्ट्र मंत्रालयाकडे हस्तांतरित केले आहे. टनेल बोरिंग मशिनसह इतर अत्यावश्यक उपकरणे मुक्त करण्यासाठी राजनैतिक चॅनेलचा वापर करण्यात येत आहे. तथापि या मशिन आणि संबंधित यंत्रसामुग्री कधी भारतात दाखल होतील, याबाबत कोणतीही निश्चित माहिती उपलब्ध नाही.
दरम्यान, जून २०२३ मध्ये अफकॉन्स कंपनीला या भुयारी बांधकामासाठी ६,३९७ कोटी रुपयांचा करार देण्यात आला होता. तयारीच्या कामाचा भाग म्हणून सध्या बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स येथे ३६ मीटर खोल, विक्रोळी येथे ५६ मीटर खोल आणि सावली येथे ३९ मीटर खोल अशा तीन उभ्या शाफ्टचे बांधकाम सुरू आहे. या शाफ्टच्या माध्यमातून टनेल बोरिंग मशिन प्रत्यक्ष बांधकामाच्या ठिकाणी पोहोचवून त्यांचे कार्य सुरू करण्याची योजना आहे.
या टनेल बोरिंग मशिनच्या विलंबामुळे बुलेट ट्रेनच्या भुयारी बांधकामाचे वेळापत्रक कोसळण्याची दाट शक्यता आहे. भुयारी मार्गाचे बांधकाम आणखी लांबण्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे, ज्यामुळे संपूर्ण प्रकल्पाच्या पूर्णतेचा कालावधी वाढू शकतो. या परिस्थितीमुळे भारताच्या पहिल्या हाय स्पीड रेल प्रकल्पाला गंभीर आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे.