अफगानिस्तान : अफगानिस्तानमध्ये सोमवार, ३ नोव्हेंबर रोजी तडकाफडकी पहाटेच्या (Early Morning) वेळी जोराचा भूकंप (Strong Earthquake) झाला. अमेरिकेच्या जिओलॉजिकल सर्वेनुसार (USGS), रिश्टर स्केलवर या भूकंपाची तीव्रता ६.३ इतकी नोंदवली गेली आहे. हा भूकंप अफगानिस्तानच्या उत्तरेकडील (Northern Part) भागात आला. एका रिपोर्टनुसार, या भूकंपात लोकांच्या मृत्यूची (Deaths) माहिती येत आहे. स्थानिक अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे कमीत कमी ७ लोकांचा मृत्यू झाला आहे. मृतांचा आकडा वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विशेष म्हणजे, आजपासून सुमारे दोन महिन्यांपूर्वी याच देशाच्या पूर्वेकडील (Eastern Part) भागात आलेल्या भूकंपाने २,२०० हून अधिक लोकांचा बळी घेतला होता. यामुळे अफगानिस्तानमध्ये पुन्हा एकदा भीतीचे वातावरण पसरले आहे.
मजार-ए-शरीफजवळ भूकंपाचा केंद्रबिंदू; काबूलपर्यंत धक्के
यूएसजीएसच्या म्हणण्यानुसार, या भूकंपाचा केंद्रबिंदू मजार-ए-शरीफ (Mazar-e-Sharif) शहराच्या जवळ असलेल्या खोल्म (Kholm) येथे होता. भूकंपाची खोली जमिनीखाली २८ किलोमीटर इतकी होती. एएफपीच्या (AFP) रिपोर्टनुसार, त्यांचे संवादाता यांना या भूकंपाचे धक्के अफगाणिस्तानची राजधानी काबूल (Kabul) पर्यंत जाणवले. मजार-ए-शरीफ शहरात, अनेक नागरिक मध्यरात्री भीतीने रस्त्यावर धावले. त्यांचे घर कोसळतील या भीतीने लोकांमध्ये गोंधळ पसरला होता. या तीव्र धक्क्यांमुळे उत्तरेकडील भागात मोठ्या नुकसानीची भीती व्यक्त होत आहे.
'भूकंपाने लोक घाबरून जागे झाले!' शेजारील देशांनाही धक्के
नॅशनल सेंटर फॉर सीस्मोलॉजी (NCS) ने 'एक्स' (X) पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, प्राथमिक अहवालानुसार भूकंपाचे धक्के स्थानिक वेळेनुसार पहाटे मजार-ए-शरीफ शहर आणि खुल्म शहराजवळ आले. सीएनएनच्या (CNN) रिपोर्टनुसार, उत्तरेकडील बल्ख प्रांताची राजधानी असलेले मजार-ए-शरीफ हे उत्तर अफगाणिस्तानमधील सर्वात जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहरांपैकी एक आहे. मजार-ए-शरीफच्या एका रहिवाशाने सीएनएनला सांगितले की, भूकंप आला तेव्हा त्याचे कुटुंब "घाबरून जागे झाले" आणि त्याची मुले "किंचाळत जिन्यावरून खाली धावत होती." हा भूकंप उत्तरी अफगाणिस्तानच्या सीमेलगत असलेल्या तीन देशांच्या काही भागांत देखील जाणवला. हे देश ताजिकिस्तान (Tajikistan), उझबेकिस्तान (Uzbekistan) आणि तुर्कमेनिस्तान (Turkmenistan) हे आहेत. या तीव्र भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे जीवितहानी आणि नुकसानीचा तपशील अद्याप स्पष्ट होत आहे.
अफगाणिस्तानमध्ये भूकंपाचे वारंवार धक्के; सरकारसमोर आव्हान
अफगाणिस्तानमध्ये भूकंपाचे धक्के वारंवार जाणवत असल्याने तालिबान (Taliban) सरकारसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. २०२१ मध्ये सत्तेवर परतल्यापासून तालिबान सरकारला अनेक मोठ्या भूकंपांना तोंड द्यावे लागले आहे. यामध्ये इराणच्या सीमेवर असलेल्या पश्चिमी हेरात भागात भूकंप आला होता, ज्यात १,५०० हून अधिक लोक मारले गेले आणि ६३,००० हून अधिक घरे नष्ट झाली. या वर्षी ३१ ऑगस्ट रोजी देशाच्या पूर्वेकडील भागात ६.० तीव्रतेचा भूकंप आला होता. यामध्ये २,२०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता, जो अलीकडील अफगाण इतिहासातील सर्वात मोठा भूकंप होता. ब्रिटिश भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणाचे (British Geological Survey) भूकंपविज्ञानी ब्रायन बॅप्टी (Brian Baptie) यांच्या मते, १९०० सालानंतर उत्तर-पूर्वेकडील अफगाणिस्तानमध्ये ७.० हून अधिक तीव्रतेचे १२ भूकंप आले आहेत. या आकडेवारीवरून अफगाणिस्तान भूकंपाच्या दृष्टीने किती संवेदनशील (Vulnerable) आहे, हे स्पष्ट होते.