मुंबई: महसूल गुप्तचर संचालनालयाने आपल्या अहवालात म्हटले आहे की, २०२४-२५ मध्ये महाराष्ट्र, तामिळनाडू, गुजरात आणि पश्चिम बंगाल सारख्या हॉटस्पॉट ठिकाणी सोन्याची तस्करी मोठ्या प्रमाणात झाली आहे. २०२४-२५ मध्ये, डीआरआयने १,०७३ किलो सोने जप्त केले ज्याची बाजार किंमत अंदाजे ७८५ कोटी रुपये आहे, असे अहवालात म्हटले आहे. महत्त्वाचे म्हणजे जप्त केलेल्या सोन्याच्या प्रमाणात आणि आढळलेल्या प्रकरणांच्या संख्येत मुंबई विमानतळ हे सोने तस्करीचे मुख्य केंद्र म्हणून अव्वल ठरल्याचे महसूल गुप्तचर संचालनालयाने आपल्या अहवालात म्हटले आहे.
डीआरआयच्या मते, सोन्याची तस्करी करणारे सिंडिकेट एका संरचित नेटवर्कद्वारे काम करतात. परदेशात किंवा भारतात असलेले मास्टरमाइंड ऑपरेशन्ससाठी निधी देतात. तर आयोजक वाहकांची भरती करत असून वाहक लपवलेले सोने भारतात वाहतूक करतात आणि येथील स्थायिक हँडलर भारतातील नेटवर्कच्या प्रमुख सदस्यांना पुढील विक्रीसाठी सोने पाठवतात. कधीकधी दागिन्यांव्यतिरिक्त इतर स्वरूपात तस्करी केलेले सोने बेकायदेशीर सुविधांवर २४-कॅरेट बार स्वरूपात वितळवले जाते. जे दागिन्यांमध्ये रूपांतरित करून देशांतर्गत बाजारपेठेत एकत्रित विकले जाते.
हवाई मार्ग, विशेषतः मध्य पूर्व आणि आग्नेय आशियातील मेट्रो आणि टियर-२ विमानतळांना जोडणारी विमाने, भारतात सोन्याची तस्करी करण्याचे प्रमुख मार्ग आहेत. तस्कर महिला, कुटुंबे आणि एअरलाइन्सच्या कर्मचाऱ्यांसह विविध प्रवाशांच्या प्रोफाइलचा वापर करून भारतात सोने तस्करी करतात. वाढत्या प्रमाणात, तस्कर विमानाच्या पोकळीत सोने लपवत आहेत जेणेकरून नंतर क्रू, प्रवासी किंवा विमानतळ कर्मचारी शोधू शकतील. कधीकधी, आंतरराष्ट्रीय प्रवासादरम्यान विमानात लपवलेले सोने विमानाच्या देशांतर्गत प्रवासादरम्यान प्रवाशांकडून परत मिळते. शिवाय, ट्रान्झिट प्रवासी शरीर लपवून सोन्याची तस्करी करतात आणि ते विमानतळ कर्मचाऱ्यांना देतात, असे अहवालात म्हटले आहे.
मानवी शरीरात सोने लपवणे ही एक अधिक अत्याधुनिक आणि धोकादायक पद्धत आहे. सिंडिकेट मेणाच्या स्वरूपात सोन्याचे लहान कॅप्सूलमध्ये रूपांतर करतात, जे नंतर स्कॅनर आणि मॅन्युअल तपासणीद्वारे शोध टाळण्यासाठी शरीराच्या पोकळीत घातले जातात. हा ट्रेंड वाहकाच्या आरोग्याला धोका निर्माण करणाऱ्या उच्च-जोखीम लपवण्याच्या तंत्रांकडे वाढत्या बदलाचे प्रतिबिंबित करतो, असे अहवालात म्हटले आहे. तर २०२४-२५ मध्ये सोने तस्करी करणाऱ्या वाहकांच्या प्रोफाइलवरून असे दिसून आले की, पकडण्यात आलेल्या बहुतेक व्यक्ती पुरुष होत्या. तथापि, पकडण्यात आलेल्या व्यक्तींपैकी एक दशांश महिलांची उपस्थिती, महिलांच्या सहभागाच्या वाढत्या ट्रेंडला अधोरेखित करते.