तेहरान : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धविरामानंतर अणु कार्यक्रमाच्या भवितव्याबाबत चर्चा वेगाने सुरू असताना इराणने आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) समोर कठोर भूमिका घेतली आहे. इराणचे उपपरराष्ट्रमंत्री काझेम गरीबाबादी यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, अमेरिका आणि इराण यांच्यात अंतिम आणि सर्वसमावेशक करार होईपर्यंत कोणत्याही अणुस्थळाची तपासणी किंवा अणुसामग्रीची पाहणी करण्यास परवानगी दिली जाणार नाही. (US-Iran Final Agreement)
गरीबाबादी यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'एक्स'वर पोस्ट करत IAEA चे महासंचालक राफाएल मारियानो ग्रोसी यांच्या अलीकडील वक्तव्याला प्रत्युत्तर दिले. त्यांनी म्हटले की, स्वित्झर्लंडमध्ये झालेल्या चर्चेदरम्यान ग्रोसी यांनी भेटीची विनंती केली होती, मात्र त्यांच्यासोबत कोणतीही औपचारिक बैठक झालेली नाही. तसेच, अलीकडील संघर्षादरम्यान हल्ल्यांचे लक्ष्य ठरलेल्या अणुस्थळांना किंवा संवेदनशील अणुसामग्रीला प्रवेश देण्याचा कोणताही निर्णय इराणने घेतलेला नाही. (US-Iran Final Agreement)
गरीबाबादी यांनी पुढे स्पष्ट केले की, अणुस्थळांच्या तपासणीसारखे महत्त्वाचे विषय अंतिम कराराच्या चौकटीतच निश्चित केले जातील. त्यासाठी अमेरिकेसह संबंधित देशांनी इराणवरील आर्थिक निर्बंध, व्यापारबंदी आणि इतर प्रतिबंधात्मक उपाय हटवण्यासाठी प्रत्यक्ष आणि विश्वासार्ह पावले उचलणे आवश्यक आहे. निर्बंध कायम ठेवून तपासणीची अपेक्षा करणे स्वीकारार्ह नसल्याचेही त्यांनी सूचित केले. (US-Iran Final Agreement)
दरम्यान, IAEA प्रमुख राफाएल ग्रोसी यांनी जपानची राजधानी टोकियो येथे पत्रकार परिषदेत बोलताना संस्थेचे निरीक्षक लवकरच इराणच्या अणु संवर्धन केंद्रांना भेट देतील, असा आशावाद व्यक्त केला होता. अमेरिका आणि इराण यांच्यात झालेल्या अंतरिम कराराचा हा महत्त्वाचा भाग असल्याचेही त्यांनी नमूद केले होते. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर इराणच्या अणु कार्यक्रमावर पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली होती. (US-Iran Final Agreement)
मात्र इराणच्या ताज्या भूमिकेमुळे अणु तपासणीचा मार्ग तितका सोपा नसल्याचे स्पष्ट झाले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, युद्धविरामानंतर दोन्ही देशांमध्ये तणाव काहीसा कमी झाला असला तरी अणु कार्यक्रम, निर्बंध आणि सुरक्षा हमी या मुद्द्यांवर अजूनही मोठे मतभेद कायम आहेत. त्यामुळे अंतिम करार होईपर्यंत IAEA निरीक्षकांना इराणमधील संवेदनशील अणुस्थळांवर प्रवेश मिळण्याची शक्यता कमी असल्याचे मानले जात आहे. (US-Iran Final Agreement)
इराणने घेतलेल्या या भूमिकेमुळे आगामी वाटाघाटींना नवे वळण मिळण्याची शक्यता असून, जागतिक समुदायाचे लक्ष आता अमेरिका-इराण चर्चेच्या पुढील टप्प्याकडे लागले आहे. अंतिम करारातून अणु कार्यक्रमावरील नियंत्रण, निर्बंध हटविण्याची प्रक्रिया आणि आंतरराष्ट्रीय तपासणीची रूपरेषा निश्चित होणार असल्याने येत्या काही आठवड्यांतील घडामोडी अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत. (US-Iran Final Agreement)