मुंबई : जगभरात ३ अब्जांहून अधिक वापरकर्ते (Users) असलेल्या व्हॉट्सॲपच्या (WhatsApp) नव्या 'युझरनेम' (Username) फीचरला (Feature) भारतात लागू (Rollout) होण्यापूर्वीच केंद्र सरकारने स्थगिती (Hold) दिली आहे. याबाबत केंद्र सरकारने मेटा (Meta) कंपनीला नोटीस (Notice) पाठवत तीन दिवसांत सविस्तर स्पष्टीकरण (Explanation) सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
व्हॉट्सॲपच्या (WhatsApp) या प्रस्तावित फीचरद्वारे (Feature) वापरकर्त्यांना (Users) मोबाईल क्रमांक (Mobile Number) शेअर न करता केवळ युझरनेम (Username) वापरून इतरांशी संपर्क (Contact) साधता आला असता. मेटा (Meta) कंपनीने यामुळे गोपनीयतेचे (Privacy) संरक्षण अधिक मजबूत होईल, असा दावा केला होता. मात्र, या फीचरचा (Feature) गैरवापर (Misuse) होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने त्यावर आक्षेप घेतला आहे.
सरकारला नेमकी काय भीती?
केंद्र सरकारच्या सूत्रांनुसार, सायबर गुन्हेगार (Cyber Criminals) सरकारी विभाग, सार्वजनिक अधिकारी, बँका तसेच नामांकित संस्थांच्या नावासारखे बनावट युझरनेम (Fake Username) तयार करून नागरिकांची फसवणूक करू शकतात. त्यामुळे डिजिटल अटक (Digital Arrest), ऑनलाइन फसवणूक (Online Fraud), फिशिंग (Phishing) आणि तोतयागिरी (Impersonation) यांसारख्या गुन्ह्यांमध्ये वाढ होण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली आहे.
याशिवाय, आर्थिक फसवणूक (Financial Fraud) करणाऱ्या आरोपींचा माग काढणे (Tracking) या फीचरमुळे अधिक कठीण होईल का, याचीही तपासणी (Investigation) सरकारी यंत्रणा करत आहेत.
मेटाकडे कोणती माहिती मागवली?
सरकारने मेटा (Meta) कंपनीला पाठवलेल्या नोटिसीत (Notice) या फीचरमुळे (Feature) गुन्हेगार नागरिकांना थेट संदेश (Message) पाठवून फसवणूक करू शकतात, अशी चिंता व्यक्त केली आहे. तसेच मूळ संस्था किंवा व्यक्तीच्या नावाशी मिळतेजुळते युझरनेम (Username) तयार करून लोकांची दिशाभूल (Misleading) केली जाऊ शकते.
यामुळे सुरक्षिततेसाठी (Security) कोणत्या उपाययोजना (Safety Measures) करण्यात आल्या आहेत आणि फसवणूक रोखण्यासाठी (Fraud Prevention) कंपनीची नेमकी काय योजना आहे, याबाबत सरकारने सविस्तर उत्तर मागितले आहे. मेटाच्या (Meta) स्पष्टीकरणानंतर आणि सुरक्षा (Security) विषयक चर्चेनंतरच अंतिम निर्णय घेतला जाणार आहे.
व्हॉट्सॲपचा दावा काय?
मेटा (Meta) कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, हे फीचर (Feature) वापरकर्त्यांचा मोबाईल क्रमांक (Mobile Number) सुरक्षित ठेवण्यासाठी विकसित करण्यात आले आहे. या प्रणालीमध्ये (System) कोणतीही खुली निर्देशिका (Open Directory) किंवा शोध सुविधा (Search Suggestion) उपलब्ध नसणार आहे. त्यामुळे समोरच्या व्यक्तीला अचूक युझरनेम (Username) माहिती असल्याशिवाय संपर्क साधता येणार नाही.
तसेच, वापरकर्त्यांना (Users) त्यांच्या युझरनेमसाठी (Username) सुरक्षित की (Security Key) तयार करण्याची सुविधा मिळणार असून, त्यामुळे अनोळखी व्यक्तींना थेट संपर्क (Direct Contact) साधणे कठीण होईल. ही सुरक्षित की (Security Key) आवश्यकतेनुसार कधीही बदलता येईल, असा दावाही मेटा (Meta) कंपनीने केला आहे.