मुंबई : मुंबई आणि परिसराच्या विकासात मोलाची भूमिका बजावणाऱ्या ऐतिहासिक रेल्वे स्थानकांना आता अनोख्या पद्धतीने सन्मानित केले जाणार आहे. रेल्वे बोर्डाने ‘स्टेशन महोत्सव – बर्थडे सेलिब्रेशन’ या विशेष उपक्रमांतर्गत मुंबईतील पाच ऐतिहासिक स्थानकांची निवड केली आहे. या स्थानकांच्या स्थापनेच्या तारखेला त्यांचा ‘वाढदिवस’ साजरा करण्यात येणार असून, या निमित्ताने स्थानकांचा दीडशे वर्षांहून अधिक काळाचा रेल्वे वारसा पुन्हा प्रकाशझोतात येणार आहे. (Railway Stations Birthday)
मध्य रेल्वेवरील चार स्थानकांचा ‘बर्थडे’ कधी?
मध्य रेल्वेवरील कल्याण, कर्जत, खंडाळा आणि खोपोली या चार ऐतिहासिक स्थानकांचा या उपक्रमात समावेश करण्यात आला आहे.
कल्याण रेल्वे स्थानक — १८५४ मध्ये स्थापना; ९ ऑक्टोबर रोजी स्टेशन बर्थडे.
खोपोली रेल्वे स्थानक — १८५६ मध्ये स्थापना; १८ नोव्हेंबर रोजी सेलिब्रेशन.
कर्जत रेल्वे स्थानक — १८६३ मध्ये स्थापना; १४ ऑक्टोबर रोजी वर्धापनदिन.
खंडाळा रेल्वे स्थानक — १८६३ मध्ये स्थापना; २३ ऑक्टोबर रोजी सेलिब्रेशन.
तर पश्चिम रेल्वेवरील वांद्रे (Bandra) रेल्वे स्थानकाचाही या उपक्रमात समावेश आहे. वांद्रे स्थानकाचा इतिहास २८ नोव्हेंबर १८६४ पासूनचा असून, नोव्हेंबरमध्ये त्याचा ‘स्टेशन बर्थडे’ साजरा केला जाणार आहे. (Railway Stations Birthday)
मुंबईच्या रेल्वे इतिहासातील महत्त्वाचे टप्पे :
ही पाचही स्थानके मुंबईच्या रेल्वे इतिहासातील वेगवेगळ्या महत्त्वाच्या टप्प्यांची साक्ष देतात. कल्याण हे मुंबईला दख्खनच्या दिशेने जोडणारे महत्त्वाचे जंक्शन म्हणून विकसित झाले. कर्जत आणि खंडाळा ही पश्चिम घाटाच्या दिशेने जाणाऱ्या ऐतिहासिक रेल्वेमार्गावरील महत्त्वाची स्थानके ठरली. खोपोलीने मुंबईपलीकडे रेल्वेचा विस्तार होण्याच्या सुरुवातीच्या काळातील वारसा जपला आहे. तर वांद्रे स्थानक मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे व्यवस्थेच्या विस्ताराचे आणि पश्चिम उपनगरांच्या बदलत्या स्वरूपाचे प्रतीक मानले जाते. (Railway Stations Birthday)
देशभरातील १०३ हेरिटेज स्थानकांचा समावेश :
रेल्वे बोर्डाने देशभरातील तब्बल १०३ हेरिटेज रेल्वे स्थानकांची या चार महिन्यांच्या विशेष उत्सवासाठी निवड केली आहे. प्रत्येक विभागीय रेल्वेला संबंधित स्थानकांच्या इतिहास आणि वारशाशी निगडित कार्यक्रम आयोजित करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. या कार्यक्रमांमधून स्थानकांचा इतिहास, त्यांच्या स्थापनेमागील पार्श्वभूमी आणि परिसराच्या विकासातील योगदान नागरिकांसमोर आणले जाणार आहे. (Railway Stations Birthday)
मुंबईच्या रेल्वे वारशाला मिळणार नवी ओळख :
‘स्टेशन महोत्सव’ हा केवळ स्थानकांचा वाढदिवस साजरा करण्यापुरता मर्यादित नसून, मुंबईच्या समृद्ध रेल्वे वारशाची आठवण करून देणारा उपक्रम ठरणार आहे. व्यापार, प्रवास, उपनगरे आणि मुंबईला आसपासच्या प्रदेशाशी जोडण्यात या स्थानकांनी बजावलेली भूमिका नव्या पिढीसमोर मांडण्याची संधी या निमित्ताने मिळणार आहे. दीडशे वर्षांहून अधिक काळ मुंबईच्या विकासाचे साक्षीदार असलेल्या या ऐतिहासिक स्थानकांचा ‘बर्थडे’ आता उत्साहात साजरा होणार असल्याने रेल्वेप्रेमी आणि इतिहासप्रेमींसाठी हा विशेष सोहळा ठरणार आहे. (Railway Stations Birthday)