Wednesday, October 7, 2026

Maharashtra Drought : दुष्काळाच्या झळांनी मराठवाड्यातील शेतकरी हवालदिल, सोयाबीन पीक हातचं गेलं, बी-बियाण्यांचा खर्चही मातीमोल

Maharashtra Drought : मराठवाड्यात पावसाने पाठ फिरवल्याने शेतकऱ्यांसमोर संकटांची मालिका उभी राहिली आहे. पिण्याचे पाणी, जनावरांसाठी चारा आणि पाण्याचा प्रश्न गंभीर बनला असून, सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांना सर्वाधिक फटका बसला आहे. मराठवाड्यात यंदा पावसाने शेतकऱ्यांची मोठी निराशा केली. पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे ऐन फुलोरा आणि दाणे भरण्याच्या काळात सोयाबीन पिकाला आवश्यक ओलावा मिळाला नाही. परिणामी अनेक भागांत उभे पीक अक्षरशः जळून गेले. काही ठिकाणी सोयाबीनची कापणी करूनही शेतकऱ्यांच्या हाती अपेक्षित उत्पादन आले नाही.

धाराशिवमध्ये सोयाबीनचे उत्पादन घटले

धाराशिव जिल्ह्यातील परिस्थिती विशेषतः गंभीर आहे.  वृत्तानुसार, केंदुरमला येथील शेतकरी एम. ए. कुरेशी यांना यंदा हेक्टरी अवघे 2.2 क्विंटल सोयाबीन उत्पादन मिळाले. याच शेतातून यापूर्वी त्यांना 6 ते 8 क्विंटलपर्यंत उत्पादन मिळत होते. यंदा मात्र पावसाच्या लहरीपणामुळे उत्पादनात मोठी घट झाली. अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतात सोयाबीनला दाणेच न भरल्याने कापणीनंतरही हातात काहीच उरले नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये मोठी नाराजी आणि हताशा निर्माण झाली आहे.

ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये पावसाने दिला दगा

यंदा मराठवाड्यात सोयाबीनची मोठ्या प्रमाणावर लागवड झाली होती. मात्र ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात पावसाने मोठा खंड दिला. सोयाबीन पिकासाठी फुलोरा आणि दाणे भरण्याचा कालावधी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. याच काळात पावसाची गरज असताना पावसाने दडी मारल्याने पिकावर त्याचा थेट परिणाम झाला. पिकासाठी केलेला बियाणे, खते, कीटकनाशके आणि मजुरीचा खर्चही उत्पादनातून वसूल होण्याची शक्यता कमी झाली आहे. त्यामुळे आधीच आर्थिक अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांसमोर आणखी मोठे संकट उभे ठाकले आहे.

मराठवाड्यात पावसाची मोठी तूट

मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांमध्ये यंदा पावसाची मोठी तूट नोंदवली गेली आहे. चार महिन्यांच्या कालावधीत सरासरी 679.5 मिमी पावसाची अपेक्षा असताना प्रत्यक्षात केवळ 445 मिमी पावसाची नोंद झाली. यामध्ये लातूर जिल्ह्याला सर्वाधिक फटका बसला. जिल्ह्यात सरासरीच्या केवळ 51.4 टक्के पाऊस झाला. धाराशिवमध्ये हे प्रमाण 62.2 टक्के, तर बीडमध्ये 63 टक्के इतके राहिले. मराठवाड्यातील इतर जिल्ह्यांची परिस्थितीही फारशी समाधानकारक नाही. जालना जिल्हाधिकारी आशिमा मित्तल यांनीही सोयाबीन पिकाची स्थिती फारशी चांगली नसल्याचे एका खासगी वृत्तपत्रात नमूद केले आहे.

ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर संकट

मराठवाड्यातील शेती मोठ्या प्रमाणावर पावसावर अवलंबून आहे. सिंचनाच्या सुविधा मर्यादित असल्याने पावसाने साथ सोडली की त्याचा थेट परिणाम शेतकरी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर होतो. सोयाबीनसारखे प्रमुख पीक हातचे गेल्याने अल्पभूधारक शेतकरी आर्थिक संकटात सापडला आहे. दोन महिन्यांपासून केलेला शेतीचा खर्च, वाढलेली मजुरी आणि महागलेली खते-बियाणे यामुळे शेतकऱ्यांवर आर्थिक भार वाढला आहे. आता उत्पादनच अपेक्षेप्रमाणे न आल्याने हा खर्च भरून काढणे कठीण झाले आहे.

पीक विमा आणि आर्थिक मदतीची मागणी

सोयाबीनच्या मोठ्या नुकसानीमुळे शेतकऱ्यांना तातडीने मदत मिळावी, अशी मागणी जोर धरत आहे. नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना पीक विम्याची भरपाई, शासनाकडून आर्थिक मदत आणि आवश्यक त्या उपाययोजना मिळणे गरजेचे आहे. पावसाच्या अनिश्चिततेमुळे आधीच अडचणीत असलेल्या मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी यंदाचा हंगाम आर्थिक संकट अधिक गडद करणारा ठरला आहे. त्यामुळे सरकारकडून तातडीने पंचनामे करून नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत मिळणार का, याकडे आता संपूर्ण मराठवाड्याचे लक्ष लागले आहे.

Comments
Add Comment
प्रहार ई-पेपर
हे पण पहा