RSS Vijayadashami Utsav 2026 : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (RSS) शताब्दी वर्षानिमित्त नागपुरात आयोजित विजयादशमी उत्सव आणि शस्त्रपूजन सोहळ्यात सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत यांनी विविध सामाजिक आणि राष्ट्रीय मुद्द्यांवर भाष्य केले. भारतीय संस्कृती, स्वदेशीचा स्वीकार, सामाजिक एकता, तरुणांमधील व्यसनाधीनता, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि नव्या पिढीला योग्य संस्कार देण्याची गरज अशा विषयांवर त्यांनी आपली भूमिका मांडली. देशातील विविधता ही भारताची ताकद असून, समाजाने एकजुटीने पुढे जाणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.
RSS च्या शताब्दी वर्षानिमित्त नागपुरात विजयादशमी उत्सव
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या स्थापनेला 100 वर्षे पूर्ण होत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर नागपुरातील विजयादशमी उत्सवाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. या कार्यक्रमात मोहन भागवत यांनी संघाच्या शंभर वर्षांच्या प्रवासाचा उल्लेख करत भारतीय संस्कृती, परंपरा आणि राष्ट्रीय ओळख जपण्यावर भर दिला.संघ गेल्या शंभर वर्षांपासून भारताची सांस्कृतिक ओळख आणि परंपरांच्या आधारावर समाजाला संघटित करण्याचे काम करत असल्याचे भागवत यांनी सांगितले. यासोबतच स्वदेशी वस्तूंचा वापर वाढवणे आणि देशाच्या परंपरांबद्दल जागरूकता निर्माण करणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
राजनारायण बसू आणि संत रविदास यांच्या योगदानाचा उल्लेख
आपल्या भाषणात मोहन भागवत यांनी बंगालमधील विचारवंत राजनारायण बसू यांच्या कार्याची आठवण करून दिली. भारतीय संस्कृती आणि स्वदेशी विचारांचा प्रसार करण्यासाठी त्यांनी हिंदू मेळ्याची सुरुवात केल्याचा उल्लेख भागवत यांनी केला.तसेच संत रविदास यांच्या सामाजिक आणि आध्यात्मिक योगदानावरही त्यांनी भाष्य केले. परकीय आक्रमणांच्या काळात समाजात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले असताना संत रविदास यांनी स्वधर्मनिष्ठा, भक्ती आणि सामाजिक समरसतेचा संदेश दिला, असे भागवत म्हणाले.संत रविदास यांनी आपल्या आचरणातून समाजाला धीर दिला आणि लोकांचे मनोबल वाढवण्याचे काम केले, असेही त्यांनी नमूद केले.
शारदीय नवरात्रोत्सवाची (Navratri 2026) सांगता आज म्हणजेच मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी अत्यंत उत्साहात होत आहे. हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि साडेतीन ...
स्वदेशीचा स्वीकार आणि भारतीय ओळख जपण्यावर भर
मोहन भागवत यांनी स्वदेशी वस्तूंचा वापर आणि भारतीय संस्कृतीविषयी अभिमान बाळगण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. संघाच्या शताब्दी वर्षात समाजामध्ये काही महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणण्यावर भर दिला जात असल्याचे त्यांनी सांगितले.स्वतःची सांस्कृतिक ओळख समजून घेणे, स्थानिक उत्पादनांना प्रोत्साहन देणे आणि भारतीय परंपरांशी नाते टिकवून ठेवणे आवश्यक असल्याची भूमिका त्यांनी मांडली.
फ्रान्स, नेपाळ आणि बांगलादेशातील घटनांचा संदर्भ
आपल्या भाषणात भागवत यांनी फ्रान्ससह काही देशांमधील आंदोलनांचा आणि राजकीय घडामोडींचा संदर्भ दिला. केवळ सत्ताबदल केल्याने समाजातील परिस्थिती बदलतेच असे नाही, असे मत त्यांनी व्यक्त केले.त्यांनी फ्रान्स, अल्बानिया, नेपाळ आणि बांगलादेशातील घटनांचा उल्लेख करत समाजातील अस्थिरतेमागील कारणांचा विचार करण्याची गरज अधोरेखित केली. आंदोलनामागील उद्देश महत्त्वाचा असतो आणि त्याचा परिणाम समाजावर कसा होतो, याकडेही लक्ष दिले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले.
भारताच्या विविधतेतून एकतेचा संदेश
भारतामध्ये विविध धर्म, पंथ, जाती, भाषा, प्रांत, खाद्यसंस्कृती आणि परंपरा आहेत. ही विविधता नैसर्गिक असून, तिचा स्वीकार करत देशाने एकजुटीने पुढे जाणे आवश्यक आहे, असे मोहन भागवत यांनी सांगितले. भारताच्या एकतेचे महत्त्व अधोरेखित करताना त्यांनी देशाच्या सांस्कृतिक परंपरांचा संदर्भ दिला. विविधतेसोबतच संपूर्ण अस्तित्वातील एकतेची जाणीवही महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी नमूद केले.समाजातील वेगवेगळ्या घटकांनी परस्परांमधील मतभेदांपेक्षा सामायिक राष्ट्रीय हिताला प्राधान्य द्यावे, असा संदेश त्यांच्या भाषणातून देण्यात आला.
तरुणांमधील व्यसनाधीनतेबाबत चिंता
मोहन भागवत यांनी तरुण पिढीतील वाढत्या व्यसनाधीनतेच्या समस्येकडेही लक्ष वेधले. अमली पदार्थ आणि इतर व्यसनांपासून तरुणांना दूर ठेवण्यासाठी कुटुंब आणि समाजाने महत्त्वाची भूमिका बजावली पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले. पालकांनी मुलांना लहानपणापासून योग्य संस्कार देणे, व्यसनांचे दुष्परिणाम समजावून सांगणे आणि त्यांच्याशी संवाद साधणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले. तरुण पिढीला योग्य दिशा देण्यासाठी केवळ उपदेश पुरेसा नसून, कुटुंबातील वातावरण आणि सामाजिक जबाबदारीही महत्त्वाची असल्याचा संदेश या भाषणातून देण्यात आला.
नव्या पिढीने योग्य आणि अयोग्य यातील फरक ओळखावा
आजची तरुण पिढी नवीन गोष्टी शिकण्यास उत्सुक आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि विविध डिजिटल माध्यमांमुळे तिच्यासमोर अनेक संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. मात्र, कोणती गोष्ट योग्य आणि कोणती अयोग्य, यातील फरक समजून घेण्याची क्षमता विकसित करणे आवश्यक असल्याचे भागवत यांनी सांगितले. ओटीटी प्लॅटफॉर्म आणि इतर माध्यमांवरील आशय, नियम आणि शिस्त याबाबतही त्यांनी भाष्य केले. समज आणि विवेकाचा अभाव असल्यास वैयक्तिक, कौटुंबिक आणि सामाजिक जीवनात नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात, असे त्यांनी म्हटले. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करताना जबाबदारी, विवेक आणि मूल्यांची जाणीव कायम ठेवणे आवश्यक असल्याचा संदेश त्यांनी दिला.
आंदोलनांचा उद्देश महत्त्वाचा असल्याचे मत
समाज आणि देशाच्या विकासाची जबाबदारी प्रत्येक नागरिकाची आहे, असे मोहन भागवत यांनी सांगितले. आंदोलनामागे समाजहिताची भावना असेल तर त्याचे स्वरूप वेगळे असते; मात्र, एखाद्या व्यक्ती, समूह किंवा विचारसरणीविरोधात द्वेष वाढवण्यासाठी आंदोलनाचा वापर झाल्यास त्याचे परिणाम गंभीर होऊ शकतात, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. देशाला कमकुवत करू पाहणाऱ्या शक्तींना सामाजिक मतभेदांचा फायदा घेता येऊ नये, यासाठी समाजाने जागरूक राहण्याची गरज त्यांनी अधोरेखित केली.
1925 मध्ये दसऱ्याच्या दिवशी झाली होती RSS ची स्थापना
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची स्थापना 1925 मध्ये विजयादशमीच्या दिवशी नागपुरात डॉ. केशव बलिराम हेडगेवार यांनी केली होती. त्यामुळे संघाच्या परंपरेत विजयादशमी उत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. या वर्षीच्या कार्यक्रमापूर्वी मोहन भागवत यांनी स्मृतिमंदिरात जाऊन संघाचे संस्थापक डॉ. हेडगेवार यांच्या प्रतिमेला पुष्पांजली अर्पण केली. त्यानंतर विजयादशमी उत्सव आणि शस्त्रपूजन कार्यक्रम पार पडला. दसऱ्याच्या निमित्ताने संघाकडून देशभरात पथसंचलनाचे आयोजनही केले जाते. शताब्दी वर्षाच्या पार्श्वभूमीवर नागपुरातील या सोहळ्यातून संघाच्या ऐतिहासिक वाटचालीचा आढावा आणि आगामी काळातील सामाजिक प्राधान्यांबाबतचे विचार मांडण्यात आले.
एकूणच, मोहन भागवत यांच्या विजयादशमी भाषणात भारतीय संस्कृती, स्वदेशी, सामाजिक एकता, व्यसनमुक्ती, तरुणांवरील संस्कार आणि आधुनिक माध्यमांच्या जबाबदार वापरासारख्या मुद्द्यांवर भर देण्यात आला. त्यांच्या भाषणातील विविध मुद्द्यांवर आता सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
