मुंबई : आजचा दिवस २६ नोव्हेंबर भारतीय आणि विशेषतः मुंबईच्या इतिहासातील सर्वात भयानक आणि वेदनादायी दिवसांपैकी एक आहे. आजच्या दिवशी, म्हणजेच २६ नोव्हेंबर २००८ रोजी, देशाने आणि मुंबईने सर्वात मोठ्या दहशतवादी हल्ल्याचा (26/11 Terror Attack) थरार अनुभवला होता. या हल्ल्याच्या जखमा आजही ताज्या आहेत. २६/११ च्या रात्री मुंबईतील प्रतिष्ठित ताज महाल हॉटेलला दहशतवाद्यांनी लक्ष्य केले. या ठिकाणी मोठा बॉम्बस्फोट घडवण्यात आला. या स्फोटामुळे ताज महालाचा भव्य घुमट चहूबाजूंनी आगीच्या ज्वालात लपेटलेला होता. मुंबईच्या या ऐतिहासिक वास्तूमधून सर्वत्र धुराचे तांडव सुरू होते, ज्यामुळे संपूर्ण परिसरात भीतीचे आणि तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. हा भारतावरील सर्वात मोठा आणि सुनियोजित दहशतवादी हल्ला होता. या हल्ल्यात अनेक निष्पाप नागरिकांनी आपला जीव गमावला, तर अनेक शूर जवान शहीद झाले. आज २६ नोव्हेंबरच्या निमित्ताने संपूर्ण देश त्या शहिदांना आणि पीडितांना श्रद्धांजली वाहत आहे.
तीन दिवस चाललेल्या २६/११ हल्ल्यात १६६ जणांनी गमावले प्राण
तीन दिवस चाललेल्या या हल्ल्यात दहशतवाद्यांनी मुंबईला वेठीस धरले होते, ज्यात १६६ जणांनी आपले प्राण गमावले, तर ३०० हून अधिक लोक जखमी झाले होते. दहशतवाद्यांनी मुंबईतील गर्दीच्या आणि महत्त्वाच्या अनेक ठिकाणांना लक्ष्य केले. यामध्ये ताज महाल हॉटेल, ओबेरॉय-ट्रायडेंट हॉटेल, छत्रपती शिवाजी टर्मिनस (CST), कामा हॉस्पिटल आणि प्रसिद्ध लिओपोल्ड कॅफे यांचा समावेश होता. दहशतवाद्यांनी सीएसटी स्थानकावर अंदाधुंद गोळीबार करत मोठा नरसंहार घडवला, ज्यात ५८ लोक मृत्यूमुखी पडले. याचबरोबर, त्यांनी गर्दीत घुसून मुंबईच्या अनेक भागांमध्ये धुमाकूळ माजवला. ताज हॉटेलच्या लॉबी, बार, ट्रायडेंट परिसर आणि अनेक रेस्टॉरंटमध्ये गोळीबार करण्यात आला. या हल्ल्यात अनेक विदेशी नागरिक आणि भारतीय नागरिक ताजच्या आत अडकले होते. मुंबईची लोकप्रिय टिफिन रेस्टॉरंट देखील दहशतवाद्यांच्या क्रूरतेची शिकार झाली. याशिवाय, वाडी आणि विलेपार्ले येथील टॅक्सींमध्येही बॉम्बस्फोट घडवण्यात आले. लोकांवर ग्रेनेड बॉम्ब फेकून मारण्यात आले, ज्यामुळे अनेक निरपराध नागरिकांचा बळी गेला. या हल्ल्याने मुंबईच्या इतिहासावर आणि लोकांच्या मनावर न मिटणारी जखम केली आहे.
२६/११ हल्ल्यात मुंबई पोलिस, कमांडो आणि ताज कर्मचाऱ्यांचे धैर्य
मुंबईवरील २६/११ च्या भयंकर दहशतवादी हल्ल्यादरम्यान, अनेक ठिकाणी क्रूरता पाहायला मिळाली, पण त्याचवेळी मानवी शौर्य आणि धैर्याची अविस्मरणीय उदाहरणेही पाहायला मिळाली. दहशतवाद्यांनी ताज महाल हॉटेलमध्ये अडकलेल्या अनेक लोकांना ओलीस (Hostage) बनवण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, ताजच्या कर्मचाऱ्यांनी आपल्या प्राणांची पर्वा न करता, मोठ्या धैर्याने सुमारे २०० हून अधिक लोकांचे प्राण वाचवले. त्यावेळेचे हेड शेफ हेमंत ओबेरॉय आणि अन्य कर्मचाऱ्यांनी लोकांना सुरक्षित मार्गाने बाहेर काढले. या हल्ल्यात मुंबई पोलिसांच्या अनेक शूर अधिकाऱ्यांनी आपल्या जीवाची बाजी लावली. कामा हॉस्पिटलच्या परिसरात अतिमहत्वाचे अधिकारी हेमंत करकरे, अशोक कामटे आणि विजय साळसकर यांनी दहशतवाद्यांना थेट सामोरे जात त्यांचा मुकाबला केला आणि या लढ्यात ते शहीद झाले. सुरक्षा दलांनी आणि कमांडोजनी तातडीने हॉटेलमध्ये प्रवेश करत लोकांना वेगाने बाहेर काढले. त्यांच्या या शौर्यामुळे अनेक लोक ओलिस होण्यापासून वाचले. या ऑपरेशनमध्ये अनेक मुंबई पोलीस अधिकारीही जखमी झाले होते. याच रात्री दहशतवाद्यांनी ज्यू आउटरीच सेंटरवरही हल्ला केला होता. तिथे उपस्थित असलेल्या एका भारतीय आयाने (Nanny) आपला जीव धोक्यात घालून दोन वर्षांच्या चिमुकल्याचा जीव वाचवला होता. या सर्वांचे शौर्य आणि बलिदान आजही मुंबईकरांच्या आणि संपूर्ण देशाच्या कायम स्मरणात राहील.
१७ वर्षांनंतरही २६/११ चा तपास सुरुच
मुंबईवरील २६/११ च्या क्रूर दहशतवादी हल्ल्याला आज १७ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. तरीही, या हल्ल्याचा तपास आजही पूर्ण झालेला नाही आणि अनेक रहस्ये अजूनही गुलदस्त्यात आहेत. या तपासात उघड झालेल्या एका मोठ्या रहस्याने पाकिस्तानच्या भूमिकेवर मोठे प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे. या हल्ल्याच्या तपासात साजिद मीर नावाच्या एका महत्त्वाच्या दहशतवाद्याची ओळख पटली होती. हा दहशतवादी २६/११ हल्ल्याच्या कटातील एक प्रमुख सूत्रधार असल्याचे मानले जाते. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, आंतरराष्ट्रीय गुप्तचर संस्थांच्या दाव्यानुसार, पाकिस्तान आपल्या भूमीवर साजिद मीरला गेल्या १७ वर्षांपासून संरक्षण देत आहे. यावरून पाकिस्तान दहशतवाद्यांना आश्रय देत असल्याचे स्पष्ट होत असले, तरी पाकिस्तानने मात्र हा दावा सातत्याने नाकारला आहे. आज या भयानक हल्ल्याला १७ वर्षे पूर्ण झाली असली तरी, या हल्ल्याबद्दल बोलताना किंवा लिहिताना आजही प्रत्येक भारतीयाच्या अंगावर काटा येतो आणि या हल्ल्यातील न्याय अपूर्ण राहिल्याची भावना कायम राहते.