नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वेच्या आधुनिकीकरणाने आता एक मोठी झेप घेतली असून, देशातील पहिल्या 'वंदे भारत स्लीपर' ट्रेनचा शुभारंभ जानेवारी २०२६ च्या तिसऱ्या आठवड्यात होण्याची शक्यता आहे. आरामदायी प्रवासासाठी ओळखली जाणारी ही अत्याधुनिक ट्रेन देशाची राजधानी दिल्ली ते कोलकाता (हावडा) या सर्वात वर्दळीच्या मार्गावर धावण्याची दाट चिन्हे आहेत. सध्या लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी 'राजधानी एक्सप्रेस' हे प्रवाशांचे पहिले पसंतीचे साधन आहे. मात्र, वंदे भारत स्लीपरच्या आगमनाने प्रवाशांना अधिक वेगवान आणि विमानप्रवासासारखा अनुभव देणाऱ्या सोयीसुविधा मिळणार आहेत. या ट्रेनचा अधिकृत मार्ग आणि वेळापत्रक अद्याप जाहीर झाले नसले तरी, दिल्ली-कोलकाता या महत्त्वाच्या कॉरिडॉरला या ट्रेनसाठी प्राधान्य दिले जात असल्याची माहिती रेल्वे सूत्रांकडून मिळत आहे. पश्चिम बंगालमध्ये आगामी काळात विधानसभा निवडणुकांचे बिगुल वाजणार आहे. या पार्श्वभूमीवर, दिल्ली ते कोलकाता दरम्यान वंदे भारत स्लीपर सुरू करणे, ही केंद्र सरकारची एक मोठी राजकीय खेळी मानली जात आहे. पश्चिम बंगालमधील जनतेसाठी ही एक महत्त्वाची 'विकास भेट' ठरण्याची शक्यता असून, यामुळे प्रवासाचा वेळही मोठ्या प्रमाणात वाचणार आहे.
१८० च्या वेगाने धावली देशातील सर्वात वेगवान ट्रेन
भारतीय रेल्वे आता गतीच्या एका नव्या शिखरावर पोहोचली आहे. देशातील सर्वात वेगवान ट्रेनची नुकतीच राजस्थानमधील कोटा-नागदा रेल्वे विभागामध्ये यशस्वी हाय-स्पीड चाचणी घेण्यात आली. या चाचणीदरम्यान ट्रेनने ताशी १८० किलोमीटर (180 kmph) या विक्रमी वेगाचा टप्पा गाठला. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी या चाचणीचा एक विशेष व्हिडिओ सोशल मीडियावर शेअर केला असून, तो सध्या देशभर चर्चेचा विषय ठरला आहे.
काय आहे ही 'वॉटर ग्लास टेस्ट'?
ट्रेन १८० च्या वेगाने धावत असताना तिची स्थिरता (Stability) तपासण्यासाठी 'कमिशनर ऑफ रेल्वे सेफ्टी' (CRS) कडून एक अनोखा प्रयोग करण्यात आला. याला 'वॉटर ग्लास टेस्ट' असे म्हटले जाते. वेगाने धावणाऱ्या ट्रेनच्या टेबलावर पाण्याने काठोकाठ भरलेला ग्लास ठेवण्यात आला होता. आश्चर्य म्हणजे, ताशी १८० किमी वेगातही ट्रेनमध्ये असणाऱ्या या ग्लासमधील पाण्याचा एक थेंबही सांडला नाही. ही चाचणी यशस्वी झाल्यामुळे ट्रेनचे प्रगत सस्पेन्शन आणि हायटेक डिझाइन किती प्रभावी आहे, हे सिद्ध झाले आहे. या चाचणीमुळे भारतीय रेल्वेच्या आधुनिकीकरणावर शिक्कामोर्तब झाले आहे. ट्रेनचा वेग प्रचंड असूनही प्रवाशांना आतमध्ये हादरे (Jerks) जाणवणार नाहीत, याची खात्री या 'स्टॅबिलिटी टेस्ट'मुळे पटली आहे. रेल्वेच्या या प्रगत सस्पेन्शन तंत्रज्ञानामुळे प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुखकर आणि सुरक्षित होणार आहे. अश्विनी वैष्णव यांनी शेअर केलेल्या या व्हिडिओवर नेटकऱ्यांनी कौतुकाचा वर्षाव केला असून, "भारतीय रेल्वे आता जागतिक दर्जाच्या रेल्वे सेवांशी स्पर्धा करण्यास सज्ज झाली आहे," अशा प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
वंदे भारत स्लीपरमध्ये गरम पाण्याचा शॉवर आणि आलिशान बर्थ
भारतीय रेल्वे आता केवळ प्रवासाचे साधन न राहता आरामाचे केंद्र बनली आहे. दिल्ली ते कोलकाता या १४४९ किलोमीटरच्या प्रवासासाठी सज्ज झालेल्या 'वंदे भारत स्लीपर' ट्रेनची वैशिष्ट्ये समोर आली असून, ती ऐकून प्रवासी थक्क झाले आहेत. ही ट्रेन राजधानी एक्सप्रेसच्या तुलनेत किमान २ ते ३ तास आधी आपले अंतर पार करेल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. या ट्रेनचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे प्रवाशांसाठी उपलब्ध करून देण्यात आलेली 'गरम पाण्याचा शॉवर' (Hot Water Shower) ही सुविधा. लांब पल्ल्याच्या प्रवासात थकवा दूर करण्यासाठी ही सोय अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. याशिवाय, प्रत्येक बर्थवर मोबाईल चार्जिंग पॉईंट, मऊसूत गाद्या आणि रात्रीच्या वेळी इतरांना त्रास न होता वाचण्यासाठी प्रत्येक प्रवाशाला स्वतंत्र वाचन दिवा (Reading Light) देण्यात आला आहे.
इंजिनची गरज नाही, १६ डब्यांची ट्रेन
ही ट्रेन पूर्णपणे 'सेल्फ-प्रोपेल्ड' (Self-propelled) म्हणजेच स्वयंचलित आहे, ज्यामुळे याला ओढण्यासाठी वेगळ्या इंजिनची आवश्यकता नाही. या तंत्रज्ञानामुळे ट्रेनला वेग पकडणे आणि थांबणे सोपे होते. एकूण १६ डब्यांच्या या ट्रेनमध्ये ११ डबे एसी ३-टायर, ४ डबे एसी २-टायर आणि १ डबा अत्यंत आलिशान अशा **'फर्स्ट क्लास एसी'**चा असणार आहे. एकाच वेळी ११२८ प्रवासी यातून प्रवास करू शकतील. दिल्ली ते कोलकाता हा मार्ग देशातील सर्वात वर्दळीचा आहे. तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत असलेल्या या ट्रेनमुळे प्रवाशांचा प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या वाचणार आहे. अत्याधुनिक सुरक्षितता आणि हायटेक डिझाइनमुळे या ट्रेनची प्रवासी आतुरतेने वाट पाहत आहेत.