मुंबई: इंटरनेट आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या (AI) युगात आपण आरोग्याशी संबंधित अनेक गोष्टींसाठी लोक गुगल किंवा चॅटबॉट्सवर अवलंबून राहू लागले आहेत. परंतु, साध्या डोकेदुखीपासून ते गंभीर आजारांच्या रिपोर्टपर्यंतची माहिती AI प्लॅटफॉर्मवर शेअर करणे तुमच्या अंगलट येऊ शकते. एका माजी गुप्तचर अधिकाऱ्याने यासंदर्भात दिलेला इशारा सध्या सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय ठरत आहे.
काय आहे धोका?
आजकाल पोटात दुखत असेल किंवा रक्ताचा अहवाल समजून घ्यायचा असेल, तर आपण डॉक्टरकडे जाण्यापूर्वी चॅटबॉटला विचारतो. अनेकजण तर थेट एक्स-रे आणि एमआरआय रिपोर्ट एआय प्लॅटफॉर्मवर अपलोड करतात. पण, एका माजी गुप्तचर अधिकाऱ्याने (Intelligence Officer) 'X' वर शेअर केलेली पोस्ट तुमचे डोळे उघडणारी आहे. आपल्या आरोग्याची खाजगी माहिती AI ला देणे म्हणजे स्वतःला संकटात टाकण्यासारखे आहे.
जेव्हा तुम्ही तुमचा मेडिकल डेटा AI ला देता, तेव्हा तो फक्त तुमच्या आणि त्या मशीनपुरता मर्यादित राहत नाही. तो डेटा संबंधित कंपनीच्या सर्व्हरवर कायमचा सुरक्षित होतो आणि त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
विमा कंपन्यांकडून अडवणूक
जर तुमची एखादी जुनी व्याधी किंवा अनुवांशिक आजार AI मुळे लीक झाला, तर भविष्यात विमा कंपन्या तुम्हाला पॉलिसी नाकारू शकतात किंवा तुमच्याकडून अव्वाच्या सव्वा प्रीमियम वसूल करू शकतात.
ब्लॅकमेलिंग आणि डिजिटल फ्रॉड
मेडिकल डेटा अत्यंत वैयक्तिक असतो. हा डेटा हॅकर्सच्या हाती लागल्यास त्याचा वापर मानसिक छळासाठी किंवा आर्थिक फसवणुकीसाठी केला जाऊ शकतो.
डेटा डिलिट करणे अशक्य
इंटरनेटवर एकदा गेलेली माहिती पूर्णपणे नष्ट करणे अशक्य आहे. AI कंपन्या या डेटाचा वापर त्यांच्या मॉडेल्सना 'ट्रेन' करण्यासाठी करतात, म्हणजेच तुमची माहिती त्यांच्या सिस्टीमचा कायमस्वरूपी भाग बनते.
काय काळजी घ्यावी?
तंत्रज्ञान वाईट नाही, पण त्याचा वापर करताना तारतम्य पाळणे गरजेचे आहे. AI फक्त जुन्या डेटाच्या आधारावर उत्तर देते, ते तुमच्या प्रत्यक्ष शारीरिक स्थितीची तपासणी करू शकत नाही. त्यामुळे 'स्व-उपचार' (Self-treatment) टाळा. रिपोर्ट समजून घ्यायचा असेल तर तुमच्या फॅमिली डॉक्टरशी बोला. कोणत्याही रँडम ॲप किंवा वेबसाईटवर फाईल्स टाकू नका. तुम्ही एखादे हेल्थ ॲप वापरत असाल, तर त्याच्या सेटिंगमध्ये जाऊन 'डेटा शेअरिंग' बंद करा.