नवी मुंबई : पावसाळा अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला असताना, नवी मुंबई महानगरपालिकेने (NMMC) संभाव्य दुर्घटना आणि जीवितहानी टाळण्यासाठी कंबर कसली आहे. महापालिकेने पावसाळ्यापूर्वी शहरात केलेल्या सखोल रचनात्मक सर्वेक्षणानुसार (स्ट्रक्चरल ऑडिट), २०२६-२७ या वर्षासाठी नवी मुंबईतील तब्बल ५०४ इमारती अधिकृतरीत्या 'धोकादायक' (Dangerous Buildings) असल्याचे घोषित केले आहे. पावसाळ्यात एखादी जुनी इमारत कोसळून मोठी हानी होऊ नये, या उद्देशाने महापालिकेने या धोकादायक इमारतींमधील रहिवाशांना आपली घरे तत्काळ रिकामी करून सुरक्षित स्थळी जाण्याचा अत्यंत कडक इशारा दिला आहे.
इमारतींच्या धोक्याची पातळी आणि चार प्रकारांत वर्गीकरण
प्राप्त झालेल्या सर्वेक्षण अहवालानुसार, पालिकेने या धोकादायक इमारतींची त्यांच्या धोक्याच्या तीव्रतेनुसार चार वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये विभागणी केली आहे. हे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे आहे, 'सी-१' (C-1) अतिधोकादायक: या यादीतील तब्बल ५२ इमारती राहण्यासाठी पूर्णपणे अयोग्य आणि 'अतिधोकादायक' ठरवण्यात आल्या आहेत. या इमारती कधीही कोसळू शकतात, त्यामुळे त्या तत्काळ रिकाम्या करणे अत्यंत गरजेचे आहे. 'सी-२ए' (C-2A) तत्काळ दुरुस्ती: या श्रेणीत १०२ इमारतींचा समावेश असून, येथील रहिवाशांना इमारतीची मोठी रचनात्मक दुरुस्ती करण्यासाठी घरे तात्पुरती खाली करावी लागणार आहेत. 'सी-२बी' (C-2B) रहिवासी न हलवता दुरुस्ती: या प्रकारातील २९७ इमारतींना दुरुस्तीची गरज आहे, मात्र त्यासाठी नागरिकांना घरे रिकामी करण्याची आवश्यकता नाही. ते तिथे राहूनच इमारतीची डागडुजी करू शकतात. 'सी-३' (C-3) किरकोळ दुरुस्ती: ५३ इमारतींमध्ये केवळ किरकोळ स्वरूपाच्या दुरुस्तीची आवश्यकता असल्याचे पालिकेने स्पष्ट केले आहे.
'सी-१' इमारतींवर होणार कारवाई
नागरिकांच्या माहितीसाठी आणि सोयीसाठी, या सर्व ५०४ धोकादायक इमारतींची सविस्तर यादी नवी मुंबई महापालिकेच्या अधिकृत वेबसाईटवरील अतिक्रमण विभागाच्या 'सामान्य माहिती' (General Information) या रकान्यात उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, नागरिकांना सहज ओळखता यावे यासाठी ५२ अतिधोकादायक (C-1) इमारतींची नावे ठळक (Bold) अक्षरांत देण्यात आली आहेत. एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने माहिती देताना सांगितले की, "आम्ही सर्व धोकादायक इमारतींच्या मालकांना आणि तिथे राहणाऱ्या भाडेकरूंना अधिकृत नोटिसा बजावल्या आहेत. पावसाळ्याच्या दिवसांत कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये यासाठी 'सी-१' श्रेणीतील अतिधोकादायक इमारतींचा पाणीपुरवठा आणि वीजपुरवठा कायमस्वरूपी खंडित करण्यासारखी अत्यंत कठोर पावले प्रशासनाकडून उचलली जातील."
कोणत्या कायद्यांतर्गत बजावली नोटीस ?
महानगरपालिकेने महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियमाच्या कलम २६४ (Section 264) अंतर्गत या कायदेशीर नोटिसा जारी केल्या आहेत. राज्य सरकारने ५ नोव्हेंबर २०१५ रोजी काढलेल्या परिपत्रकाचा स्पष्ट संदर्भ देत पालिका अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, अतिधोकादायक घोषित केलेल्या इमारतींचा कोणत्याही प्रकारचा निवासी (राहण्यासाठी) किंवा व्यावसायिक (दुकान/ऑफिस) वापर त्वरित थांबवावा. तसेच, संबंधित मालकांनी कोणतीही दिरंगाई न करता या इमारती स्वतःहून जमीनदोस्त कराव्यात, असेही या नोटीसमध्ये कायदेशीररीत्या नमूद करण्यात आले आहे.
दुर्घटना घडल्यास सर्वस्वी जबाबदारी रहिवाशांची आणि मालकांचीच!
'सी-१' श्रेणीतील इमारतींमधील रहिवाशांनी वेळीच घरे खाली न केल्यास त्यांच्या घरातील वीज आणि पाण्याचे कनेक्शन कापले जाईल, असा स्पष्ट इशारा पालिकेने दिला आहे. प्रशासनाने हेही ठणकावून सांगितले आहे की, पालिकेच्या वारंवार सूचना आणि नोटिसांनंतरही जर नागरिक जीव धोक्यात घालून या इमारतींमध्ये वास्तव्य करत राहिले, आणि दुर्दैवाने इमारत कोसळून अपघात, जीवितहानी किंवा कोणतीही आर्थिक हानी झाली, तर त्याची संपूर्ण कायदेशीर जबाबदारी केवळ त्या रहिवाशांची आणि इमारतीच्या मालकाची असेल; नवी मुंबई महापालिका याला अजिबात जबाबदार राहणार नाही. सध्या या यादीतील किती इमारतींमध्ये लोक प्रत्यक्षात राहत आहेत, याची सविस्तर माहितीही नोटिशीमध्ये देण्यात आली आहे. संभाव्य प्राणहानी टाळण्यासाठी नागरिकांनी प्रशासनाला सहकार्य करावे आणि पावसाळ्यात जीवघेण्या इमारतींचा वापर त्वरित थांबवावा, असे कळकळीचे आवाहन पालिकेकडून करण्यात आले आहे.