जिओ-हॉटस्टारला मागे टाकत 'झी'ने मारली बाजी
मुंबई : जगभरातील फुटबॉल चाहत्यांचे लक्ष लागून राहिलेल्या 'फिफा वर्ल्ड कप २०२६' (FIFA World Cup 2026) च्या भारतातील प्रसारणाचा पेच अखेर सुटला आहे. कित्येक महिन्यांच्या पडद्यामागील घडामोडी आणि प्रदीर्घ वाटाघाटींनंतर, आघाडीचा भारतीय माध्यम समूह 'झी' (Zee Entertainment) ने जागतिक फुटबॉलची सर्वोच्च संस्था 'फिफा'सोबत (FIFA) एक महाकरार केला आहे. या ऐतिहासिक करारानुसार, २०२६ चा फिफा विश्वचषक आता भारतात 'झी'च्या माध्यमातून थेट प्रेक्षकांच्या स्क्रीनवर धडकणार आहे. हा करार केवळ या एका स्पर्धेपुरता मर्यादित नसून, थेट २०३४ सालापर्यंत असणार आहे. म्हणजेच पुढील ८ वर्षे आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलच्या प्रक्षेपणावर 'झी'ची मक्तेदारी असेल. झी समूहाने अलीकडेच आपली ७ नवीन स्पोर्ट्स चॅनेल्स बाजारात आणली असून, या नव्या स्पोर्ट्स नेटवर्कसाठी हा करार मैलाचा दगड ठरणार आहे.
'झी' कशी ठरली एकमेव दावेदार ?
भारतासारख्या मोठ्या बाजारपेठेत फिफाचे अधिकार मिळवण्यासाठी सुरुवातीला डिजिटल क्षेत्रातील दिग्गज कंपन्यांमध्ये मोठी चुरस होती. मात्र, 'जिओ-हॉटस्टार' (JioHotstar) आपल्या २० दशलक्ष डॉलर्सच्या मूल्यांकनावर ठाम राहिल्याने या शर्यतीतून बाहेर पडले. फिफाला हवी असलेली रक्कम आणि बाजारातील स्पर्धा यामुळे वाटाघाटी एका टप्प्यावर येऊन थांबल्या होत्या. अशा वेळी 'झी'ने एक हुशार पाऊल टाकत थेट फिफाशी चर्चा सुरू केली आणि या शर्यतीत बाजी मारली. 'रॉयटर्स'च्या वृत्तानुसार, हा करार थेट २०३४ पर्यंत वाढवण्यात आल्यामुळे, आगामी विश्वचषकासह फिफाच्या अंतर्गत येणाऱ्या तब्बल ३९ विविध आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा भारतामध्ये अधिकृतपणे दाखवण्याचा सुवर्ण अधिकार आता फक्त आणि फक्त 'झी'कडे सुरक्षित झाला आहे.
सामने सुरू व्हायला अवघे १० दिवस बाकी
हा करार अशा वेळी समोर आला आहे, जेव्हा अमेरिका, मेक्सिको आणि कॅनडा या देशांमध्ये खेळवल्या जाणाऱ्या या जगज्जेतेपदाच्या लढतीला अवघे १० दिवस शिल्लक राहिले आहेत. येत्या ११ जूनपासून या फुटबॉल महाकुंभाचा थरार सुरू होत आहे. जगातील सर्व प्रमुख देशांमध्ये प्रक्षेपणाचे हक्क आधीच विकले गेले होते, परंतु भारत हा एकमेव मोठा देश होता जिथे चाहत्यांना सामने कुठे पाहायचे, याची चिंता सतावत होती. वेळेच्या गणिताचा विचार केला तर, अमेरिकेतील वेळेनुसार भारतात ९० टक्क्यांहून अधिक सामने मध्यरात्री १२ ते पहाटे ६ या वेळेत थेट प्रक्षेपित केले जातील. यापूर्वीच्या विश्वचषकाचे हक्क ६० दशलक्ष डॉलर्सला विकले गेले होते, पण तत्कालीन ब्रॉडकास्टरला जिओ-हॉटस्टार त्यातून निम्मी रक्कमही वसूल करता आली नव्हती. त्यामुळे यंदा प्रचंड अनिश्चितता होती, जी आता 'झी'ने दूर केली आहे.
१०० दशलक्ष डॉलर्सवरून करार ३५ दशलक्षांवर ?
या अब्जावधी रुपयांच्या कराराचा अधिकृत आर्थिक तपशील अद्याप दोन्ही बाजूंकडून गोपनीय ठेवण्यात आला आहे. परंतु, सूत्रांच्या हवाल्याने मिळालेल्या माहितीनुसार, फिफाने सुरुवातीला २०२६ आणि २०३० च्या विश्वचषकासाठी एकत्रितपणे तब्बल १०० दशलक्ष डॉलर्सची मोठी मागणी केली होती. भारतीय बाजारपेठेतील मंदी आणि ब्रॉडकास्टर्सचा थंड प्रतिसाद पाहून फिफाने ही किंमत ६० दशलक्ष डॉलर्सपर्यंत खाली आणली. दुसरीकडे, झी समूह या हक्कांसाठी ३५ दशलक्ष डॉलर्सच्या आसपास बोली लावण्यावर ठाम होता. आता हा करार २०३४ पर्यंत म्हणजेच पुढील चार अतिरिक्त वर्षांसाठी वाढवण्यात आल्यामुळे, अंतिम कराराची रक्कम आधीच्या अंदाजांपेक्षा बरीच वेगळी आणि फायदेशीर असण्याची शक्यता आहे.