लॉस एंजेलिस: फिफा विश्वचषक २०२६ मध्ये खेळाडूंच्या सुरक्षिततेसाठी फिफाने एक मोठा निर्णय घेत, सामन्यांदरम्यान 'हायड्रेशन ब्रेक' (पाणी पिण्यासाठी विश्रांती) अनिवार्य केला आहे. मात्र, हा नियम लागू होताच क्रीडा वर्तुळात दोन भिन्न मतप्रवाह दिसून येत आहेत.
उत्तर अमेरिकेतील (अमेरिका, मेक्सिको, कॅनडा) वाढते तापमान पाहता, फिफाने प्रत्येक हाफच्या मध्यभागी तीन मिनिटांची विश्रांती देणे बंधनकारक केले आहे. हे नियम तापमान किंवा स्टेडियमच्या वातावरणाकडे दुर्लक्ष करून सर्व सामन्यांसाठी लागू आहेत.
टीका आणि वाद:
या नियमावर दोन प्रमुख आघाड्यांवरून टीका होत आहे:
१. प्रशिक्षक आणि रणनीतीकार: काही तज्ज्ञांच्या मते, या ब्रेकमुळे खेळाचा नैसर्गिक ओघ खंडित होतो. तसेच, प्रशिक्षकांना या वेळेचा उपयोग करून सामन्याची रणनीती बदलण्याची संधी मिळते, ज्यामुळे खेळाच्या निकालावर अनपेक्षित परिणाम होऊ शकतात.
२. वैज्ञानिक आणि आरोग्य तज्ज्ञ: कोलंबिया युनिव्हर्सिटी आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ कनेक्टिकट येथील तज्ज्ञांच्या मते, तीन मिनिटांचा ब्रेक अत्यंत कमी आहे. शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की, तीव्र उष्णतेत शरीराचे तापमान योग्यरित्या खाली आणण्यासाठी आणि पुनर्जलीकरणासाठी (rehydration) किमान ५ ते ६ मिनिटांची विश्रांती आवश्यक आहे.
उष्णतेचे वाढते धोके:
अत्यंत उष्ण आणि दमट हवामानात खेळताना खेळाडूंना 'एक्झर्शनल हीट इलनेस' (Exertional Heat Illness) होण्याचा धोका असतो. यात स्नायू पेटके येणे, मळमळ, चक्कर येणे आणि गंभीर स्थितीत बेशुद्ध पडणे किंवा उष्माघात (Heat Stroke) होण्याची शक्यता असते.
युनिव्हर्सिटी ऑफ कनेक्टिकटच्या कोरी स्ट्रिंगर इन्स्टिट्यूटचे सीईओ डग्लस कासा यांनी स्पष्ट केले की, “खेळाडूंनी केवळ पाणी पिऊन भागत नाही, तर मान, डोके आणि पाठीवर थंड ओले टॉवेल ठेवणे आवश्यक आहे. हे प्रभावीपणे करण्यासाठी तीन मिनिटांचा वेळ पुरेसा नाही.”
फिफाची बाजू:
नियामक मंडळाने आपल्या बचावात म्हटले आहे की, “सर्व संघांना समान परिस्थिती मिळावी आणि खेळाडूंच्या आरोग्याचे रक्षण व्हावे, यासाठी हे पाऊल उचलले आहे.” मागील काही स्पर्धांमधील अनुभवावरून, जिथे तापमान ३०-३५ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले होते, हा निर्णय घेतला असल्याचे फिफाने नमूद केले आहे.
भविष्यातील आव्हाने:
जगभरात वाढत जाणारे तापमान पाहता, केवळ हायड्रेशन ब्रेक पुरेसे नसून खेळाच्या वेळापत्रकात आणि ठिकाणीही बदल करण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्नियाचे संचालक भरत वेंकट यांच्या मते, हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर खेळाचे स्वरूप बदलणे ही काळाची गरज आहे.
सध्या तरी, खेळाडूंच्या कामगिरीवर आणि सामन्यांच्या निकालांवर या तीन मिनिटांच्या ब्रेकचा काय परिणाम होतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.