भारताच्या कानाकोपऱ्यात रुजलेल्या फुटबॉल संस्कृतीची थेट जागतिक पातळीवर दखल घेतली गेली आहे. सध्या सुरू असलेल्या फिफा विश्वचषक २०२६ (FIFA World Cup 2026) च्या पार्श्वभूमीवर, जागतिक फुटबॉलची सर्वोच्च संस्था 'फिफा'ने (FIFA) आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया हँडलवरून अस्सल मराठी आणि विशेषतः कोल्हापुरी बोलीभाषेचा वापर करत भारतीय फुटबॉल चाहत्यांना सुखद धक्का दिला आहे.
फिफाने जागतिक फुटबॉलचे सुपरस्टार क्रिस्टियानो रोनाल्डो आणि मॅथियस कुन्हा यांचे ग्राफिक्स शेअर करत थेट पश्चिम महाराष्ट्रातील रांगड्या भाषेला मानवंदना दिली आहे.
"रोनाल्डोचा विषय लय हार्ड हाय!"
फिफाने पोर्तुगालचा स्टार फॉरवर्ड क्रिस्टियानो रोनाल्डोचा एक डॅशिंग फोटो शेअर केला. या फोटोवर मराठीत "रोनाल्डोचा विषय लय हार्ड हाय" असे ठळक अक्षरात लिहिले होते.
या पोस्टनंतर फिफाने ब्राझीलच्या मॅथियस कुन्हाचाही एक फोटो शेअर केला, ज्यावर कोल्हापूरकरांचा आवडता शब्द "लय भारी" असं लिहिलं होतं. फिफाच्या अधिकृत पेजवर मराठी भाषेचा हा थाट पाहून महाराष्ट्रातील फुटबॉलप्रेमींचा ऊर अभिमानाने भरून आला. अवघ्या काही तासांतच या पोस्टवर हजारो मराठी चाहत्यांनी "जगात भारी कोल्हापुरी", "थेट फिफाच्या दारात कोल्हापुरी नाद", आणि "साहेब (रोनाल्डो) आमचा विषयच हार्ड आहे!" अशा कमेंट्सचा पाऊस पाडला.
फिफालाही नतमस्तक करणारी 'महाराष्ट्राची फुटबॉलची पंढरी'
क्रिकेटवेड्या भारतात कोल्हापूर हे असे एकमेव शहर आहे, जिथे फुटबॉल हा केवळ खेळ नसून एक धर्म मानला जातो. कोल्हापूरला 'महाराष्ट्राची फुटबॉलची पंढरी' का म्हणतात, याला एक मोठा ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा आहे:
- फिफापेक्षाही जुना इतिहास: फिफा या जागतिक संघटनेची स्थापना १९०४ मध्ये झाली, परंतु कोल्हापुरात त्यापूर्वीपासूनच राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांच्या राजाश्रयाने फुटबॉल खेळला जात होता.
- पहिल्या विश्वचषकाहून जुना क्लब: कोल्हापूरचा प्रसिद्ध 'जमादार क्लब' १९२८ मध्ये स्थापन झाला. हा क्लब १९३० मध्ये उरुग्वे येथे झालेल्या जगातील पहिल्या फिफा विश्वचषकापेक्षाही जुना आहे.
- पोलंड आणि ब्रिटिश कनेक्शन: दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात पोलंडमधून आलेले काही निर्वासित कोल्हापुरात वास्तव्यास होते. त्यांच्याकडून कोल्हापूरच्या तरुणांनी बूट घालून फुटबॉल खेळण्याची आधुनिक पद्धत आणि तंत्र शिकले.
- तालीम संस्कृती आणि अलोट गर्दी: कोल्हापुरात पारंपरिक 'तालीम' (उदा. पाटाकडील तालीम, खंडोबा तालीम, जुना बुधवार तालीम) यांच्यात होणारे स्थानिक सामने पाहण्यासाठी छत्रपती शाहू स्टेडियमवर १५,००० ते २०,००० पेक्षा जास्त प्रेक्षक गर्दी करतात. ही क्रेझ भारतात केवळ कोलकाता किंवा केरळमध्येच पाहायला मिळते.
कोल्हापुरात विश्वचषकाचा 'फिव्हर'
सध्या फिफा विश्वचषक २०२६ मुळे संपूर्ण कोल्हापूर शहर फुटबॉलमय झाले आहे. शहरातील मुख्य चौकांमध्ये लिओनेल मेस्सी आणि क्रिस्टियानो रोनाल्डो यांचे ३५ ते ४० फुटांचे भव्य कटआऊट्स उभारण्यात आले आहेत. विशेष म्हणजे, स्थानिक लोक या खेळाडूंना एखाद्या नेत्याप्रमाणे 'साहेब' म्हणून हाक मारतात.
फिफाने केवळ एक डिजिटल मोहीम म्हणून नव्हे, तर कोल्हापूरच्या या अथाट आणि शंभर वर्ष जुन्या फुटबॉल संस्कृतीचा आदर राखण्यासाठी ही मराठी पोस्ट केली आहे. जागतिक मंचावर मराठी भाषेचा हा डंका पाहून प्रत्येक मराठी माणसाची मान अभिमानाने उंचावली आहे.