फुटबॉलच्या मैदानावर सध्या 'स्टटर-स्टेप' पेनल्टी किकची जोरदार चर्चा आहे. लिओनेल मेस्सीपासून ते नेमारपर्यंतच्या अनेक दिग्गज खेळाडूंनी या तंत्राचा वापर केला असला तरी, हे तंत्र आता खेळाडूंसाठी 'दुधारी तलवार' ठरत असल्याचे दिसत आहे.
स्टटर-स्टेप तंत्र म्हणजे काय?
स्टटर-स्टेप पेनल्टी म्हणजे अशी पद्धत, ज्यामध्ये खेळाडू चेंडूकडे धावताना गोलकीपरवर सतत नजर ठेवतो. यावेळी खेळाडू मध्येच थांबतो किंवा आपला वेग कमी करतो, जेणेकरून गोलकीपरने चुकीची हालचाल करावी आणि गोल करण्यासाठी मोकळी जागा मिळावी. याला पोर्तुगीज भाषेत 'पाराडिन्हा' (लहान थांबा) असेही म्हणतात. ब्राझीलचे महान खेळाडू पेले यांनी हे तंत्र लोकप्रिय केले होते.
तंत्राचा वाढता दबाव आणि चुका
गेल्या काही काळातील फुटबॉल सामन्यांवर नजर टाकल्यास असे दिसून येते की, जेव्हा सामन्याचा दबाव शिगेला पोहोचतो, तेव्हा हे तंत्र खेळाडूंना फटका देऊ शकते.
ब्रुनो गुइमारेस: ब्राझीलच्या या मिडफिल्डरचा पेनल्टी प्रयत्न गोलकीपरने सहज रोखला. ज्या वेळी हा प्रयत्न झाला, तेव्हा स्कोअर ०-० होता. या पेनल्टीमधील अपयशानंतर ब्राझीलला अखेर नॉर्वेविरुद्ध २-१ अशा पराभवाचा सामना करावा लागला आणि त्यांना स्पर्धेतून बाहेर पडावे लागले.
जस्टिन क्लुइव्हर्ट: नेदरलँड्स आणि मोरोक्को यांच्यातील शूटआऊटमध्ये क्लुइव्हर्टला विशेष पेनल्टी तज्ज्ञ म्हणून अतिरिक्त वेळेच्या उत्तरार्धात मैदानात उतरवण्यात आले होते. मात्र, त्याच्याकडून झालेली चूक (चेंडू पोस्टला लागणे) डच संघाला महागात पडली.
गोलकीपरही झाले आहेत अधिक सावध
फुटबॉल तज्ज्ञ गेइर जॉर्डेट यांच्या मते, आता गोलकीपरही स्टटर-स्टेपच्या बाबतीत अधिक हुशार झाले आहेत. ते खेळाडूवर दबाव टाकण्यासाठी अधिक 'सर्जनशील आणि अस्थिर' तंत्रांचा वापर करत आहेत. त्यामुळे, हे तंत्र वापरणाऱ्या खेळाडूंना आता अधिक स्पष्टता आणि आत्मविश्वासाची गरज असते.
फुटबॉलच्या नियमांमध्येही आता बदल करण्यात आले आहेत. खेळाडूला धावताना दिशाभूल करण्याची परवानगी असली, तरी एकदा धाव पूर्ण केल्यानंतर आणि शॉट मारण्यापूर्वी दिशाभूल करण्यास मनाई आहे.
निष्कर्ष
आजच्या आधुनिक फुटबॉलमध्ये, राऊल हिमेनेझसारखे खेळाडू या तंत्रात यशस्वी ठरले असले, तरी स्टटर-स्टेप पेनल्टी घेणे हे आता केवळ कौशल्याची गोष्ट उरलेली नाही; ती मानसिक लढाई बनली आहे. यात थोडासा जरी गोंधळ झाला, तर खेळाडूला केवळ टीकाच नाही, तर संघाला स्पर्धेतून बाहेर पडण्याचाही धोका पत्करावा लागतो.