फिफा विश्वचषक २०२६ मधील अनेक सामने आता मैदानातील खेळाडूंच्या कौशल्यापेक्षा 'व्हिडिओ असिस्टंट रेफरी' (VAR) आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या निर्णयांनी अधिक गाजले आहेत. या स्पर्धेत लागू करण्यात आलेले नवीन कडक नियम आणि प्रगत तंत्रज्ञान यामुळे फुटबॉलच्या निकालांवर मोठा परिणाम होत असून, खेळाडू आणि प्रशिक्षकांमध्ये असंतोषाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
‘चुकीच्या ओळखीचा’ (Mistaken Identity) नियम आणि अर्जेंटिना-स्वित्झर्लंड सामना
अर्जेंटिना विरुद्ध स्वित्झर्लंडच्या उपांत्यपूर्व फेरीच्या सामन्यात ब्रील एम्बोलोला मिळालेले लाल कार्ड चर्चेचा विषय ठरले. जरी तांत्रिकदृष्ट्या हे 'चुकीच्या ओळखीच्या' नियमांतर्गत येत नसले, तरी VAR च्या मदतीने एम्बोलोवर 'नाटक' केल्याचा ठपका ठेवत त्याला बाहेर काढले गेले. नियमांनुसार, जर पंचांनी चुकीच्या खेळाडूला कार्ड दिले असेल, तर VAR हस्तक्षेप करून तो निर्णय बदलू शकतो. या निर्णयाने स्वित्झर्लंडचा खेळ विस्कळीत केला आणि त्यांना स्पर्धेतून बाहेर पडावे लागले.
हाय-टेक 'कनेक्टेड बॉल' मुळे क्रोएशियाचे नुकसान
क्रोएशिया विरुद्ध पोर्तुगाल सामन्यात 'कनेक्टेड बॉल टेक्नॉलॉजी' एका मोठ्या वादाचे केंद्र ठरली. जोस्को ग्वार्डिओलचा गोल ऑफसाईड ठरवण्यात आला, कारण चेंडूमधील सेन्सर्सनी इगोर मंटानोविचचा चेंडूला झालेला अगदी नगण्य स्पर्श टिपला होता. हे तंत्रज्ञान प्रति सेकंद ५०० वेळा डेटा संकलित करते. क्रोएशियाचे प्रशिक्षक झ्लात्को दालिच यांच्या मते, अशा अति-सूक्ष्म तंत्रज्ञानामुळे खेळातील उत्साह आणि नैसर्गिक आनंद कमी होत आहे.
जर्मनी आणि इजिप्तच्या तक्रारी
जर्मनी: पॅराग्वेविरुद्ध जर्मनीचा संभाव्य गोल गोलरक्षकावरील फाऊलमुळे VAR ने रद्द केला. फिफाच्या नवीन निर्देशानुसार, गोलरक्षकांवरील किरकोळ फाऊलकडेही आता गांभीर्याने पाहिले जात आहे.
इजिप्त: गतविजेत्या अर्जेंटिनाविरुद्धच्या सामन्यात इजिप्तचा एक गोल रद्द करण्यात आला, कारण मैदानाच्या दुसऱ्या टोकाला झालेल्या फाऊलचे पुनरावलोकन करण्यात आले होते. फिफाचे रेफरी प्रमुख पियरलुइगी कोलिना यांनी स्पष्ट केले की, फाऊल आणि गोल यामधील वेळेच्या अंतराबाबत कोणतीही निश्चित मर्यादा नाही, त्यामुळे निर्णय वैध आहेत.
नॉर्वेला सेन्सरचा फटका
इंग्लंड विरुद्ध नॉर्वे सामन्यातही सेन्सरची चर्चा रंगली. नॉर्वेच्या खेळाडूंचा दावा होता की चेंडू ओव्हरहेड केबलला लागला होता, परंतु फिफाने 'कनेक्टेड बॉल'च्या सेन्सर डेटाचा हवाला देत चेंडू कोणत्याही वायरला स्पर्शला नसल्याचे स्पष्ट केले.
वाढता असंतोष
फुटबॉल विश्वात तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत दोन गट पडले आहेत. एकीकडे फिफा या निर्णयांना 'अचूकतेसाठी आवश्यक' मानत आहे, तर दुसरीकडे प्रशिक्षक आणि खेळाडू "फुटबॉलमधील मानवी घटक कमी होत चालल्याने खेळाची मजा निघून जात आहे," अशी टीका करत आहेत. या तंत्रज्ञानामुळे निष्पक्षता वाढली असली, तरी निर्णयांच्या सुसंगततेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत असून, हे नियम आगामी काळात फुटबॉलच्या स्वरूपात मोठे बदल घडवून आणतील यात शंका नाही.