इंधनाचे दर गगनाला भिडण्याची शक्यता
मध्यपूर्वेत पुन्हा एकदा युद्धाचे ढग गडद झाले आहेत. अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाने आता अत्यंत उग्र रूप धारण केले आहे. एका बाजूला इराणने आखाती देशांमधील अमेरिकेच्या लष्करी तळांना लक्ष करत हल्ले चढवले आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला अमेरिकेने रात्रभर इराणमधील विविध ठिकाणांवर जोरदार हवाई हल्ले केले आहेत.
कराराला केराची टोपली आणि हल्ल्यांची व्याप्ती
गेल्या सहा दिवसांपासून दोन्ही देशांमधील हा संघर्ष अव्याहतपणे सुरू आहे. युद्ध थांबवण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये नुकत्याच झालेल्या प्राथमिक कराराला या ताज्या चकमकींमुळे मोठा धक्का बसला आहे. इराणने दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांनी जॉर्डन, कुवेत आणि बहरीन यांसारख्या शेजारील देशांमध्ये असलेल्या अमेरिकन लक्ष्यांवर हल्ले केले आहेत. यावरून या युद्धाची व्याप्ती संपूर्ण आखाती पट्ट्यात पसरत असल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे.
अमेरिकेची ६ तासांची धडक कारवाई
अमेरिकन लष्कराने इराणवर सलग सहा तास बॉम्बवर्षाव केला. 'हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये (Strait of Hormuz) निष्पाप खलाशांना आणि जहाजांना इराणकडून असलेला धोका नष्ट करणे' हा या कारवाईमागचा मुख्य उद्देश असल्याचे अमेरिकन लष्कराने स्पष्ट केले आहे. अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडच्या (Centcom) माहितीनुसार, या हल्ल्यांमध्ये इराणचे कमांड सेंटर्स, हवाई संरक्षण यंत्रणा आणि किनारी पाळत ठेवणारी केंद्रे उद्ध्वस्त करण्यात आली आहेत. यामध्ये बंदर अब्बास आणि ग्रेटर ट्यून बेटावरील लक्ष्यांचा समावेश आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांचा इराणला गंभीर इशारा
या ताज्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला कडक शब्दांत सुनावले आहे. "इराणने आता शहाणपणाने वागावे आणि वाटाघाटीसाठी पुन्हा टेबलवर यावे, अन्यथा त्यांना आणखी गंभीर लष्करी कारवाईला सामोरे जावे लागेल," असा इशारा ट्रम्प यांनी दिला आहे. जर इराणने चर्चा नाकारली, तर इराणच्या ऊर्जा आणि तेल प्रकल्पांना थेट लक्ष करण्याची धमकीही ट्रम्प यांनी दिली आहे.
इराणचं अमेरिकेला ठणकावून प्रत्युत्तर
अमेरिकेच्या या धमक्यांना इराणनेही जशास तसे उत्तर दिले आहे. इराणचे मुख्य वाटाघाटीकार मोहम्मद बघेर गालिबाफ यांनी सरकारी माध्यमांना सांगितले की, "ज्या करारातून इराणचा कोणताही फायदा होत नाही, तो करार पाळण्याचे आमच्यावर कोणतेही बंधन नाही." हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर नियंत्रण ठेवणे हा इराणच्या राष्ट्रीय सुरक्षेचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच, जॉर्डनमधील अमेरिकेची दळणवळण यंत्रणा आणि इंधन साठवणूक केंद्रेही उद्ध्वस्त केल्याचा दावा इराणच्या लष्कराने केला आहे.
इराणमध्ये स्फोटांचे आवाज आणि आखाती देशांमध्ये घबराट
अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्यांमुळे इराणची राजधानी तेहरानसह अनेक भागांत भीषण स्फोटांचे आवाज ऐकू आले आणि तिथली हवाई संरक्षण यंत्रणा कार्यान्वित करावी लागली. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई यांनी माहिती दिली की, पश्चिम इराणमधील अहवाज शहरात अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्यामुळे जवळच असलेल्या एका लहान मुलांच्या कॅन्सर रुग्णालयातील रुग्णांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले. दरम्यान, या हल्ल्यांमुळे आखाती देशांमध्येही घबराट पसरली आहे. कुवेतच्या लष्कराने इराणचे ड्रोन हल्ले हवेतच परतवून लावल्याचे म्हटले आहे, तर बहरीनच्या गृह मंत्रालयाने आपल्या नागरिकांना शांत राहण्याचे आणि सुरक्षित स्थळी आश्रय घेण्याचे आवाहन केले आहे.
सागरी कोंडी आणि वाढते कच्च्या तेलाचे दर
या संघर्षाचे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम दिसू लागले आहेत. इराणने हॉर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे रोखून धरली आहे. याला प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने इराणच्या बंदरांवरील सागरी नाकेबंदी पुन्हा लागू केली आहे (जी गेल्या महिन्यातील करारानुसार उठवण्यात आली होती). इतकेच नाही, तर अमेरिकेने एका क्युराकाओ-ध्वज असलेल्या तेलवाहू जहाजावर गोळीबार करून ते निकामी केले. यावर संतापलेल्या इराणच्या 'रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स'ने अमेरिका आणि त्यांच्या मित्र राष्ट्रांच्या हिताचे इतर तेल आणि गॅस निर्यात मार्ग बंद करण्याची थेट धमकी दिली आहे. या सर्व घडामोडींमुळे जहाजांची वाहतूक ठप्प झाली असून जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत प्रचंड वाढ झाली आहे.
तणावाच्या वातावरणात एक दिलासादायक बातमी
एकीकडे युद्धाचा भडका उडालेला असताना, दुसरीकडे एक सकारात्मक घडामोड पाहायला मिळाली. इराणने एका अमेरिकन महिला कैद्याची मुक्तता केली आहे. डेना करारी असे या महिलेचे नाव असून, तिला डिसेंबर २०२४ मध्ये चुकीच्या पद्धतीने अटक करण्यात आली होती. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी इराणच्या या कृतीचे स्वागत केले असून, "इराणने दाखवलेल्या या सद्भावनेचे अमेरिका कौतुक करते!" अशी पोस्ट त्यांनी आपल्या 'ट्रुथ सोशल' या प्लॅटफॉर्मवर केली आहे. डेना करारी यांचे वकील जारेड गेन्सर यांनीही ती आता अमेरिकेच्या वाटेवर असल्याचे 'X' (ट्विटर) वर स्पष्ट केले आहे.