फुटबॉलची जागतिक पंढरी मानल्या जाणाऱ्या 'फिफा विश्वचषका'चा (FIFA World Cup) इतिहास अत्यंत गौरवशाली आणि रहस्यांनी भरलेला आहे. १९३० मध्ये सुरू झालेली ही स्पर्धा आज जगातील सर्वाधिक पाहिली जाणारी क्रीडा स्पर्धा बनली आहे. २०२६ च्या विश्वचषकासह ही स्पर्धा आता एका नवीन उंचीवर पोहोचली आहे.
विश्वचषकातील काही महत्त्वाचे विक्रम:
सर्वात यशस्वी देश: फुटबॉलच्या मैदानात ब्राझीलचे वर्चस्व निर्विवाद आहे. त्यांनी आतापर्यंत ५ वेळा (१९५८, १९६२, १९७०, १९९४, २००२) विश्वचषकावर आपले नाव कोरले आहे.
गोल्सचा महामेरू: जर्मनीचा मिरोस्लाव क्लोझ, फ्रान्सचा किलियन एमबाप्पे आणि अर्जेंटिनाचा लिओनेल मेस्सी यांनी प्रत्येकी १६ गोल करून एक मोठा टप्पा गाठला होता. मात्र, फिफा विश्वचषक २०२६ मध्ये लिओनेल मेस्सीने आपल्या गोलची संख्या २१ पर्यंत नेत विश्वचषकाच्या इतिहासातील 'सर्वाधिक गोल करणारा खेळाडू' म्हणून आपला दबदबा निर्माण केला आहे.
तरुण आणि वेगवान गोल: महान पेलेने वयाच्या अवघ्या १७ व्या वर्षी आपला पहिला गोल करून विक्रमाची नोंद केली होती. तर, तुर्कस्तानच्या हाकान शुकुरने २००२ मध्ये अवघ्या ११ सेकंदात गोल करत सर्वात वेगवान गोलचा विक्रम प्रस्थापित केला, जो आजही अबाधित आहे.
दिग्गजांचा वारसा: पोर्तुगालचा ख्रिस्तियानो रोनाल्डो आणि अर्जेंटिनाचा लिओनेल मेस्सी, या दोन्ही दिग्गजांनी आपल्या कारकिर्दीतील सहाव्या विश्वचषकात गोल करण्याचा ऐतिहासिक पराक्रम केला आहे.
काही अजब आणि रंजक किस्से:
१९५० चा दंतकथा: अनेकदा असा समज पसरवला जातो की, भारताने १९५० च्या विश्वचषकातून 'अनवाणी खेळण्याच्या' नियमामुळे माघार घेतली होती. मात्र, खरे कारण प्रवासाचा प्रचंड खर्च आणि ऑलिम्पिकला दिलेले प्राधान्य हे होते.
कुत्र्याने वाचवला चषक: १९६६ मध्ये चोरीला गेलेला मूळ 'ज्युल रिमेट' चषक 'पिकल्स' नावाच्या एका कुत्र्याने बागेत शोधून काढला होता, ज्यामुळे तो रातोरात राष्ट्रीय नायक बनला.
ट्रॉफीचे गुपित: दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, नाझींपासून वाचवण्यासाठी फिफाच्या एका अधिकाऱ्याने मूळ ट्रॉफी आपल्या पलंगाखाली बुटाच्या खोक्यात लपवून ठेवली होती!
न्युरेमबर्गची लढाई: २००६ च्या विश्वचषकात पोर्तुगाल विरुद्ध नेदरलँड्स सामन्यात तब्बल १६ पिवळी आणि ४ लाल कार्डे दाखवण्यात आली होती, जो एक विक्रमच ठरला.
भविष्यातील बदल:
२०२६ चा फिफा विश्वचषक आधुनिक इतिहासातील सर्वात मोठा बदल घेऊन आला आहे. ही स्पर्धा आता ४८ संघांपर्यंत विस्तारित करण्यात आली असून, कॅनडा, मेक्सिको आणि अमेरिका हे तीन देश संयुक्तपणे यजमानपद भूषवत आहेत. यामुळे फुटबॉल चाहत्यांना अधिक सामने आणि नवनवीन विक्रम पाहायला मिळणार आहेत.
फिफा विश्वचषक ही केवळ एक स्पर्धा नसून, ती मानवी जिद्द, तंत्रज्ञान आणि खेळाच्या उत्क्रांतीचा एक उत्तम प्रवास आहे.