कॅनडातील वणव्यांमुळे निर्माण झालेला विषारी धूर सध्या उत्तर अमेरिकेच्या अनेक भागांत पसरला आहे. या गंभीर हवामान परिस्थितीतही, स्पेनचा फुटबॉल संघ आगामी विश्वचषक अंतिम सामन्याच्या तयारीसाठी उत्तर न्यू जर्सीमध्ये मैदानावर सराव करत आहे. गुरुवारी ईस्ट हॅनोव्हरमध्ये पार पडलेल्या या सराव सत्राचा केवळ १५ मिनिटांचा भाग प्रसारमाध्यमांना पाहण्याची परवानगी देण्यात आली होती. याउलट, अर्जेंटिनाचा संघ या धुराच्या परिणामांपासून सुरक्षित राहण्यासाठी जॉर्जियामधील मॅरिएटा येथे सराव करत आहे, जे ठिकाण सुरक्षित अंतरावर आहे.
आरोग्याबाबत तज्ज्ञांचा इशारा आणि चिंता
हवेची गुणवत्ता 'अस्वास्थ्यकर' ते 'धोकादायक' पातळीवर पोहोचल्याने प्रशासनाने नागरिकांना घरातच राहण्याचे किंवा मास्क वापरण्याचे आवाहन केले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, खेळाडूंनी अशा वातावरणात घराबाहेर व्यायाम करणे अत्यंत धोकादायक आहे.
ग्लोबल क्लायमेट अँड हेल्थ अलायन्सच्या डॉ. कोर्टनी हॉवर्ड यांनी यावर स्पष्ट मत व्यक्त केले आहे. त्या म्हणतात की, "उच्च-स्तरीय खेळाडू सराव करताना मोठ्या प्रमाणात ऑक्सिजन शरीरात घेतात, ज्यामुळे प्रदूषित हवा त्यांच्या फुफ्फुसांमध्ये वेगाने शिरते. एन९५ मास्कचा वापर हा १०० टक्के सुरक्षित पर्याय नाही. त्याऐवजी, खेळाडूंनी स्वच्छ हवा असलेल्या बंदिस्त आणि वातानुकूलित जागेत सराव करणे अधिक योग्य ठरेल."
हार्वर्ड स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थच्या संशोधन शास्त्रज्ञ मेरी जॉन्सन यांनीही या मताला दुजोरा दिला आहे. त्यांच्या मते, निरोगी आणि तरुण खेळाडूंच्या आरोग्यावरही धुराचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे अशा वातावरणात शारीरिक श्रम करणे टाळले पाहिजे. कोलोरॅडो स्टेट युनिव्हर्सिटीचे पर्यावरण विषशास्त्रज्ञ ल्यूक मॉन्ट्रोझ यांनी धुरातील घातक घटकांकडे लक्ष वेधले आहे. त्यांच्या संशोधनानुसार, वणव्याच्या धुरामध्ये फॉर्मल्डिहाइडसारखे किमान १,००० विषारी घटक असतात, जे सिगारेटच्या धुराप्रमाणेच शरीरासाठी घातक असतात.
सद्यस्थिती आणि भविष्यातील अंदाज
यूएस एन्व्हायर्नमेंटल प्रोटेक्शन एजन्सीच्या 'एअर नाऊ' मॉनिटरिंगनुसार, गुरुवारी सकाळी हवेची गुणवत्ता अतिशय खराब होती, मात्र दुपारनंतर त्यात अंशत: सुधारणा झाली. असे असूनही, न्यू जर्सीमधील कण प्रदूषण जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मानकापेक्षा सात पटींनी जास्त होते.
फिफा आणि स्पॅनिश फुटबॉल असोसिएशनने या धोक्यावर कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. मात्र, रविवारी न्यू जर्सीच्या ईस्ट रदरफोर्ड येथे होणाऱ्या अंतिम सामन्यापूर्वी हवेची गुणवत्ता सुधारून ती 'मध्यम' पातळीवर येईल, असा सकारात्मक अंदाज हवामान तज्ज्ञांनी वर्तवला आहे. वणव्याचा हा धूर मानवी शरीरातील रोगप्रतिकार प्रणालीवर तात्काळ परिणाम करतो, ज्यामुळे दम्यासारख्या श्वसनाच्या विकारांचे प्रमाण वाढते, ही बाब आता अधिक गंभीरपणे घेतली जात आहे.