स्पेन : स्पेन (Spain) आणि मोरोक्को (Morocco) यांच्या सीमेलगत असलेल्या स्यूटा (Ceuta) या स्पेनच्या स्वायत्त शहरात मोठे स्थलांतर (Migration) संकट निर्माण झाले आहे. चांगल्या आयुष्याच्या शोधात हजारो स्थलांतरित (Migrants) समुद्रमार्गे (Sea Route) पोहत किंवा सीमेवरील कुंपण ओलांडून स्पेनमध्ये प्रवेश करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. या गोंधळात किमान १८ जणांचा मृत्यू झाला असून परिस्थिती हाताबाहेर गेल्याने स्पेन सरकारने सैन्य (Army) तैनात करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वृत्तानुसार, स्यूटा शहरात मोठ्या प्रमाणावर लोकांची गर्दी झाली असून समुद्रकिनाऱ्यावरून आणि सीमावर्ती भागातून हजारो जण स्पेनमध्ये प्रवेश करताना दिसत आहेत. या घटनेमुळे संपूर्ण युरोपमध्ये (Europe) चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
स्पेन सरकारने सैन्य तैनात केले
स्पेन सरकारने स्यूटा येथे कायदा व सुव्यवस्था (Law and Order) राखण्यासाठी सिव्हिल गार्ड (Civil Guard) दलाच्या मदतीसाठी सैन्य पाठवले आहे. पंतप्रधान पेद्रो सांचेज (Pedro Sánchez) हे गृहमंत्री फर्नांडो ग्रांदे-मार्लास्का (Fernando Grande-Marlaska) यांच्यासह शुक्रवारी स्यूटा येथे भेट देणार असल्याचेही सरकारने जाहीर केले.
सिव्हिल गार्ड अधिकाऱ्यांच्या संघटनेचे प्रमुख राशिद स्बीही (Rachid Sbihi) यांनी 'एपी' (AP) वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितले, "परिस्थिती पूर्णपणे अराजक (Chaos) झाली आहे. नेमकी किती लोकांनी सीमा ओलांडली, हे सांगणे कठीण आहे. सीमाव्यवस्था (Border Security) जवळपास कोसळली आहे."
समुद्रातून पोहत स्पेनमध्ये प्रवेश
उत्तर मोरोक्कोतील मानवाधिकार (Human Rights) कार्यकर्ते अशरफ मैमूनी (Ashraf Maimouni) यांनी ही परिस्थिती अभूतपूर्व असल्याचे म्हटले आहे. त्यांच्या माहितीनुसार, तराजाल (Tarajal) सीमाचौकी असामान्य परिस्थितीत उघडण्यात आली आणि त्यानंतर मोठ्या संख्येने लोक स्पेनमध्ये प्रवेश करू लागले.
समोर आलेल्या व्हिडिओंमध्ये बहुतांश मोरोक्कोचे नागरिक समुद्रकिनाऱ्याच्या मार्गाने स्यूटामध्ये येताना दिसत आहेत. यामध्ये तरुणांची संख्या जास्त असली तरी महिला आणि लहान मुलांसह अनेक कुटुंबांचाही समावेश आहे. काही जण "¡Viva España!" म्हणजेच "स्पेन जिंदाबाद" अशा घोषणा देताना दिसले.
इटलीचीही चिंता वाढली
या स्थलांतर संकटाचा परिणाम इटलीवर (Italy) देखील होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी (Giorgia Meloni) यांनी नागरिकांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने स्पेनसोबतचा शेंगेन (Schengen) खुली सीमा करार (Open Border Agreement) तात्पुरता स्थगित करण्याचा इशारा दिला आहे. मात्र, इटली आणि स्पेन यांच्यात थेट भूसीमा (Land Border) नाही.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानंतर वाढली चर्चा
स्यूटा प्रशासनाने यापूर्वी स्पेनच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या (Supreme Court) अलीकडील निर्णयाचा उल्लेख केला होता. या निर्णयानुसार, समुद्रमार्गे आलेल्या स्थलांतरितांना कोणतीही कायदेशीर प्रक्रिया (Legal Process) पूर्ण न करता तात्काळ परत पाठवता येणार नाही. हा निर्णय जमिनीमार्गे (Land Route) येणाऱ्यांना लागू होत नाही.
तथापि, मोरोक्कोतील काही सामाजिक कार्यकर्त्यांचे मत आहे की, बहुतेक स्थलांतरितांना अशा कायदेशीर निर्णयांची माहिती नसते. चांगल्या आर्थिक संधी (Economic Opportunities) आणि हिंसाचारापासून बचाव करण्यासाठी अनेकजण युरोपकडे स्थलांतर करत असून, स्यूटा हा त्यांच्यासाठी महत्त्वाचा प्रवेशद्वार (Gateway) मानला जातो.
२०२१ च्या संकटाची आठवण
सध्याची परिस्थिती मे २०२१ मधील मोठ्या सीमा संकटाची आठवण करून देणारी आहे. त्यावेळी अवघ्या दोन दिवसांत ८ हजारांहून अधिक लोकांनी स्यूटामध्ये प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला होता. आता पुन्हा एकदा निर्माण झालेल्या या संकटामुळे स्पेन आणि युरोपसमोर मोठे सुरक्षा आणि मानवतावादी (Humanitarian) आव्हान उभे राहिले आहे.