नवी दिल्ली : राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने सोमवारी प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या नियतकालिक श्रमशक्ती सर्वेक्षणानुसार, भारतातील पंधरा वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या व्यक्तींचा एकूण बेरोजगारीचा दर जूनमधील पाच पूर्णांक पाच टक्क्यांवरून घसरून जुलैमध्ये पाच पूर्णांक एक टक्क्यांवर आला आहे. श्रम बाजाराच्या परिस्थितीत सुधारणा होत असल्याचे हे संकेत आहेत. याच महिन्यात श्रमशक्ती सहभाग दर चौपन पूर्णांक चार टक्क्यांवरून वाढून पंचावन्न पूर्णांक चार टक्क्यांवर पोहोचला आहे.
बेरोजगारीत झालेली ही घट प्रामुख्याने ग्रामीण भागामुळे झाली आहे. ग्रामीण भागातील बेरोजगारीचा दर जूनमधील पाच पूर्णांक शून्य टक्क्यांवरून घसरून जुलैमध्ये चार पूर्णांक पाच टक्क्यांवर आला. तथापि, शहरी बेरोजगारीचा दर मागील महिन्यातील सहा पूर्णांक सहा टक्क्यांच्या तुलनेत सहा पूर्णांक सात टक्क्यांवर जवळपास स्थिर राहिला. वार्षिक तुलनेत विचार केल्यास, एकूण आणि ग्रामीण बेरोजगारीचे दर मोठ्या प्रमाणात स्थिर राहिले, तर शहरी बेरोजगारीचा दर जुलै २०२५ मधील सात पूर्णांक दोन टक्क्यांवरून शून्य पूर्णांक पाच टक्क्यांनी घसरून जुलै २०२६ मध्ये सहा पूर्णांक सात टक्क्यांवर आला.
श्रम बाजारातील सहभागात व्यापक बळकटीकरण झाल्यामुळे ही सुधारणा दिसून आली आहे. एकूण श्रम बाजार सहभाग दर जूनमधील चौपन पूर्णांक चार टक्क्यांवरून जुलैमध्ये पंचावन्न पूर्णांक चार टक्क्यांपर्यंत वाढला. यामध्ये ग्रामीण श्रम बाजार सहभाग दर एक पूर्णांक चार टक्क्यांनी वाढून अठ्ठावन पूर्णांक शून्य टक्क्यांवर पोहोचला, तर शहरी श्रम बाजार सहभाग दर पन्नास पूर्णांक एक टक्क्यांवरून पन्नास पूर्णांक चार टक्क्यांपर्यंत किंचित वाढला. मागील वर्षाच्या तुलनेत, एकूण सहभाग दर शून्य पूर्णांक पाच टक्क्यांनी अधिक होता, तर ग्रामीण सहभाग एक पूर्णांक एक टक्क्यांनी वाढला होता.
महिलांच्या सहभागात लक्षणीय वाढ : महिलांच्या श्रमशक्ती सहभागातही उल्लेखनीय वाढ नोंदवली गेली. जूनमधील महिलांचा सहभाग दर बत्तीस पूर्णांक सात टक्क्यांवरून वाढून जुलैमध्ये चौतीस पूर्णांक चार टक्क्यांवर पोहोचला. ग्रामीण महिलांचा सहभाग दर छत्तिस पूर्णांक सहा टक्क्यांवरून अडतिस पूर्णांक आठ टक्क्यांपर्यंत वाढला. शहरी महिलांचा सहभाग दर चोवीस पूर्णांक आठ टक्क्यांवरून किंचित वाढून पंचवीस पूर्णांक तीन टक्के झाला. वार्षिक तुलनेत एकूण महिलांचा सहभाग दर एक पूर्णांक एक टक्क्यांनी वाढला आहे.
लिंगनिहाय बेरोजगारीची आकडेवारी : एकूण पुरुषांची बेरोजगारी जूनमधील पाच पूर्णांक तीन टक्क्यांवरून पाच पूर्णांक शून्य टक्क्यांपर्यंत खाली आली, तर ग्रामीण भागातील पुरुषांची बेरोजगारी चार पूर्णांक नऊ टक्क्यांवरून चार पूर्णांक सहा टक्क्यांवर आली. शहरी भागातील पुरुषांची बेरोजगारी महिन्यागणिक स्थिर राहिली, परंतु वर्षभरापूर्वीच्या सहा पूर्णांक सहा टक्क्यांच्या तुलनेत ती पाच पूर्णांक नऊ टक्क्यांवर कमी झाली होती. महिलांची बेरोजगारी एकूण आणि ग्रामीण भागात कमी झाली; मात्र शहरी भागातील महिलांची बेरोजगारी जूनमधील आठ पूर्णांक चार टक्क्यांवरून वाढून आठ पूर्णांक आठ टक्क्यांवर पोहोचली.
क्षेत्रनिहाय ठळक मुद्दे
- ग्रामीण भाग बेरोजगारी ४.५% पर्यंत खाली आली. श्रम बाजार सहभाग दर वाढून ५८.०% झाला.
- शहरी भाग - बेरोजगारी दर ६.७% वर जवळपास स्थिर राहिला. महिलांची शहरी बेरोजगारी जूनमधील ८.४% वरून जुलैमध्ये ८.८% झाली.