मुंबई : रक्षाबंधन म्हटलं की भावाबहीणीच्या नात्याची आठवण करून देणारं एक गाणं हमखास कानावर पडतं. ‘फुलों का तारों का, सबका कहना है… एक हजारों में मेरी बहना है’(Phoolon Ka Taaron Ka). गेल्या अनेक दशकांपासून हे गाणं रक्षाबंधनाचा जणू एक भागच बनलं आहे. मात्र, या गाण्याबाबत एक रंजक गोष्ट म्हणजे हे गाणं मुळात रक्षाबंधनासाठी तयार करण्यात आलेलंच नव्हतं. (Rakshabandhan)
१९७१ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘हरे रामा हरे कृष्णा’ या चित्रपटातील हे गाणं आहे. देव आनंद आणि झीनत अमान यांच्या प्रमुख भूमिका असलेल्या या चित्रपटाला आर. डी. बर्मन यांनी संगीत दिलं, तर गीतकार आनंद बक्षी यांनी या गाण्याचे बोल लिहिले. गाण्याच्या दोन आवृत्त्या असून, एक लता मंगेशकर आणि दुसरी किशोर कुमार यांनी गायली आहे. (Rakshabandhan)
या गाण्याचा संबंध प्रत्यक्षात रक्षाबंधनाशी नसून, चित्रपटातील दुरावलेल्या भाऊ-बहीणीच्या नात्यातील भावनिक क्षणांशी आहे. कथानकातील वेगवेगळ्या प्रसंगांमध्ये या गाण्याचा वापर करण्यात आला आहे. मात्र, काळाच्या ओघात हे गाणं चित्रपटाच्या कथानकापेक्षा भावाबहीणीच्या प्रेमाशी अधिक जोडलं गेलं आणि रक्षाबंधनाचं लोकप्रिय गाणं म्हणून त्याची ओळख निर्माण झाली. आर. डी. बर्मन यांनीही स्पष्ट केलं होतं की, ‘फुलों का तारों का’ हे मूळतः रक्षाबंधनाचं गीत नव्हतं. त्याची भावनिक ताकद चित्रपटाच्या कथानकातून आली आणि पुढे प्रेक्षकांनी त्याला भाऊ-बहीणीच्या नात्याशी जोडलं. (Rakshabandhan)
या गाण्याच्या निर्मितीमागे आणखी एक खास किस्सा आहे. हे आर. डी. बर्मन आणि लता मंगेशकर यांच्या सहकार्याने तयार झालेल्या सुरुवातीच्या महत्त्वाच्या गाण्यांपैकी एक होतं. गाण्यातील बालपणीच्या प्रसंगासाठी लता मंगेशकर यांनी आपल्या आवाजात मोठा बदल करून तो लहान मुलासारखा केला होता. आर. डी. बर्मन यांच्या चरित्रातही या प्रसंगाचा उल्लेख आहे. कथानकातील बालपणाचा भाग प्रभावीपणे साकारण्यासाठी लता मंगेशकर यांनी आपला आवाज लहान मुलासारखा करण्याचा विलक्षण प्रयोग केला होता. (Rakshabandhan)
म्हणूनच, आज ‘फुलों का तारों का’ ऐकलं की रक्षाबंधन आणि भावाबहीणीचं नातं आठवतं; पण या गाण्याची खरी कहाणी चित्रपटातील एका भावनिक भाऊ-बहीणीच्या नात्यापासून सुरू झाली होती. (Rakshabandhan)