Cough Syrup Warning : लहान मुलांना खोकल्याचं सिरप देण्याआधी हे नक्की वाचा! ४ वर्षांखालील मुलांसाठी येणार बाटलीवरच मोठा इशारा

मुंबई : लहान मुलांना खोकल्याची औषधं देण्याबाबत केंद्र सरकारकडून अधिक खबरदारी घेतली जात आहे. चार वर्षांखालील मुलांना खोकल्याचं सिरप देण्यापासून परावृत्त करण्यासाठी औषधांच्या लेबलिंगमध्ये बदल करण्याचा प्रस्ताव विचाराधीन आहे. या प्रस्तावानुसार सिरपच्या बाटलीवर ठळक लाल अक्षरांत वयासंबंधी स्पष्ट इशारा देण्यासोबतच शालेय वयातील मुलांचं चित्रही छापण्याचा विचार आहे. (Cough Syrup Warning)

बाटलीवर काय असणार?

प्रस्तावित बदलानुसार सिरपच्या बाटलीवर ठळकपणे पुढील चेतावणी देण्याचा विचार आहे. “चेतावणी : ४ वर्षांखालील मुलांमध्ये खोकल्याचं सिरप वापरू नये.”

यासोबतच शालेय वयातील मुलांचं चित्र लेबलवर देण्याचा प्रस्ताव आहे. यामुळे हे औषध लहान बाळांसाठी आणि बालकांसाठी नसून मोठ्या मुलांसाठी आहे, हे पालकांच्या लक्षात आणून देण्याचा उद्देश आहे. हा प्रस्ताव Drugs Consultative Committee (DCC) समोर विचारासाठी ठेवण्यात आला असून, त्यासाठी औषध नियम, १९४५ मधील नियम ९६ मध्ये बदल करण्याचा प्रस्ताव आहे. (Cough Syrup Warning)

DGHSच्या सूचनेनंतरही वापर सुरू

लहान मुलांना खोकला आणि सर्दीची औषधं देताना अधिक काळजी घेण्याचा सल्ला आरोग्य सेवा महासंचालनालयाने (DGHS) ऑक्टोबर २०२५ मध्ये दिला होता. विशेषतः दोन वर्षांखालील मुलांना अशी औषधं लिहून देऊ नयेत किंवा वितरित करू नयेत, अशी सूचना करण्यात आली होती.

मात्र, या सूचनेनंतरही दोन वर्षांखालील मुलांना खोकल्याची औषधं दिली जात असल्याच्या तक्रारी समोर आल्या. त्यानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये CDSCOच्या अंतर्गत तांत्रिक समितीने या विषयाचा आढावा घेतला. समितीने ICMRशी चर्चा करण्याची आणि लेबलिंगमध्ये बदल करण्याच्या नियामक व व्यावसायिक व्यवहार्यतेबाबत संबंधित घटकांशी सल्लामसलत करण्याची शिफारस केली. मात्र, ICMRने खोकल्याच्या औषधांच्या लेबलिंगवर कोणतंही काम सुरू नसल्याचं स्पष्ट केलं आहे.(Cough Syrup Warning)

सिरपच्या विक्रीवरही नियमन वाढलं

दरम्यान, केंद्र सरकारने जून २०२६ मध्ये औषध नियमांमध्ये बदल करून सिरप स्वरूपातील औषधांना Schedule K मधील सूट कक्षेबाहेर केलं आहे. ९ जून २०२६ रोजी जारी झालेल्या अधिसूचनेत Schedule K मधील संबंधित नोंदीतून “Syrup” हा शब्द वगळण्यात आला.

या बदलामुळे सिरप-आधारित औषधांवर पूर्वीपेक्षा अधिक नियामक देखरेख लागू होते. सरकारने हा बदल औषधांच्या उत्पादन, विक्री आणि वितरणावरील नियमन अधिक मजबूत करण्याच्या उद्देशाने केला आहे. (Cough Syrup Warning)

पालकांसाठी महत्त्वाचा संदेश

लहान मुलांना खोकला किंवा सर्दीची लक्षणं दिसल्यास स्वतःहून औषध देण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणं महत्त्वाचं आहे. विशेषतः चार वर्षांखालील मुलांसाठी खोकल्याच्या सिरपच्या वापराबाबत प्रस्तावित इशारा लागू झाल्यास, औषधाच्या लेबलवरील वयाची मर्यादा आणि डॉक्टरांचा सल्ला याकडे पालकांना विशेष लक्ष द्यावं लागणार आहे.

सध्या चार वर्षांखालील मुलांसाठी खोकल्याच्या सिरपवर विशेष चेतावणी देण्याचा हा प्रस्ताव विचाराधीन आहे; अंतिम नियामक निर्णय झाल्यानंतर त्याची अंमलबजावणी कशी होईल, हे स्पष्ट होईल. (Cough Syrup Warning)