मुंबई: भारतातील प्रमुख पेन्शन फंड व्यवस्थापन कंपन्यांपैकी एक असलेल्या HDFC पेन्शन फंड मॅनेजमेंट लिमिटेडने 'एनपीएस प्राधान्य निर्देशांक अभ्यास 2026' (NPS Preference Index Study 2026) हा नवीन संशोधन अहवाल नुकताच प्रसिद्ध केला आहे. 2023 मधील पहिल्या अहवालानंतरचा हा दुसरा संशोधन अहवाल असून, यात भारतीय नागरिकांचा निवृत्ती नियोजनाबाबतचा दृष्टिकोन, त्यांचे वर्तन आणि राष्ट्रीय पेन्शन योजनेला (NPS) मिळत असलेले प्राधान्य यावर सविस्तर प्रकाशझोत टाकण्यात आला आहे. या सविस्तर अहवालाचे प्रकाशन पेन्शन फंड नियामक आणि विकास प्राधिकरणाचे (PFRDA) अध्यक्ष श्री. एस. रमण आणि HDFC पेन्शन फंडचे व्यवस्थापकीय संचालक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्रीराम अय्यर यांच्या हस्ते पार पडले.
निर्देशांकात वाढ आणि भारतीयांचा बदलता दृष्टिकोन
संशोधनानुसार, भारताचा एनपीएस प्राधान्य निर्देशांक 54 वरून वाढून 57 अंकांवर पोहोचला आहे. ही वाढ प्रामुख्याने योजनेबाबतच्या स्वीकृती (Consideration) या भावनेमुळे झाली असून ती 6 अंकांनी वाढून 59 वर पोहोचली आहे. त्यानंतर ओळख (Familiarity - 58) आणि आकर्षण (Appeal - 56) यांचा क्रमांक लागतो. यावरून भारतीय बचतकर्ते आता एनपीएसबाबत केवळ वरवरच्या माहितीच्या टप्प्यातून बाहेर पडून, या योजनेचे सक्रियपणे मूल्यांकन (Active Evaluation) करण्याच्या दिशेने पावले टाकत असल्याचे स्पष्ट होते.
निवृत्ती निधीचा अपुरा अंदाज
या संशोधनातील एक अत्यंत महत्त्वाचा निष्कर्ष म्हणजे निवृत्तीनंतर लागणारा 'आदर्श निधी' (Ideal Corpus) हा आहे. भारतीयांच्या अंदाजानुसार, निवृत्तीपश्चात जीवनासाठी आता 1.5 कोटी रुपये इतका निधी आवश्यक वाटतो (जो २2023 मध्ये 1.34 कोटी रुपये होता). तरीही, ही रक्कम सरासरी वार्षिक कुटुंबाच्या उत्पन्नाच्या दहा पटीपेक्षाही कमी आहे. लोकांना वाटते त्या गरजेमध्ये आणि प्रत्यक्षात येणाऱ्या खर्चामध्ये अजूनही मोठी तफावत कायम आहे.
नवी दिल्ली: यंदा ऑक्टोबर महिन्यात दसरा आणि नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला दिवाळीचा सण साजरा होणार आहे. या सणासुदीच्या काळात भारतीय ग्राहकांकडून एसी, ...
प्रमुख चिंता आणि प्राधान्ये
सर्वोच्च प्राधान्ये: निवृत्तीपश्चात नियोजन हे ग्राहकांच्या सर्वोच्च आर्थिक प्राधान्यांमध्ये असून, वैद्यकीय खर्च (45%), आणीबाणीचा निधी (39%) आणि मुलांचे शिक्षण (35%) यांच्यानंतर त्याला स्थान मिळाले आहे.
प्रमुख चिंता: वाढता आरोग्यविषयक खर्च (47%) आणि वयाशी संबंधित आरोग्य समस्या (44%) या निवृत्तीबद्दलच्या प्रमुख चिंता असल्याचे समोर आले आहे. तसेच सर्वेक्षणातील 69% व्यक्तींनी निवृत्तीनंतर कुटुंब किंवा मुलांकडून आर्थिक मदतीची अपेक्षा असल्याचे म्हटले आहे.
नावनोंदणीत वाढ आणि NPS वात्सल्य
एनपीएसमधील अलीकडील सुधारणा जसे की 100% इक्विटी गुंतवणूक आणि लवचिक पर्याय हे नावनोंदणीचे मुख्य कारण ठरले आहेत. तसेच, अल्पवयीन मुलांसाठी सुरू करण्यात आलेल्या 'एनपीएस वात्सल्य' (NPS Vatsalya) या योजनेबद्दल पालकांमध्ये 28% जनजागृती असल्याचे आढळले असून, कर बचतीचे फायदे (44%) आणि दीर्घकालीन बचतीची शिस्त (41%) ही यामागील प्रमुख कारणे सांगितली आहेत.(HDFC Pension Report)