नवी दिल्लीतील 'यशोभूमी' येथे आयोजित १० व्या 'इंडिया मोबाईल काँग्रेस' (IMC) 2026 च्या उद्घाटन प्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (Prime Minister Narendra Modi) यांनी सायबर फसवणूक आणि 'डीपफेक' (Deepfake) सारख्या गंभीर तंत्रज्ञानविषयक आव्हानांवर चिंता व्यक्त केली. नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी जगभरातील सरकारे, तंत्रज्ञान कंपन्या, टेलिकॉम ऑपरेटर्स आणि वित्तीय संस्थांनी एकत्र येऊन एक भक्कम जागतिक चौकट (Global Framework) तयार करावी, असे आग्रही आवाहन त्यांनी केले. सायबर गुन्हेगारी कोणत्या एका देशाच्या सीमेपुरती मर्यादित नसून आंतरराष्ट्रीय सहकार्याशिवाय ती रोखणे अशक्य आहे, यावर पंतप्रधानांनी भर दिला.
सायबर फसवणुकीविरोधात जागतिक पातळीवर एकत्र येण्याचे आवाहन
Addressing the India Mobile Congress. It is encouraging to see India's telecom sector steadily moving towards greater self-reliance. https://t.co/tIuohkURIE
— Narendra Modi (@narendramodi) October 8, 2026
पंतप्रधान मोदी यांनी स्पष्ट केले की, सायबर फसवणूक नागरिकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच ती रोखण्यासाठी सर्व संबंधित घटकांनी एकत्र काम करणे गरजेचे आहे. विशेषतः कृत्रिम बुद्धिमत्तेद्वारे (AI) तयार केलेले 'डीपफेक' फोटो, व्हिडिओ आणि ऑडिओ खरे की खोटे हे ओळखणे दिवसेंदिवस कठीण होत चालले आहे. भारत या आव्हानांचा सामना करताना आपल्या अनुभवातून खूप काही शिकला असून, हे डिजिटल सुरक्षेचे मॉडेल जगासोबत शेअर करण्यास भारत पूर्णपणे तयार आहे, असे मोदी म्हणाले.
नागरिकांचा डिजिटल सेवांवरील विश्वास महत्त्वाचा
डिजिटल तंत्रज्ञानाचा विस्तार जितका वेगाने होत आहे, तितकाच त्यावर सामान्य नागरिकांचा विश्वास असणे अत्यंत आवश्यक आहे. टेलिकॉम कंपन्यांना डिजिटल सुरक्षा अधिक मजबूत करण्याचे निर्देश देताना पंतप्रधान म्हणाले, "आज मोबाईल हा केवळ संभाषणाचे साधन राहिलेला नाही, तर तो बँकिंग, शिक्षण, आरोग्य आणि सरकारी सेवा मिळवण्याचा मुख्य मार्ग बनला आहे. त्यामुळे मोबाईल आणि नेटवर्कची सुरक्षा ही सर्वांचीच पहिली प्राथमिकता असली पाहिजे."
सीमा ओलांडून होणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांवर चिंता
आपल्या भाषणात पंतप्रधानांनी सायबर गुन्हेगारांच्या नेटवर्कवर तीव्र शब्दांत ताशेरे ओढले. "एका देशात बसलेली व्यक्ती दुसऱ्या देशातील सहकाऱ्याच्या मदतीने तिसऱ्याच देशात सायबर गुन्हा करू शकते. सामान्य नागरिकाला तांत्रिक रचना समजत नाही, त्याला फक्त विश्वासाची गरज असते. जेव्हा त्याच्या फोनवर कॉल किंवा मेसेज येतो, तेव्हा तो खरा आहे की खोटा हे त्याला स्पष्ट कळले पाहिजे. डिजिटल पेमेंट करताना किंवा माहिती शेअर करताना त्याचा डेटा आणि पैसे सुरक्षित आहेत, हा विश्वास त्याला मिळाला पाहिजे," असे त्यांनी नमूद केले.
एआय (AI) च्या वाढत्या धोक्यांवर आंतरराष्ट्रीय सहकार्य गरजेचे
सध्या जेनेरेटिव्ह एआय (Generative AI) टूल्सच्या वाढत्या वापरामुळे बनावट कंटेंट बनवणे सोपे झाले आहे. यामुळे आर्थिक फसवणूक, अफवा आणि ओळखीची चोरी (Impersonation) यांसारखे धोके निर्माण झाले आहेत. या धोक्यांवर मात करण्यासाठी कोणत्याही एका देशाची किंवा कंपनीची एकाकी कारवाई पुरेशी ठरणार नाही. IMC 2026 च्या या व्यासपीठावरून केवळ 5G किंवा डिजिटल कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यावरच नव्हे, तर एआयच्या युगात एक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह डिजिटल व्यवस्था निर्माण करण्यावर भारताने भर दिला आहे.
