Diwali Painting : दिवाळीचा सण जवळ आला की घराची साफसफाई, सजावट आणि रंगरंगोटीची लगबग सुरू होते. सणाच्या दिवशी घर सुंदर आणि नवीन दिसावे, यासाठी अनेकजण घराला रंग देतात. मात्र, नवीन पेंट केल्यानंतर घरात पसरणारा उग्र वास अनेकदा त्रासदायक ठरतो. विशेषतः घरात लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसनाचा त्रास असलेल्या व्यक्ती असतील, तर पेंटच्या वासामुळे अधिक काळजी घ्यावी लागते.
पेंटमधून बाहेर पडणाऱ्या काही रसायनांमुळे डोकेदुखी, डोळ्यांची जळजळ, चक्कर येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे केवळ घर सुंदर दिसण्यासाठी रंगरंगोटी करताना घरातील हवा स्वच्छ आणि सुरक्षित ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.तुम्हीही दिवाळीपूर्वी घराची पुताई केली असेल आणि पेंटच्या उग्र वासामुळे घरात राहणे कठीण होत असेल, तर काही सोपे उपाय उपयोगी ठरू शकतात. मात्र, लक्षात ठेवा की वास कमी करणारे घरगुती उपाय पेंटमधून बाहेर पडणारी हानिकारक रसायने पूर्णपणे दूर करू शकत नाहीत.
1. खिडक्या आणि दरवाजे उघडे ठेवा
पेंटचा वास कमी करण्यासाठी घरात योग्य वायुवीजन असणे अत्यंत आवश्यक आहे. रंगकाम पूर्ण झाल्यानंतर हवामान अनुकूल असेल, तर खिडक्या आणि दरवाजे उघडे ठेवा. यामुळे घरातील दूषित हवा बाहेर जाण्यास आणि ताजी हवा आत येण्यास मदत होते.शक्य असल्यास हवा आत येण्यासाठी आणि बाहेर जाण्यासाठी वेगवेगळे मार्ग खुले ठेवा. त्यामुळे घरात हवेचा प्रवाह निर्माण होऊ शकतो.मात्र, काही वेळ खिडक्या उघडल्याने पेंटचा वास पूर्णपणे नाहीसा होईलच असे नाही. पेंटचा प्रकार, त्यातील रसायने आणि घरातील वायुवीजन यावर वास कमी होण्याचा कालावधी अवलंबून असतो.
2. एक्झॉस्ट फॅनचा करा वापर
घरात एक्झॉस्ट फॅन असेल, तर त्याचा वापर करून पेंटचा वास असलेली हवा बाहेर काढता येऊ शकते.एक्झॉस्ट फॅनमुळे घरातील हवा बाहेर जाण्यास मदत होते. मात्र, हवा घरातील दुसऱ्या खोलीत जाण्याऐवजी थेट बाहेर जाण्याची व्यवस्था असावी.पेंट आणि थिनर वापरताना त्यांच्या डब्यांवरील सुरक्षा सूचना वाचणे आवश्यक आहे. काही पेंटमधून बाहेर पडणाऱ्या वाफा ज्वलनशील असू शकतात. त्यामुळे आग, धूम्रपान आणि ठिणगी निर्माण करणाऱ्या उपकरणांपासून दूर राहा.
3. कांद्याचा वापर करून पाहता येईल?
पेंटचा वास कमी करण्यासाठी कांदा वापरण्याची पद्धत अनेक घरांमध्ये प्रचलित आहे. यासाठी कांदा कापून खोलीत ठेवला जातो.मात्र, कांद्यामुळे पेंटमधून बाहेर पडणारी हानिकारक रसायने दूर होतात, याचा ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही. कांद्याचा स्वतःचा उग्र वासही खोलीत पसरू शकतो.त्यामुळे पेंटचा वास कमी करण्यासाठी केवळ कांद्यावर अवलंबून राहू नका. योग्य वायुवीजन आणि सुरक्षित अंतर राखणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
4. पाण्याची बादली ठेवण्याचा उपाय किती प्रभावी?
पेंटचा वास कमी करण्यासाठी काहीजण खोलीच्या कोपऱ्यात पाण्याने भरलेली बादली ठेवतात.मात्र, पाण्यामुळे पेंटमधून बाहेर पडणारी हानिकारक रसायने पूर्णपणे शोषली जातात, याचा ठोस पुरावा नाही. त्यामुळे हा उपाय पेंटच्या वासापासून किंवा रासायनिक वाफांपासून संरक्षण देतो, असे समजू नये.जर खोलीत पाण्याची बादली ठेवत असाल, तर ती लहान मुलांच्या आणि पाळीव प्राण्यांच्या आवाक्याबाहेर ठेवा. तसेच, पेंटच्या डब्यांवरील सूचना पाळा आणि खोलीत हवा खेळती ठेवा.
5. पेंटचा वास कमी होईपर्यंत त्या खोलीत राहणे टाळा
पेंटचा वास खूप तीव्र असेल, तर काही काळ त्या खोलीत राहणे टाळणे हा सर्वात महत्त्वाचा उपाय आहे.विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसनाशी संबंधित समस्या असलेल्या व्यक्तींनी रंगकाम केलेल्या खोलीपासून दूर राहावे.पेंट पूर्णपणे सुकला म्हणजे त्यातून बाहेर पडणारी सर्व रसायने संपली, असे नाही. त्यामुळे पेंटच्या डब्यावर दिलेल्या सूचनांनुसार खोलीचा वापर सुरू करावा.पेंटच्या वासामुळे डोकेदुखी, चक्कर, डोळ्यांची जळजळ किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास त्वरित त्या जागेतून बाहेर पडून मोकळ्या हवेत जा. लक्षणे कायम राहिल्यास किंवा गंभीर वाटल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
6. बेकिंग सोड्याचा करा वापर
घरातील काही प्रकारच्या दुर्गंधी कमी करण्यासाठी बेकिंग सोडा उपयोगी ठरू शकतो.यासाठी एका छोट्या भांड्यात बेकिंग सोडा भरून खोलीच्या कोपऱ्यात ठेवा. मात्र, बेकिंग सोडा पेंटमधून बाहेर पडणारी रसायने किंवा हानिकारक वाफा पूर्णपणे दूर करतो, असे समजू नका.लहान मुले घरात असतील, तर बेकिंग सोड्याचे भांडे त्यांच्या हाताला लागणार नाही अशा सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.
7. ॲक्टिव्हेटेड चारकोल ठरू शकतो उपयोगी
ॲक्टिव्हेटेड चारकोलचा वापर काही प्रकारच्या दुर्गंधी आणि हवेत असलेल्या घटकांना शोषून घेण्यासाठी केला जातो.पेंटचा वास कमी करण्यासाठी खोलीत अॅक्टिव्हेटेड चारकोल असलेल्या पिशव्या किंवा योग्य कंटेनर ठेवता येतात.मात्र, यामुळे पेंटमधील सर्व हानिकारक रसायने दूर होतीलच असे नाही. त्यामुळे अॅक्टिव्हेटेड चारकोलचा वापर हा केवळ पूरक उपाय म्हणून करा. योग्य वायुवीजन आणि सुरक्षितता यांना प्राधान्य द्या.
8. एसेंशियल ऑइलचा वापर करताना घ्या काळजी
लिंबू, पुदिना किंवा यूकेलिप्टस यांसारख्या सुगंधी तेलांचा वापर घरातील वातावरण ताजेतवाने वाटण्यासाठी केला जातो.डिफ्यूजरमध्ये योग्य प्रकारे वापरल्यास या तेलांचा सुगंध घरातील उग्र वास काही प्रमाणात झाकू शकतो.मात्र, सुगंधी तेलांमुळे पेंटमधून बाहेर पडणाऱ्या हानिकारक रसायनांचे प्रमाण कमी होत नाही. काही सुगंधी पदार्थ लहान मुलांना, पाळीव प्राण्यांना किंवा संवेदनशील व्यक्तींना त्रासदायक ठरू शकतात.त्यामुळे पेंटचा वास लपवण्यासाठी सुगंधी तेलांचा अतिरेकी वापर करू नका.
Diwali Cleaning: दिवाळीला अवघे काही तास उरले आहेत. परंतु अजूनही घराची साफसफाईही करायची बाकी आहे, वेळ कमी असल्यामुळे धावपळ होत आहे. अस म्हणतात की, दिवाळीच्या दिवशी ...
9. पांढऱ्या व्हिनेगरचा वापर करून पाहा
घरातील काही प्रकारच्या दुर्गंधी कमी करण्यासाठी पांढऱ्या व्हिनेगरचा वापर केला जातो.यासाठी एका भांड्यात थोडे व्हिनेगर भरून खोलीच्या सुरक्षित ठिकाणी ठेवता येते.मात्र, व्हिनेगर पेंटमधून बाहेर पडणाऱ्या हानिकारक वाफा पूर्णपणे दूर करते, याचा ठोस पुरावा नाही. त्यामुळे हा उपाय पेंटच्या वासापासून संरक्षण देतो, असे समजू नका.व्हिनेगर थेट पेंट केलेल्या भिंतीवर लावू नका. तसेच, ते लहान मुलांच्या आवाक्याबाहेर ठेवा.
10. पुढच्या वेळी कमी VOC असलेला पेंट निवडा
घराची पुन्हा रंगरंगोटी करण्याची तयारी असेल, तर कमी VOC किंवा झिरो VOC असलेला पेंट निवडण्याचा विचार करा. VOC म्हणजे व्होलाटाइल ऑर्गेनिक कंपाऊंड्स. हे काही पेंटमधून हवेत बाहेर पडणारे रासायनिक घटक आहेत. कमी VOC असलेल्या पेंटमुळे काही रसायनांचे उत्सर्जन कमी होऊ शकते. मात्र, झिरो VOC असे लेबल असले तरी पेंट पूर्णपणे रसायनमुक्त किंवा प्रत्येक परिस्थितीत सुरक्षित असेलच असे नाही. पेंट निवडताना त्यावरील सुरक्षा माहिती, वापरण्याच्या सूचना आणि घरातील व्यक्तींच्या गरजा लक्षात घ्या.
पेंटचा उग्र वास कमी करताना या चुका करू नका
- पेंटचा वास बाहेर जाण्यासाठी खिडक्या आणि दरवाजे पूर्णपणे बंद ठेवू नका.
- पेंटचा वास लपवण्यासाठी अगरबत्ती, परफ्यूम किंवा रूम फ्रेशनरचा अतिरेकी वापर करू नका.
- पेंट आणि थिनरचे डबे उघडे ठेवू नका.
- पेंटमधून बाहेर पडणाऱ्या वाफा ज्वलनशील असू शकतात, त्यामुळे आग किंवा ठिणगी निर्माण करणाऱ्या उपकरणांचा वापर टाळा.
- पेंटचा वास कमी झाला म्हणून खोली लगेच सुरक्षित झाली असे समजू नका.
- लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसनाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींना तीव्र वास असलेल्या खोलीत ठेवू नका.
दिवाळीच्या आनंदात आरोग्याची काळजीही महत्त्वाची
दिवाळीपूर्वी घराची रंगरंगोटी केल्याने घराला नवीन लुक मिळतो. मात्र, पेंटचा उग्र वास आणि त्यातून बाहेर पडणारी रसायने याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. घरात योग्य वायुवीजन ठेवणे, पेंटच्या सूचना पाळणे आणि वास तीव्र असताना त्या खोलीपासून दूर राहणे हे सर्वात महत्त्वाचे उपाय आहेत. कांदा, बेकिंग सोडा, पाण्याची बादली किंवा सुगंधी तेल यांसारखे घरगुती उपाय पेंटचा वास पूर्णपणे दूर करतात, असे समजू नका. घरातील हवा सुरक्षित ठेवण्यासाठी योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.
दिवाळीची तयारी करताना घर सुंदर बनवण्यासोबतच घरातील प्रत्येकाचे आरोग्य आणि सुरक्षितता जपणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.