Winter Health: हिवाळ्यात पाणी पिताना सावधान! शुद्ध पाण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा!

हिवाळा सुरू झाला की वातावरणात मोठ्या प्रमाणात बदल होतात. तापमान कमी झाल्यामुळे अनेकांच्या दैनंदिन सवयी बदलतात. थंडीच्या दिवसांत सर्दी, खोकला, ताप यांसारख्या आजारांपासून बचाव करण्यासाठी अनेक जण विशेष काळजी घेतात. मात्र, या सगळ्यात एक महत्त्वाची गोष्ट दुर्लक्षित केली जाते, ती म्हणजे पिण्याच्या पाण्याची स्वच्छता! हिवाळ्यात तहान कमी लागत असल्यामुळे अनेक जण पुरेसे पाणी पीत नाहीत. तसेच पाणी स्वच्छ आहे की नाही, ते योग्य पद्धतीने साठवले आहे का, याकडेही फारसे लक्ष दिले जात नाही. दूषित पाण्यामुळे पोटाचे विकार, जुलाब आणि इतर संसर्गजन्य आजार होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे हिवाळ्यात केवळ उबदार कपडे घालून चालणार नाही, तर पिण्याच्या पाण्याची योग्य काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.(DrinkCleanWater)

1. हिवाळ्यात पाणी पिणे का महत्त्वाचे आहे?

थंडीच्या दिवसांत उन्हाळ्याच्या तुलनेत तहान कमी लागते. त्यामुळे अनेक जण दिवसभरात आवश्यक तेवढे पाणी पीत नाहीत. मात्र, शरीराला प्रत्येक ऋतूमध्ये पाण्याची गरज असते. शरीरातील तापमान नियंत्रित ठेवणे, पचनक्रिया सुरळीत ठेवणे आणि शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकणे यांसारख्या महत्त्वाच्या कामांसाठी पाणी आवश्यक असते. पुरेसे पाणी न प्यायल्यास शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होऊ शकते. यामुळे थकवा, डोकेदुखी, बद्धकोष्ठता आणि लघवीचा रंग गडद होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. त्यामुळे तहान लागण्याची वाट न पाहता दिवसभर थोड्या-थोड्या अंतराने पाणी पिण्याची सवय लावावी.

2. पाणी उकळून पिण्याची सवय लावा

पिण्याच्या पाण्याच्या शुद्धतेबाबत शंका असल्यास पाणी उकळून पिणे हा सुरक्षिततेचा सोपा उपाय आहे. पाणी व्यवस्थित उकळल्यामुळे त्यातील अनेक हानिकारक जिवाणू, विषाणू नष्ट होण्यास मदत होते. विशेषतः विहीर, बोअरवेल किंवा इतर अनिश्चित स्रोतांमधून पाणी घेत असल्यास त्याच्या शुद्धतेकडे अधिक लक्ष देणे आवश्यक आहे.(StayHydrated)

पाणी उकळताना काही गोष्टी लक्षात ठेवा:

• पाणी चांगले उकळून घ्या


• उकळलेले पाणी थंड होण्यासाठी स्वच्छ जागी ठेवा


• पाणी नेहमी झाकण असलेल्या भांड्यात साठवा


• पाणी काढताना स्वच्छ भांड्याचा वापर करा


• एकदा उकळलेले पाणी पुन्हा अस्वच्छ भांड्यात ठेवू नका

3. वॉटर फिल्टरची नियमित स्वच्छता करा

आजकाल अनेक घरांमध्ये पिण्याच्या पाण्यासाठी RO, UV आणि इतर प्रकारचे वॉटर प्युरिफायर वापरले जातात. मात्र, केवळ घरात फिल्टर बसवला म्हणजे पाणी कायम शुद्ध राहील असे नाही. फिल्टरची नियमित देखभाल करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. फिल्टरमधील कार्ट्रिज किंवा मेम्ब्रेन वेळेवर बदलले नाहीत, तर पाण्याच्या शुद्धीकरणावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे फिल्टरच्या कंपनीने दिलेल्या सूचनांनुसार त्याची सर्व्हिसिंग करून घ्यावी. तसेच फिल्टरमधून येणाऱ्या पाण्याची गुणवत्ता वेळोवेळी तपासावी.

4. पाणी साठवण्याच्या भांड्यांची स्वच्छता ठेवा

अनेक घरांमध्ये पिण्याचे पाणी मोठ्या भांड्यात, माठात किंवा टाकीत साठवले जाते. मात्र, या भांड्यांची नियमित स्वच्छता केली नाही तर त्यामध्ये धूळ, कचरा आणि सूक्ष्मजीव जमा होऊ शकतात. त्यामुळे पाणी दूषित होण्याची शक्यता वाढते. पाणी साठवण्यासाठी नेहमी स्वच्छ आणि झाकण असलेल्या भांड्यांचा वापर करावा. पाण्याच्या भांड्यात थेट हात बुडवू नयेत. तसेच पाणी काढण्यासाठी वापरण्यात येणारा ग्लास किंवा भांडेही स्वच्छ असावे. घरातील पाण्याच्या टाकीची नियमित स्वच्छता करून घेणे आवश्यक आहे.

5. बाहेरचे पाणी पिताना अधिक सावध राहा

हिवाळ्यात अनेक जण प्रवासासाठी किंवा कामानिमित्त घराबाहेर असतात. अशावेळी रस्त्यावरील स्टॉल, सार्वजनिक ठिकाणे किंवा अस्वच्छ स्रोतांमधील पाणी पिणे टाळावे. कारण पाण्याची साठवण आणि स्वच्छता योग्य नसेल तर त्यातून संसर्ग होण्याचा धोका असतो. प्रवास करताना शक्यतो घरून स्वच्छ पाणी सोबत न्यावे. बाहेर पाणी विकत घेत असल्यास सीलबंद बाटलीचा वापर करावा आणि बाटली व्यवस्थित बंद असल्याची खात्री करावी. विशेषतः लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या पिण्याच्या पाण्याकडे अधिक लक्ष द्यावे.(WinterCare)

6. पाण्याची गुणवत्ता तपासण्याकडे दुर्लक्ष करू नका

अनेकदा पाणी दिसायला स्वच्छ असले तरी त्यामध्ये हानिकारक सूक्ष्मजीव किंवा रासायनिक घटक असू शकतात. त्यामुळे केवळ पाण्याचा रंग, चव किंवा वास पाहून ते पिण्यास सुरक्षित आहे असे समजू नये. घरात बोअरवेल किंवा विहिरीचे पाणी वापरत असल्यास वेळोवेळी त्याची प्रयोगशाळेत तपासणी करून घ्यावी. पाण्याच्या स्रोतामध्ये बदल झाला असेल किंवा परिसरात पाणी दूषित झाल्याची माहिती मिळाली असेल तर विशेष काळजी घ्यावी.

7. शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी या गोष्टी करा

हिवाळ्यात शरीराला पुरेसे पाणी मिळणे आवश्यक आहे. अनेकांना थंड पाणी पिण्याऐवजी कोमट पाणी पिणे अधिक सोयीचे वाटते. त्यामुळे दिवसभर कोमट किंवा सामान्य तापमानाचे स्वच्छ पाणी पिऊ शकता. याशिवाय सूप, ताक आणि पाण्याचे प्रमाण अधिक असलेल्या फळांचा आहारात समावेश करता येतो. मात्र, चहा आणि कॉफी यांवरच द्रवपदार्थांसाठी अवलंबून राहू नये. शरीराची गरज, वय, हवामान आणि शारीरिक हालचाली यानुसार पाण्याचे प्रमाण बदलू शकते.(WaterSafety)

8. दूषित पाण्यामुळे कोणत्या समस्या उद्भवू शकतात?

दूषित पाणी प्यायल्यामुळे विविध प्रकारचे जलजन्य आजार होऊ शकतात. यामध्ये अतिसार, उलट्या, पोटदुखी आणि काही संसर्गजन्य आजारांचा समावेश होतो. काही वेळा दूषित पाण्यामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन अशक्तपणा जाणवू शकतो. जुलाब किंवा उलट्यांचा त्रास सुरू झाल्यास शरीरातील पाणी आणि क्षारांचे प्रमाण कमी होऊ शकते. अशावेळी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य उपचार आणि ORS घेणे महत्त्वाचे आहे. लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या बाबतीत विशेष काळजी घ्यावी.(HydrationTips)

9. हिवाळ्यात पाण्याबाबत या चुका टाळाव्यात:

• तहान लागत नाही म्हणून पाणी पिणे टाळू नका


• अनेक दिवस एकाच भांड्यात साठवलेले पाणी तपासल्याशिवाय पिऊ नका


• वॉटर फिल्टरची सर्व्हिसिंग पुढे ढकलू नका


• उघड्यावर ठेवलेले पाणी पिणे टाळा


• पाण्याच्या भांड्यात हात किंवा अस्वच्छ ग्लास बुडवू नका


• पाण्याचा रंग आणि वास बदलल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका