देहराडून : उत्तराखंडमधील प्रसिद्ध सिद्धपीठ माता धारी देवी मंदिराजवळ नदीपात्रात दोन बोटींची समोरासमोर भीषण धडक झाल्याची घटना घडली आहे. या अपघाताचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्याने पर्यटकांच्या सुरक्षेबाबत मोठी खळबळ उडाली आहे. सुदैवाने, अपघाताच्या वेळी दोन्ही बोटींमध्ये केवळ चालकच उपस्थित होते, त्यामुळे कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. मात्र, या घटनेने प्रशासनाच्या सुरक्षेच्या दाव्यांची पोलखोल केली आहे. ऋषिकेश आणि बीर बिलिंगसारख्या पर्यटनस्थळांवर रिव्हर राफ्टिंग आणि पॅराग्लाइडिंगसाठी येणाऱ्या पर्यटकांची मोठी गर्दी असते. जर या अपघातावेळी बोटी पर्यटकांनी भरलेल्या असत्या, तर मोठी भीषण दुर्घटना घडली असती, अशी भीती स्थानिक नागरिक व्यक्त करत आहेत. या घटनेमुळे धारी देवी मंदिर परिसरात चालणाऱ्या जलपर्यटनासाठी कठोर नियमावली आणि कडक सुरक्षेची मागणी आता जोर धरू लागली आहे.
साहसी खेळांच्या नावाखाली पर्यटकांच्या जिवाशी खेळ
भारतामध्ये साहसी पर्यटनाची (Adventure Tourism) क्रेझ वाढत असतानाच, पर्यटकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न आता गंभीर बनला आहे. अनेक पर्यटनस्थळांवर स्थानिक लोक प्रशासकीय परवानगीशिवाय रिव्हर राफ्टिंग आणि पॅराग्लाइडिंगसारखे धोकादायक व्यवसाय चालवत असल्याचे धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, यातील अनेक चालकांकडे कोणतेही तांत्रिक प्रशिक्षण किंवा आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याचे कौशल्य नाही, ज्यामुळे पर्यटकांचा जीव टांगणीला लागला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, पर्यटकांना पुरवले जाणारे लाइफ जॅकेट्स, हेल्मेट्स आणि इतर सुरक्षा साधने अत्यंत निकृष्ट दर्जाची असतात. भारत हे साहसी पर्यटनाचे जागतिक केंद्र बनत असले, तरी या उद्योगावरील सरकारी नियंत्रण आणि नियमन अजूनही अत्यंत ढिसाळ आहे. जोपर्यंत कडक नियमावली आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळाची सक्ती केली जात नाही, तोपर्यंत पर्यटकांवरील हे धोके कायम राहतील, असा इशारा आता देण्यात येत आहे.
नियमन आणि कठोर अंमलबजावणीची गरज
- प्रत्येक ऑपरेटरकडे प्रमाणित सुरक्षा प्रमाणपत्र असणे गरजेचे आहे.
- पर्यटन विभागाने वेळोवेळी उपकरणांची आणि चालकांच्या कौशल्याची तपासणी करणे आवश्यक आहे.
- पर्यटकांनीही स्वस्त पर्यायांच्या मागे न लागता, अधिकृत आणि अनुभवी संस्थांचीच निवड करावी.
अपघाताच्या अनेक घटना
गेल्या काही वर्षांत ऋषिकेश आणि हिमाचल प्रदेशातील पॅराग्लाइडिंग साइट्सवर अनेक प्राणघातक अपघात झाले आहेत. यातील बहुतांश घटना मानवी त्रुटी आणि नियमांचे उल्लंघन केल्यामुळे घडल्याचे समोर आले आहे. उत्तराखंडमधील या ताज्या घटनेने प्रशासनाला आता कठोर पावले उचलण्याचा इशारा दिला आहे.