मुंबई : आजच्या धावपळीच्या आणि तणावपूर्ण जीवनात 'अध्यात्म' हा शब्द ऐकला की, अनेकांना वाटते की यासाठी घरदार सोडून हिमालयात जावे लागेल किंवा तासनतास कठीण तपश्चर्या करावी लागेल. मात्र, सुप्रसिद्ध आध्यात्मिक गुरु आणि प्रेरणादायी वक्ते गौर गोपाल दास यांनी हा समज मोडीत काढला आहे. अध्यात्म म्हणजे जगापासून दूर पळणे नसून, जीवनातील प्रत्येक क्षणात अधिक जागरूकतेने उपस्थित राहणे होय, असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. आपल्या व्यस्त जीवनशैलीत कोणताही मोठा बदल न करता, लहान आणि सातत्यपूर्ण सवयींच्या माध्यमातून आपण आध्यात्मिक होऊ शकतो, असे सांगत त्यांनी ५ सोपे मार्ग सुचवले आहेत.
दैनंदिन जीवनात अध्यात्म रुजवण्याचे ५ प्रभावी मार्ग
१. स्वतःच्या अंतरात्म्यासाठी वेळ काढा
अध्यात्मिक प्रगतीसाठी 'योग्य वेळेची' वाट पाहू नका, तर ती वेळ स्वतः निर्माण करा. दिवसातील काही मिनिटे जाणीवपूर्वक स्वतःसाठी राखून ठेवा. हा वेळ तुमच्या अंतरात्म्याशी संवाद साधण्यासाठी वापरा. मग ती वेळ सकाळी उठल्यावर असो किंवा रात्री झोपण्यापूर्वी, हे शांत क्षण तुम्हाला बाह्य जगातील गोंधळापासून दूर नेऊन स्वतःची ओळख करून देण्यास मदत करतात.
२. मानसिक आहारावर नियंत्रण ठेवा (बौद्धिक शुद्धता)
आपण जे पाहतो किंवा वाचतो, त्याचा आपल्या विचारांवर खोलवर परिणाम होतो. सोशल मीडियावर सतत स्क्रोलिंग करणे किंवा नकारात्मक बातम्या पाहणे यामुळे मन अस्वस्थ होते. त्याऐवजी, आपल्याला प्रेरणा देणारा, काहीतरी नवीन शिकवणारा किंवा मनाला शांती देणारा मजकूर निवडा. जेव्हा तुम्ही मनाला चांगले खाद्य देता, तेव्हा तुमचे आंतरिक विचारही सकारात्मक होऊ लागतात.
३. सकारात्मक आणि उत्साहवर्धक संगत
४. जागरूकतेने जेवणाचा आनंद घ्या
आज आपण टीव्ही किंवा मोबाईल पाहत घाईघाईत जेवण करतो. मात्र, गौर गोपाल दास यांच्या मते, दिवसातून किमान एक वेळचे जेवण कोणत्याही उपकरणाशिवाय शांतपणे करावे. अन्नाची चव, त्याचा पोत आणि सुगंध यांचा पूर्ण अनुभव घ्या. ही छोटीशी कृती एका सामान्य जेवणाला कृतज्ञतेने भरलेल्या सजग अनुभवात रूपांतरित करू शकते.
५. ध्यानाचा (Meditation) नियमित सराव
ध्यान करणे म्हणजे विचार थांबवणे नव्हे, तर विचारांच्या गर्दीत स्वतःसाठी शांततेचा एक कोपरा शोधणे होय. दररोज फक्त ५ ते १० मिनिटे शांत बसून आपल्या श्वासावर लक्ष केंद्रित करा. यामुळे मनाला स्पष्टता मिळते आणि दिवसभराच्या कामात संतुलन राखणे सोपे जाते. ध्यानामुळे निर्माण झालेली शांतता तुमच्या प्रत्येक कृतीत दिसून येते.