हंटाव्हायरसच्या (Hantavirus) जीवघेण्या साथीचा सामना करत असलेल्या एका क्रूझ जहाजावरून मायदेशी परतलेल्या दोन प्रवाशांना या विषाणूची लागण झाल्याचे निष्पन्न झाले आहे. यामध्ये एका अमेरिकन (America) आणि एका फ्रेंच (French) नागरिकाचा समावेश असून, संबंधित देशांच्या आरोग्य प्रशासनाने या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. अमेरिकेच्या आरोग्य विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, मायदेशी परतणाऱ्या विशेष विमानातील आणखी एका अमेरिकन नागरिकात या आजाराची सौम्य लक्षणे दिसून आली आहेत. विषाणूचा संसर्ग इतरत्र पसरू नये यासाठी अतिशय कडक खबरदारी घेण्यात आली होती. म्हणूनच या दोन्ही प्रवाशांना 'बायोकंटेनमेंट युनिट्स'मधून (अतिसुरक्षित वैद्यकीय आणि संसर्गमुक्त कक्ष) प्रवास घडवून आणण्यात आला.
फ्रान्समधील परिस्थिती गंभीर
फ्रान्सच्या आरोग्य मंत्री स्टेफनी रिस्ट (Stéphanie Rist) यांनी माहिती दिली की, एका बाधित महिलेला पॅरिसमध्ये विलगवासात (Quarantine) ठेवण्यात आले आहे. दुर्दैवाने या महिलेची प्रकृती सध्या खालावत चालली आहे. प्रशासनाने तातडीने पावले उचलत तिच्या संपर्कात आलेल्या २२ व्यक्तींचा शोध घेतला असून, त्यांच्यावर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. सद्यस्थितीत स्पेनच्या कॅनरी बेटे (Canary Islands) येथे नांगर टाकून उभ्या असलेल्या 'एमव्ही होंडियस' (MV Hondius) या जहाजावरील ९० हून अधिक प्रवाशांना आपापल्या मायदेशी सुखरूप परत पाठवण्याची मोठी मोहीम वेगाने सुरू आहे. या जहाजावरून प्रवास केलेल्या तीन प्रवाशांचा आतापर्यंत दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. मृतांमध्ये एका डच जोडप्याचा आणि एका जर्मन महिलेचा समावेश आहे. यापैकी दोघांचा मृत्यू हंटाव्हायरसच्या संसर्गामुळेच झाल्याची अधिकृत पुष्टी वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी केली आहे.
विषाणूचा प्रसार आणि WHO चा अंदाज
सामान्यतः हंटाव्हायरसचा प्रसार उंदरांसारख्या कृंतक (Rodents) प्राण्यांद्वारे होतो. मात्र, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, दक्षिण अमेरिकेच्या सफरीदरम्यान डच जहाजावरील काही प्रवाशांना या विषाणूच्या 'अँडीज स्ट्रेन'ची (Andes strain) लागण झाली असावी. या विशिष्ट प्रकारच्या विषाणूमध्ये एका माणसाकडून दुसऱ्या माणसाला संसर्ग होण्याची शक्यता असते, जी चिंतेची बाब आहे. या विषाणूची लागण झाल्यास रुग्णांमध्ये प्रामुख्याने ताप येणे, अतिशय थकवा जाणवणे, स्नायू दुखी, पोटदुखी, उलट्या, जुलाब आणि श्वास घेण्यास त्रास होणे यांसारखी लक्षणे दिसून येतात. ही सर्व परिस्थिती चिंताजनक वाटत असली तरी, नागरिकांनी घाबरून जाण्याचे कारण नाही, कारण आरोग्य अधिकाऱ्यांच्या मते या आजाराची जगभरात मोठी साथ पसरण्याचा धोका अत्यंत कमी आहे. अमेरिकेच्या आरोग्य आणि मानवी सेवा विभागाने (HHS) सोमवारी सकाळी जाहीर केलेल्या निवेदनात स्पष्ट केले आहे की, या विशेष विमानाने आलेल्या सर्व १७ अमेरिकन नागरिकांची नेब्रास्का (Nebraska) येथील वैद्यकीय सुविधेमध्ये अत्यंत सखोल 'क्लिनिकल असेसमेंट' (वैद्यकीय तपासणी) केली जाईल. या बचावकार्यापूर्वीच जहाजावरून अमेरिकेत परतलेल्या अन्य सात प्रवाशांवर त्यांच्या आपापल्या राज्यांमध्ये स्थानिक आरोग्य प्रशासनाकडून बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. अमेरिकेत वास्तव्यास असलेल्या एका ब्रिटिश नागरिकालाही या १७ अमेरिकन प्रवाशांसोबतच याच विमानातून सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेचा इशारा
अमेरिकेतील रुग्ण आढळण्यापूर्वीच, जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) प्रमुख टेड्रोस अधानोम गेब्रेयसस यांनी एक गंभीर इशारा दिला होता. अमेरिकेने हंटाव्हायरसच्या साथीसंदर्भात डब्लूएचओच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन न करण्याचा जो निर्णय घेतला आहे, त्याचे भविष्यात धोकादायक परिणाम भोगावे लागू शकतात, असे त्यांनी स्पष्ट केले होते. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) खबरदारीचा सर्वोच्च उपाय म्हणून 'एमव्ही होंडियस' जहाज सोडणाऱ्या सर्व प्रवाशांसाठी तब्बल ४२ दिवसांच्या सक्तीच्या विलगवासाची (Isolation) शिफारस केली आहे.
अमेरिकन CDC ची वेगळी भूमिका
परंतु, अमेरिकेच्या 'सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल'चे (CDC) प्रभारी प्रमुख डॉ. जय भट्टाचार्य यांनी वेगळी भूमिका मांडली. जनतेमध्ये विनाकारण घबराट निर्माण होऊ नये अशी आपली इच्छा असल्याचे सांगत त्यांनी स्पष्ट केले की, या विषाणूचा मानवाकडून मानवाला होणारा संसर्ग अतिशय दुर्मिळ आहे, त्यामुळे याकडे 'कोविड-१९' (Covid) विषाणूसारखे पाहण्याची अजिबात गरज नाही. रविवारी टेनेरिफ येथील ग्रँडिला डी अबोना (Grandilla de Abona) बंदरावर जहाजातून खाली उतरताना प्रवाशांनी पूर्ण काळजी घेतल्याचे दिसले. त्यांनी निळे वैद्यकीय गाऊन, डोक्यावर कॅप्स आणि चेहऱ्यावर वैद्यकीय मास्क घातलेले होते. या सुरक्षित स्थलांतराची छायाचित्रे प्रसारमाध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झाली आहेत. या बाधित क्रूझ जहाजावर एकूण पाच फ्रेंच नागरिक प्रवास करत होते. रविवारी २० ब्रिटिश नागरिकांना घेऊन एक विशेष विमान युनायटेड किंगडममध्ये (UK) सुखरूप दाखल झाले. टेनेरिफहून एका चार्टर्ड विमानाने हे प्रवासी मॅंचेस्टर विमानतळावर उतरले. तेथून त्यांना पुढील ७२ तासांसाठी विलगवासात ठेवण्यासाठी मर्सीसाइड येथील विरलमध्ये असलेल्या 'ॲरो पार्क हॉस्पिटल'मध्ये नेण्यात आले. दिलासादायक बाब म्हणजे, यापैकी कोणत्याही प्रवाशामध्ये अद्याप या आजाराची लक्षणे दिसलेली नाहीत. विषाणूची लागण झाल्याची पुष्टी झालेल्या अन्य दोन ब्रिटिश नागरिकांवर सध्या नेदरलँड्स आणि दक्षिण आफ्रिका येथील रुग्णालयांमध्ये वैद्यकीय उपचार सुरू आहेत.
स्पेन आणि नेदरलँड्सची पावले
स्पेनच्या माद्रिद शहरात विमानाने परतलेल्या १४ स्पॅनिश नागरिकांना आता एका लष्करी रुग्णालयात सक्तीच्या विलगवासात ठेवण्यात आले आहे. याव्यतिरिक्त, आणखी प्रवाशांना परत आणण्यासाठी सोमवारी दुपारी दोन विशेष विमानांचे नियोजन करण्यात आले आहे. तसेच, आठ डच नागरिकांसह एकूण २६ प्रवासी आणि कर्मचारी सदस्यांना घेऊन आलेले आणखी एक स्वतंत्र विमान रविवारी नेदरलँड्समध्ये पोहोचले आहे. या आंतरराष्ट्रीय बचावकार्यांतर्गत सहा प्रवासी ऑस्ट्रेलियाला परतत आहेत, तर आणखी १८ जणांना नेदरलँड्सला नेले जाईल. विशेष म्हणजे, ज्या देशांनी आपल्या नागरिकांना परत आणण्यासाठी स्वतःची विमाने पाठवली नाहीत, त्या देशांतील प्रवाशांनाही या दोन्ही विमानांद्वारे माणुसकीच्या दृष्टिकोनातून सुरक्षित स्थळी पोहोचवले जात आहे.