अमेरिकेने इराणमधील लष्करी तळांवर नव्याने हल्ल्यांची मालिका सुरू केल्यामुळे आखाती देशांमधील परिस्थिती अत्यंत स्फोटक बनली आहे. या लष्करी कारवाईला जोरदार प्रत्युत्तर देताना, संतप्त इराणने या भागातील आणखी काही महत्त्वाचे आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्ग पूर्णपणे बंद करण्याचा गंभीर इशारा दिला आहे. यामुळे जागतिक व्यापारावर मोठे संकट ओढवण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
इराणच्या 'रिव्होल्युशनरी गार्ड्स'ची आक्रमक भूमिका
इराणच्या 'रिव्होल्युशनरी गार्ड्स'ने (IRGC) आपली भूमिका स्पष्ट करताना अमेरिकेला थेट आव्हान दिले आहे. जोपर्यंत अमेरिका आपली 'आक्रमक कृत्ये' थांबवत नाही, तोपर्यंत जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत कळीची असलेली 'होर्मुझची सामुद्रधुनी' (Strait of Hormuz) बंदच ठेवली जाईल, असे इराणने ठणकावून सांगितले आहे. एवढेच नव्हे तर, गरज पडल्यास तेल आणि वायू निर्यातीचे इतर प्रादेशिक मार्गही रोखले जातील, असा सज्जड दम त्यांनी दिला आहे.
अमेरिकेची सलग ७ तास लष्करी कारवाई
अमेरिकन सैन्याच्या 'सेंट्रल कमांड'ने (Centcom) दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, त्यांनी इराणविरोधात आक्रमक मोहीम हाती घेतली आहे. मंगळवारी रात्री सुरू झालेली लष्करी कारवाई सलग सात तास चालली. या व्यतिरिक्त, बुधवारी सकाळीही अमेरिकेने इराणवर ड्रोन, हवाई दल आणि नौदलाच्या माध्यमातून एकापाठोपाठ एक सडेतोड हल्ले चढवले आहेत.
डोनाल्ड ट्रम्प यांचा थेट अल्टीमेटम
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला चर्चेच्या टेबलावर आणण्यासाठी अत्यंत कठोर भाषेचा वापर केला आहे. इराणने चर्चेची तयारी न दर्शवल्यास पुढील आठवड्यात इराणचे पूल आणि वीज प्रकल्पांना लक्ष्य केले जाईल, असा इशारा ट्रम्प यांनी दिला. मंगळवारी रात्री प्रसारित झालेल्या 'स्पेशल रिपोर्ट विथ ब्रेट बेअर' या कार्यक्रमात बोलताना ट्रम्प म्हणाले, "आम्ही ऊर्जा प्रकल्पांवरील हल्ले सर्वात शेवटी करू, पण अंतिमतः आम्ही त्यांच्या ऊर्जा क्षेत्राला नक्कीच उद्ध्वस्त करू."
नाकेबंदी आणि आखाती देशांसोबत नव्या करारांची घोषणा
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर २०% टोल लावण्याची धमकी ट्रम्प यांनी यापूर्वी दिली होती. मात्र, आता त्याऐवजी आखाती देशांसोबत 'भव्य' व्यापार आणि गुंतवणूक करार करणार असल्याचे त्यांनी जाहीर केले आहे. या नव्या धोरणाचा एक भाग म्हणून, मंगळवारी संध्याकाळपासून अमेरिकेने इराणच्या बंदरांची अत्यंत कडक नाकेबंदी केली आहे. यामुळे इराणच्या बंदरांवरून आणि किनारपट्टीवरून होणारी सर्व प्रकारची जहाजांची ये-जा पूर्णपणे ठप्प झाली आहे.
इतर देशांमधील अमेरिकन तळांवर हल्ले
अमेरिकेने केलेल्या या कोंडीला प्रत्युत्तर देताना, इराणने अमेरिका आणि त्यांच्या मित्र राष्ट्रांच्या हिताचे रक्षण करणारे इतर तेल आणि वायू निर्यात मार्ग बंद करण्याची धमकी दिली आहे. हे नेमके कोणते मार्ग असतील हे इराणने स्पष्ट केले नसले तरी, संघर्षाची ठिणगी इतरत्रही उडाली आहे. इराणच्या सरकारी प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार, इराणी सैन्याने जॉर्डन, कुवेत आणि बहरीनमधील अमेरिकन तळांवरही हल्ले केले आहेत. मात्र, इराणने डागलेले हे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रे वाटेतच नष्ट करण्यात आपल्याला यश आल्याचा दावा अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांनी केला आहे.