मुंबई-पुणे रेल्वे प्रवाशांसाठी अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. पावसाळ्यात दरडी कोसळल्यामुळे होणारा त्रास आणि प्रवाशांचे हाल रोखण्यासाठी मध्य रेल्वेने एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि मोठा निर्णय घेतला आहे. कर्जत ते लोणावळा या अत्यंत आव्हानात्मक मानल्या जाणाऱ्या घाट विभागात लवकरच एक विशेष आपत्कालीन रस्ता उभारला जाणार आहे. या निर्णयामुळे भविष्यात निसर्गाचा कोप झाला, तरी मदतकार्य आणि प्रवास थांबणार नाही.
मुंबई आणि पुण्याला जोडणारा हा रेल्वेमार्ग देशातील सर्वात व्यस्त मार्गांपैकी एक म्हणून ओळखला जातो. मात्र, दरवर्षी मान्सूनच्या काळात मुसळधार पाऊस, अतिवृष्टी आणि डोंगरावरून दरडी कोसळण्याच्या घटनांमुळे या मार्गावरील वाहतूक ठप्प होते. यंदा ६ जुलै रोजी घडलेली गंभीर घटना या नवीन निर्णयासाठी मैलाचा दगड ठरली. त्या दिवशी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे घाट क्षेत्रात मोठे भूस्खलन (लँडस्लाईड) झाले होते. या आपत्तीचा फटका रेल्वेच्या तिन्ही मार्गिकांना बसला आणि वाहतूक सेवा कित्येक दिवस पूर्णपणे विस्कळीत झाली होती.
२४ तास युद्धपातळीवर काम; तिसऱ्या मार्गिकेची डागडुजी सुरू
भूस्खलनानंतर मध्य रेल्वेच्या कर्मचाऱ्यांनी व अधिकाऱ्यांनी अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत युद्धपातळीवर मदतकार्य राबवले. अवघ्या काही दिवसांत दोन रेल्वे मार्गिकांवरून वाहतूक पुन्हा पूर्ववत करण्यात रेल्वेला यश आले. परंतु, तिसऱ्या मार्गिकेचे प्रचंड नुकसान झाल्यामुळे त्यावरील दुरुस्तीचे काम अजूनही वेगाने सुरू आहे. या कामासाठी रेल्वे प्रशासनाकडून विशेष मालवाहू गाड्यांची मदत घेतली जात आहे. ही डागडुजी अंतिम टप्प्यात असून लवकरच ही तिसरी मार्गिकादेखील प्रवाशांच्या सेवेत पुन्हा दाखल केली जाईल.
काय आहे मध्य रेल्वेचा मास्टरप्लॅन ?
दरड कोसळल्यास किंवा अपघात झाल्यास दुर्गम घाटात अडकलेल्या प्रवाशांपर्यंत तात्काळ मदत पोहोचवणे ही रेल्वेपुढील सर्वात मोठी अडचण असायची. हीच समस्या मुळापासून उपटून काढण्यासाठी मध्य रेल्वेने कर्जत ते लोणावळा दरम्यान रेल्वेमार्गाला लागूनच सुमारे २६ किलोमीटर लांबीचा आपत्कालीन रस्ता (Emergency Access Road) तयार करण्याचे नियोजन केले आहे. या रस्त्याचे डिझाइन अशा प्रकारे केले जात आहे की, त्यावर दोन मोठी वाहने एकाच वेळी सहज ये-जा करू शकतील.
आपत्तीच्या वेळी थेट मदतीचा हात प्रवाशांपर्यंत पोहोचणार
सध्या या प्रस्तावित आपत्कालीन रस्त्याच्या सर्वेक्षणाचे आणि आराखड्याचे काम अंतिम टप्प्यात असून, वरिष्ठ पातळीवरून मंजुरी मिळताच प्रत्यक्ष बांधकामाला सुरुवात केली जाणार आहे. हा आपत्कालीन रस्ता पूर्ण झाल्यानंतर दुर्गम घाट विभागात अडकलेल्या प्रवाशांपर्यंत थेट मदतीचा हात पोहोचवणे शक्य होणार आहे. कोणत्याही दुर्घटनेच्या वेळी रुग्णवाहिका थेट घटनास्थळी पोहोचून आजारी किंवा जखमी प्रवाशांना वैद्यकीय मदत देऊ शकतील, तसेच एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफसारखी बचाव पथके तातडीने मदतकार्यासाठी दाखल होऊ शकतील. इतकेच नव्हे तर, रेल्वे वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाल्यास प्रवाशांना सुखरूप बाहेर काढण्यासाठी एसटी व इतर बस थेट रेल्वेगाडीजवळ नेणे शक्य होईल. मध्य रेल्वेच्या या दूरगामी आणि महत्त्वाकांक्षी निर्णयामुळे मुंबई-पुणे मार्गावर दैनंदिन प्रवास करणारे चाकरमानी, पर्यटक आणि इतर प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार असून, घाटातील प्रवास पूर्वीपेक्षा अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह होणार आहे.