कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटल्यांना खाली पंचकोनी का असतात? पाण्याच्या बाटलीपेक्षा वेगळी रचना असण्याचं कारण काय?

आपण सर्वजण थंड पेय किंवा पाण्याची बाटली विकत घेतो. तुम्ही कधी निरीक्षण केलं आहे का? कोल्ड ड्रिंक्स आणि पाण्याच्या बाटल्यांच्या रचनेत वेगळेपणा असतो. पाण्याच्या बाटलीचा तळ हा पूर्णपणे सपाट असतो. तर कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटल्या रचनेने थोड्या वेगळ्या असतात. कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटल्यांची वैशिष्ट्यपूर्ण रचना केलेली असते. त्यात पाच उंचवटे किंवा फुगवटे असतात. ही रचना बाटली सुंदर दिसावी म्हणून केली असावी असं अनेकांना वाटतं. पण तसं नाही. त्यामागे शास्त्रीय कारण आहे. कोल्ड ड्रिंक्स बाटल्यांच्या अनोख्या रचनेला कॉरुगेटेड बॉटम किंवा पेंटापॉड असं म्हंटलं जातं. पण ही रचना करण्यामागचं कारण काय असावं? असा प्रश्न आता तुम्हाला पडला असेल, तर त्याचं उत्तर तुम्हाला पुढे मिळेल.

कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटलीचा आकार वेगळा असतो कारण...

कोल्ड ड्रिंक्समध्ये कार्बन डायऑक्साइड वायू भरलेला असतो. त्यामुळे बाटली उघडताच फेस बाहेर पडतो किंवा जोरात हवा बाहेर पडते. कोल्ड ड्रिंक्सची बाटली दाबून भरली जाते किंवा हलवली तर त्या बाटलीच्या आतील बाजूस वायूचा दाब प्रचंड वाढतो. इतकंच काय तर कोल्ड ड्रिंक्स कायम थंड करून विकली जातात. जेव्हा एखादा द्रव पदार्थ गरजेपेक्षा जास्त थंड होतो तेव्हा त्याच्या आकारमानात आणि घनतेत बदल होतो. जर कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटलीचा तळ सपाट असता तर ती त्या दाबाने फुगेल किंवा फुटेल. पण तळाशी असलेल्या पाच उंचवटी रचनेमुळे वायुचा दाब कमी होतो. तसेच हा दाब समान रितीने पसरतो. हे कोपरे स्प्रिंगप्रमाणे काम करतात. त्यामुळे ही बाटली फुटण्याची शक्यता कमी होते. तसेच आकार बिघडत नाही.

प्लास्टिकची बचत आणि खर्चात कपात

कोल्ड ड्रिंक्सच्या बाटलीच्या या विशिष्ट रचनेमागे आर्थिक गणितही आहे. कारण कोल्ड ड्रिंक्सची बाटली तयार करण्यासाठी जाड आणि कडक प्लास्टिक लागतं. यावर उपाय म्हणून संशोधकांनी उपाय शोधला. बाटलीचा वरचा भाग पातळ प्लास्टिकचा असतो आणि खालचा भाग कडक, तसेच पंचकोनी रचनेत असतो. यामुळे बाटली तयार करण्यासाठी कमी प्लास्टिक लागतं आणि पैशांची बचत होते.