Japanese Cleaning Habits : दर रविवारी घराची साफसफाई करताना अर्धा दिवस कधी निघून जातो, हेच कळत नाही. झाडू-पोछा, पसारा आवरणे, किचन साफ करणे आणि पुन्हा पुढच्या आठवड्यात याच कामांची तयारी...हीच अनेक घरांची दिनचर्या झाली आहे. पण घर सतत स्वच्छ ठेवण्यासाठी दर आठवड्याला तासन्तास सफाई करण्याची गरज नसेल तर? जपानी जीवनशैलीतील काही छोट्या सवयी अंगीकारल्यास घरातील पसारा आणि अस्वच्छता सुरुवातीपासूनच कमी ठेवता येऊ शकते.
जपानमध्ये घर व्यवस्थित ठेवण्यासाठी महागडे ऑर्गनायझर्स किंवा सतत साफसफाई करण्यापेक्षा दैनंदिन छोट्या सवयींना अधिक महत्त्व दिले जाते. वस्तू वापरल्यानंतर लगेच जागेवर ठेवणे, अनावश्यक वस्तू घरात साठवून न ठेवणे आणि मोकळ्या जागेचे महत्त्व समजून घेणे, या सवयी त्याच विचारसरणीचा भाग आहेत. चला तर मग जाणून घेऊया, घर स्वच्छ आणि ऑर्गनाइज्ड ठेवण्यासाठी जपानी पद्धतीच्या कोणत्या 6 सवयी उपयोगी ठरू शकतात.
1. ‘वन टच रूल’ वापरा
घरातील पसारा अनेकदा छोट्या-छोट्या निष्काळजीपणामुळे वाढतो. बॅग सोफ्यावर ठेवणे, चावी टेबलवर ठेवणे किंवा कप किचनमध्येच सोडून देणे आणि मनात म्हणणे, ‘नंतर जागेवर ठेवू’. हीच सवय पुढे मोठ्या पसाऱ्याचे कारण बनू शकते.यासाठी ‘वन टच रूल’ वापरता येतो. एखादी वस्तू वापरल्यानंतर ती नंतर ठेवण्याऐवजी त्याच वेळी तिच्या ठरलेल्या जागी ठेवा. म्हणजेच - वापरा, परत जागेवर ठेवा आणि काम संपवा. यामुळे वस्तू पुन्हा पुन्हा उचलून आवरण्याची वेळ कमी होते.
2. प्रत्येक वस्तूसाठी ठरवा एक ‘घर’
चावी, रिमोट, महत्त्वाची कागदपत्रे किंवा बॅग नेमकी कुठे ठेवली आहे, हे अनेकदा शोधावे लागते. याचे मुख्य कारण म्हणजे या वस्तूंसाठी ठरलेली जागा नसणे.
जपानी पद्धतीत प्रत्येक वस्तूला तिची एक निश्चित जागा असावी, यावर भर दिला जातो. चावी कुठे ठेवायची, बॅग कुठे ठेवायची, कागदपत्रे कुठे ठेवायची, हे आधीच ठरवा. प्रत्येक वेळी वस्तू वापरल्यानंतर ती त्याच जागी ठेवल्यास घरातील पसारा कमी होतो आणि वस्तू शोधण्यात जाणारा वेळही वाचतो.
3. ‘Mottainai’ची संकल्पना समजून घ्या
जुने चार्जर, रिकामे डबे, खराब झालेल्या वस्तू, गिफ्ट बॉक्स किंवा शॉपिंग बॅग आपण अनेकदा ‘कधीतरी उपयोगी पडेल’ म्हणून जपून ठेवतो. परिणामी घरात अनावश्यक वस्तूंचा साठा वाढत जातो.जपानी संस्कृतीतील ‘Mottainai’ ही संकल्पना वस्तूंची किंमत ओळखण्यावर आणि अनावश्यक वाया जाणे टाळण्यावर भर देते.याचा अर्थ प्रत्येक जुनी वस्तू साठवून ठेवणे असा नाही. एखादी वस्तू उपयोगाची नसेल तर ती गरजू व्यक्तीला देणे, रिसायकल करणे किंवा योग्य पद्धतीने तिची विल्हेवाट लावणे अधिक योग्य ठरू शकते.सुरुवात करण्यासाठी घरातील एखादी एक ड्रॉवर निवडा आणि स्वतःला विचारा ‘ही वस्तू खरंच माझ्या सध्याच्या आयुष्याचा भाग आहे का?’
Financial Mistakes : सणासुदीचा हंगाम सुरू झाला आहे आणि लवकरच विविध ई-कॉमर्स कंपन्यांकडून मोठ्या डिस्काउंट सेलला सुरुवात होणार आहे. ऑनलाइन शॉपिंगमध्ये आकर्षक ...
4. रोज थोडी साफसफाई करा
आठवड्यातून एक दिवस तासन्तास साफसफाई करण्यापेक्षा दररोज काही मिनिटे छोट्या कामांसाठी दिली तर घरातील अस्वच्छता जमा होण्यापासून रोखता येऊ शकते.जेवण झाल्यानंतर टेबल स्वच्छ करणे, वापरलेले कप लगेच धुणे, किचनचा काउंटर पुसणे किंवा बाथरूममधील पाणी वायपरने काढणे ही कामे फार वेळखाऊ नाहीत.पण अशा छोट्या सवयी नियमित केल्याने मोठा पसारा निर्माण होण्याची शक्यता कमी होते.
5. बाहेरची धूळ घरात येऊ देऊ नका
जपानी घरांमध्ये घराच्या प्रवेशद्वाराला म्हणजेच ‘Genkan’ ला विशेष महत्त्व आहे. बाहेरून घरात येताना चप्पल किंवा शूज प्रवेशद्वाराजवळच काढले जातात. त्यामुळे बाहेरची धूळ आणि माती घराच्या आतील भागात कमी प्रमाणात येते.तुम्हीही घराच्या दरवाजाजवळ शू रॅक, डोअर मॅट आणि घरात वापरण्यासाठी वेगळी चप्पल ठेवू शकता.यामुळे घरातील फरशी वारंवार साफ करण्याची गरज कमी होऊ शकते.
6. फर्शी मोकळी ठेवा, भिंतींचा वापर करा
लहान घरात जागेची कमतरता जाणवत असेल तर प्रत्येक वस्तू फर्शीवर ठेवण्याऐवजी भिंतींचा स्मार्ट पद्धतीने वापर करता येतो. किचनमध्ये हुक्स, कपाटात हँगिंग ऑर्गनायझर्स किंवा वॉल स्टोरेजचा वापर करून अनेक वस्तू व्यवस्थित ठेवता येतात. यासोबतच प्रत्येक मोकळी जागा सामानाने भरण्याची गरज नाही. जपानी डिझाइनमधील ‘Ma’ ही संकल्पना मोकळ्या जागेलाही महत्त्व देते. मोकळी फर्शी आणि खुली जागा असल्यास लहान खोलीदेखील अधिक प्रशस्त आणि नीटनेटकी दिसू शकते.
घर स्वच्छ ठेवण्याचे खरे रहस्य काय ?
जपानी पद्धतीचा मुख्य भर जास्त साफसफाई करण्यापेक्षा पसारा आणि घाण निर्माण होऊ न देण्यावर आहे. वस्तू वापरल्यानंतर लगेच जागेवर ठेवणे, बाहेरची धूळ घरात येण्यापासून रोखणे, अनावश्यक वस्तू वेळोवेळी बाजूला करणे आणि दररोज थोडी साफसफाई करणे या छोट्या सवयी घर अधिक काळ स्वच्छ आणि व्यवस्थित ठेवण्यास मदत करू शकतात. म्हणजेच, स्वच्छ घरासाठी नेहमीच जास्त मेहनत करण्याची गरज नसते. योग्य सवयी आणि योग्य सिस्टम तयार केली, तर घराची साफसफाई ही मोठी जबाबदारी न राहता रोजच्या दिनचर्येचा छोटासा भाग बनू शकते.