Fodder crisis in Nashik : जिल्ह्यातील दहा तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर झाल्यानंतर आता शेतीपिकांसोबतच पशुधनाच्या चाऱ्याचा प्रश्नही गंभीर होण्याची शक्यता आहे. पावसातील मोठ्या खंडाचा परिणाम खरीप पिकांवर झाला असून, त्याचा थेट परिणाम हिरवा आणि कोरडा चारा उपलब्धतेवर होणार आहे. प्रशासनाच्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्टअखेर उपलब्ध असलेला चारासाठा पुढील दोन ते तीन महिन्यांसाठीच पुरेसा ठरण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे जानेवारीपासून चारा टंचाई निर्माण होण्याची चिन्हे असून, २०२७ च्या उन्हाळ्यात परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे.
१७ लाखांहून अधिक पशुधन
नाशिक जिल्ह्यात सध्या सुमारे १७ लाख ४६ हजार ३७३ पशुधन आहे. यामध्ये ७ लाख २८ हजार ८७ गायी, १ लाख ५६ हजार ४५० म्हशी, १ लाख ११ हजार ५५१ वासरे, ५ लाख १७ हजार ५६९ शेळ्या आणि २ लाख ४७ हजार १७८ मेंढ्यांचा समावेश आहे. या पशुधनासाठी दररोज सुमारे ६ हजार ४०६ मेट्रिक टन चाऱ्याची आवश्यकता भासते. त्याचबरोबर पशुधनासाठी दररोज सुमारे ३६ कोटी ८८ लाख ४ हजार लिटर पाण्याची गरज आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर पाण्यासोबतच चाऱ्याचे नियोजन करणेही प्रशासनासाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे.
ऑगस्टअखेर ८.७६ लाख मेट्रिक टन चारा उपलब्ध
खरीप आणि रब्बी हंगामातून उपलब्ध झालेला चारा तसेच उन्हाळी हंगामातील उपलब्धता लक्षात घेता, ऑगस्टअखेर जिल्ह्यात सुमारे ८ लाख ७६ हजार १८४ मेट्रिक टन चारा उपलब्ध होता. दररोजची सुमारे ६ हजार ४०६ मेट्रिक टन गरज लक्षात घेतल्यास हा साठा साधारण तीन महिन्यांपेक्षा थोडा अधिक काळ पुरू शकतो. मात्र, सप्टेंबरमध्ये मोठ्या प्रमाणात चारा वापरला गेल्याने उपलब्ध साठा झपाट्याने कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सध्याचा साठा संपण्यापूर्वीच नवीन चारा उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रशासनाला नियोजन करावे लागणार आहे.
Nashik Crime : नाशिक तालुक्यातील आंगणगाव येथे दहशतवादविरोधी पथकाच्या (एटीएस) नाशिक युनिटने केलेल्या कारवाईत मोठ्या प्रमाणावर स्फोटकांचा साठा जप्त ...
दुष्काळी तालुक्यांत दुहेरी संकट
पावसातील खंडामुळे खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम झाला आहे. पशुपालक मोठ्या प्रमाणावर शेतातील पिकांचे अवशेष आणि उपलब्ध चाऱ्यावर अवलंबून असतात. मात्र, पिकांचे उत्पादनच घटल्यास त्यातून मिळणारा चारा देखील कमी होणार आहे. त्यामुळे दुष्काळग्रस्त भागात एकीकडे पाण्याची टंचाई, तर दुसरीकडे चाऱ्याची कमतरता असे दुहेरी संकट निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
नांदगाव, सिन्नर आणि येवल्यात परिस्थिती चिंताजनक
जिल्ह्यातील काही तालुक्यांमध्ये पशुधनाची संख्या मोठी असल्याने चाऱ्याची मागणीही अधिक आहे. नांदगाव तालुक्यात १ लाख ८२ हजार ४२४ पशुधन असून, दररोज सुमारे ४९८ मेट्रिक टन चाऱ्याची गरज आहे. तर सिन्नर तालुक्यात १ लाख ५४ हजार ५२६ पशुधन असून, दररोज सुमारे ६३७ मेट्रिक टन चारा आवश्यक आहे. येवला तालुक्यातही उपलब्ध चाऱ्याचे प्रमाण तुलनेने कमी असल्याने येथील परिस्थितीकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज आहे.
जानेवारीपूर्वीच चारा नियोजनाची गरज
सध्याचा उपलब्ध साठा आणि पशुधनाची दैनंदिन गरज लक्षात घेता, आगामी काळात चारा टंचाई टाळण्यासाठी प्रशासनाला आतापासूनच नियोजन करावे लागणार आहे. विशेषतः दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये चारा साठवणूक, नवीन चारा उपलब्धता आणि पशुधनासाठी पाण्याचे नियोजन यावर भर देणे आवश्यक ठरणार आहे. वेळीच उपाययोजना न झाल्यास जानेवारीपासून चाऱ्याचा तुटवडा जाणवू शकतो आणि २०२७ च्या उन्हाळ्यात पशुपालकांसमोर मोठे आव्हान उभे राहण्याची शक्यता आहे.