Delhi-NCR Air Pollution : हिवाळ्यात दिल्ली-NCR परिसरातील वायुप्रदूषणात होणारी वाढ रोखण्यासाठी वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने (CAQM) कडक पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. पंजाब आणि हरियाणा सरकारसोबत 22 ऑक्टोबर रोजी चंदीगड येथे झालेल्या आढावा बैठकीत पराली जाळण्याच्या घटनांवर नियंत्रण ठेवण्यासह वाहनांचे प्रदूषण, रस्त्यांवरील धूळ, बांधकामांमधून होणारे प्रदूषण आणि औद्योगिक उत्सर्जन कमी करण्याच्या उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला.
या बैठकीत दोन्ही राज्यांना प्रदूषण नियंत्रणासाठी आखलेल्या योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याचे आणि ठरवून दिलेल्या वेळेत आवश्यक उपाययोजना पूर्ण करण्याचे निर्देश देण्यात आले. हिवाळ्यात दिल्ली-NCR मधील हवेची गुणवत्ता खालावू नये, यासाठी प्रशासनाने जमिनीवर प्रत्यक्ष कारवाई वाढवण्यावर आयोगाने भर दिला आहे.
पराली व्यवस्थापनासाठी आधुनिक यंत्रांच्या वापरावर भर
पंजाब सरकारसोबत झालेल्या बैठकीत शेतातील धानाच्या पिकाचे अवशेष जाळण्याच्या घटनांना आळा घालण्यासाठी राज्याने केलेल्या तयारीचा आढावा घेण्यात आला. यामध्ये जिल्हास्तरीय नियोजन, देखरेख व्यवस्था आणि शेतकऱ्यांना पीक अवशेष व्यवस्थापनासाठी आवश्यक यंत्रसामग्री उपलब्ध करून देण्यावर चर्चा झाली. पीक अवशेष व्यवस्थापन (CRM) यंत्रांचा योग्य वापर व्हावा, शेतकऱ्यांना वेळेत यंत्रे मिळावीत आणि कापणीनंतर उरलेल्या परालीचे योग्य व्यवस्थापन व्हावे, यासाठी उपाययोजना करण्याचे निर्देश देण्यात आले.
पराली जाळण्याच्या घटनांचा शोध घेण्यासाठी उपग्रहांद्वारे मिळणाऱ्या अलर्टची पडताळणी, जळालेल्या क्षेत्रांची प्रत्यक्ष पाहणी आणि ड्रोन तसेच कमी खर्चातील सेन्सरच्या माध्यमातून देखरेख वाढवण्याच्या पर्यायांवरही चर्चा झाली.
वीटभट्ट्या आणि औष्णिक वीज प्रकल्पांमध्ये परालीचा वापर
पराली जाळण्याऐवजी तिचा इंधन आणि औद्योगिक संसाधन म्हणून वापर वाढवण्यावर CAQM ने विशेष भर दिला आहे. वीटभट्ट्यांमध्ये धानाच्या परालीपासून तयार केलेल्या बायोमास पेलेट्स आणि ब्रिकेट्सचा वापर करण्यासंबंधीच्या निर्देशांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेण्यात आला. औष्णिक वीज प्रकल्पांमध्ये कोळशासोबत बायोमासचा वापर करण्यासाठी निश्चित केलेल्या उद्दिष्टांच्या पूर्ततेबाबतही चर्चा झाली. परालीचा पर्यायी वापर वाढल्यास शेतांमध्ये ती जाळण्याची गरज कमी होऊ शकते. यामुळे प्रदूषण नियंत्रणासोबतच परालीपासून उत्पन्न मिळवण्याच्या संधी निर्माण होण्यास आणि ग्रामीण भागात रोजगाराला चालना मिळण्यास मदत होऊ शकते.
Cancer Medicine Price Reduction : कर्करोगावरील उपचारांचा खर्च दिवसेंदिवस वाढत असल्याने रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागतो. महागडी ...
हरियाणामध्ये वाहनांच्या प्रदूषणावरही लक्ष
हरियाणा सरकारसोबतच्या बैठकीत पराली व्यवस्थापनाबरोबरच प्रदूषणाच्या इतर स्रोतांवरही चर्चा करण्यात आली. वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन, रस्त्यांवरील धूळ, बांधकाम आणि पाडकामाच्या ठिकाणी निर्माण होणारी धूळ तसेच औद्योगिक प्रदूषण या मुद्द्यांचा आढावा घेण्यात आला. पेट्रोल पंप आणि CNG केंद्रांवर ऑटोमॅटिक नंबर प्लेट रिकग्निशन (ANPR) प्रणाली बसवण्याच्या प्रगतीचीही तपासणी करण्यात आली. वैध प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र (PUCC) नसलेल्या वाहनांशी संबंधित नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी या प्रणालीचा वापर करण्याचे नियोजन आहे. याशिवाय, निर्धारित वयोमर्यादा पूर्ण केलेल्या जुन्या वाहनांवर कारवाई, स्वच्छ वाहतुकीला प्रोत्साहन आणि NCR मधील जिल्ह्यांमध्ये डिझेलवर चालणाऱ्या ऑटो रिक्षा टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याच्या उपाययोजनांचाही आढावा घेण्यात आला.
रस्त्यांवरील धूळ आणि औद्योगिक प्रदूषण रोखण्यासाठी उपाय
दिल्ली-NCR परिसरातील हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी रस्त्यांची नियमित स्वच्छता आणि यांत्रिक रोड स्वीपिंगसारख्या उपाययोजनांची अंमलबजावणी महत्त्वाची मानली जात आहे. बांधकाम आणि पाडकामाच्या ठिकाणी धूळ उडू नये, यासाठी निर्धारित नियमांचे काटेकोर पालन करण्यावर आयोगाने भर दिला. औद्योगिक युनिट्समधील प्रदूषण नियंत्रण मानकांचे पालन, नियमित देखरेख आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध कारवाई करण्याच्या व्यवस्थेचाही आढावा घेण्यात आला.
प्रदूषण नियंत्रणासाठी जिल्हा प्रशासनाला निर्देश
प्रदूषण नियंत्रणाच्या योजना केवळ कागदावर न राहता त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी होणे आवश्यक असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले. यासाठी राज्य सरकारे, जिल्हा प्रशासन आणि संबंधित अंमलबजावणी यंत्रणांमध्ये समन्वय वाढवण्याचे निर्देश देण्यात आले. शेतकऱ्यांना पराली व्यवस्थापनाची यंत्रे उपलब्ध करून देणे, शेतातच पीक अवशेषांचे व्यवस्थापन करणे आणि उरलेल्या परालीची वाहतूक करून तिचा पर्यायी वापर वाढवणे या उपाययोजनांवर भर देण्यात आला. तसेच, जनजागृती मोहिमा अधिक प्रभावीपणे राबवण्याची सूचनाही करण्यात आली.
पराली जाळण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्यास कठोर भूमिका
प्रशासकीय निष्काळजीपणामुळे पराली जाळण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्यास त्याची गंभीर दखल घेतली जाईल, असा इशारा CAQM ने दिला आहे. हिवाळ्यात दिल्ली-NCR मधील वायुप्रदूषण वाढण्याचा धोका लक्षात घेता पंजाब आणि हरियाणासह सर्व संबंधित यंत्रणांनी समन्वयाने सातत्यपूर्ण उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. पराली जाळण्यावर नियंत्रण ठेवण्यासोबतच वाहने, बांधकामे, रस्त्यांची धूळ आणि उद्योगांमधून होणारे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी प्रभावी कारवाई केल्यासच हवेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
एकूणच, दिल्ली-NCR मधील हिवाळी प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी CAQM ने पंजाब आणि हरियाणा सरकारांना पराली व्यवस्थापनापासून ते वाहन आणि औद्योगिक प्रदूषण नियंत्रणापर्यंत सर्वच आघाड्यांवर कारवाई वेगवान करण्याचे निर्देश दिले आहेत.