लखनौ: 'वर्ल्डफिश सेंटर' उत्तर प्रदेशातील गोरखपूर येथे मत्स्यपालन प्रकल्प कार्यालय सुरू करण्यात आले. यावेळी शुक्रवारी उत्तर प्रदेश मत्स्यपालन विभाग आणि मलेशियास्थित 'वर्ल्डफिश सेंटर' यांच्यात एक सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला. हा करार उत्तर प्रदेश सरकारच्या मत्स्यपालन विभागाच्या महासंचालक धनलक्ष्मी के. आणि मलेशियातील 'वर्ल्डफिश सेंटर'चे महासंचालक डॉ. एस्साम यासिन मोहम्मद यांच्यात हस्तांतरित करण्यात आला. या उपक्रमाच्या माध्यमातून पूर्वांचल भागातील मत्स्य पालक, हॅचरी चालक, तरुण, संशोधक आणि विभागीय कर्मचाऱ्यांना व्यावहारिक व तांत्रिक प्रशिक्षण दिले जाईल.
मासेमारी करणाऱ्यांची भरभराट होणार; उत्पन्नात वाढ होईल: धनलक्ष्मी
मत्स्यपालन विभागाच्या महासंचालक धनलक्ष्मी के. यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या सामंजस्य कराराचा उद्देश राज्यातील मत्स्य उत्पादन आणि उत्पादकता वाढवणे, उच्च दर्जाच्या मत्स्य बियाण्यांची उपलब्धता सुनिश्चित करणे, आधुनिक मत्स्यपालन तंत्राला प्रोत्साहन देणे आणि मत्स्य पालकांचे उत्पन्न वाढवणे हा आहे. या उपक्रमाद्वारे आधुनिक मत्स्य बियाणे उत्पादन केंद्रे/हॅचरी विकसित करणे, मत्स्य उत्पादन व उत्पादकता वाढवणे आणि अन्नसुरक्षा बळकट करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. तसेच, सुधारित मत्स्य प्रजातींच्या उच्च दर्जाच्या बियाण्यांच्या उत्पादनासाठी तंत्रज्ञान विकसित करणे आणि तांत्रिक प्रशिक्षण व क्षेत्रीय भेटींद्वारे मत्स्यपालन विभागाचे अधिकारी व मत्स्य पालकांची क्षमता वाढवण्यावरही यात भर देण्यात आला आहे.
महासंचालकांनी पुढे सांगितले की, 'वर्ल्डफिश उत्तर प्रदेश मत्स्यपालन प्रकल्प' अंतर्गत 'पॅन्गेशियस' (Pangasius) आणि 'गिफ्ट तिलापिया' (GIFT Tilapia) सारख्या सुधारित मत्स्य प्रजातींच्या हॅचरी-आधारित उत्पादनासाठी तांत्रिक सहाय्य आणि मार्गदर्शन पुरवले जाईल. या उपक्रमांतर्गत ब्रूडस्टॉक व्यवस्थापन (प्रजननक्षम माशांचे व्यवस्थापन) आणि प्रजनन प्रक्रियेपासून ते स्पॉन (अंडी उबवल्यानंतरची अवस्था), फ्राय (पिल्ले) आणि फिंगरलिंग्ज (थोडी मोठी पिल्ले) तयार करण्यापर्यंतच्या सर्व टप्प्यांवर तांत्रिक तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाईल. याव्यतिरिक्त, 'अमृत' कॅटला (Amrit Catla), 'जयंती' रोहू (Jayanti Rohu) आणि अमूर कॉमन कार्प (Amur Common Carp) यांसारख्या अनुवांशिकदृष्ट्या सुधारित माशांच्या प्रजातींचे उत्पादन आणि संवर्धन करण्याच्या उद्देशाने; 'स्टेट ब्रूडस्टॉक मल्टिप्लिकेशन अँड रिसर्च फॅसिलिटीज' (राज्य ब्रूडस्टॉक गुणन आणि संशोधन सुविधा), 'न्यूक्लियस ब्रूड बँक्स' (मूळ ब्रूड बँका) आणि 'पेडिग्री जर्मप्लाझ्म कन्झर्व्हेशन सेंटर्स' (वंशावळ जनुकद्रव्य संवर्धन केंद्रे) यांसारख्या सुविधांच्या विकासासाठी तांत्रिक सहाय्य पुरवले जाईल.
ग्रामीण भागात रोजगार, पोषण आणि अन्नसुरक्षेला चालना
'वर्ल्डफिश उत्तर प्रदेश फिशरीज' (WorldFish Uttar Pradesh Fisheries) हा उपक्रम पूर्णपणे राज्य सरकारद्वारे अर्थसहाय्यित कार्यक्रम आहे. हा उपक्रम उच्च उत्पादकता असलेल्या, अनुवांशिकदृष्ट्या सुधारित माशांच्या प्रजातींचे उत्पादन, आधुनिक तंत्रज्ञानाचे हस्तांतरण, तसेच संशोधन आणि प्रशिक्षणाची सुविधा उपलब्ध करून देऊन राज्यातील मत्स्यव्यवसाय क्षेत्राच्या सर्वांगीण विकासात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावेल. यामुळे राज्य या विशेष माशांच्या प्रजातींच्या मत्स्यबीज उत्पादनामध्ये स्वावलंबी होईल. त्याचबरोबर, माशांची उत्पादकता आणि उत्पन्न वाढण्यासोबतच ग्रामीण भागात रोजगार निर्मिती, पोषण आणि अन्नसुरक्षेलाही बळकटी मिळेल.
या सामंजस्य करारावर (MoU) स्वाक्षरी करताना अवनीश कुमार अवस्थी (मुख्यमंत्रींचे सल्लागार), मुकेश कुमार मेश्राम, आयएएस (अतिरिक्त मुख्य सचिव, मत्स्यव्यवसाय विभाग), डॉ. एसाम यासिन मोहम्मद (महासंचालक, वर्ल्डफिश, मलेशिया), अरुण पडियार (भारतातील वर्ल्डफिशचे प्रतिनिधी) आणि मत्स्यव्यवसाय विभागाचे विविध अधिकारी उपस्थित होते.