ANDAMAN : सध्याच्या जागतिक अस्थिरतेच्या काळात, विशेषतः मध्य-पूर्वेतील तणावामुळे इंधन दर आणि पुरवठ्याबाबत जगभरात चिंतेचे वातावरण आहे. अशा आव्हानात्मक परिस्थितीत भारतासाठी एक ऐतिहासिक आणि अत्यंत सकारात्मक बातमी समोर आली आहे. भारताचे 'ऊर्जा महाशक्ती' बनण्याचे स्वप्न आता अधिक जवळ आले असून, अंदमान समुद्रात सापडलेला नैसर्गिक वायूचा साठा देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेला नवी दिशा देणारा ठरत आहे.
'समुद्र मंथन मिशन': भारताची एक नवी 'महा-योजना'
भारत हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा ऊर्जा ग्राहक आहे आणि आपली वाढती ऊर्जेची गरज पूर्ण करण्यासाठी आपण मोठ्या प्रमाणात इंधन आयात करतो. ही आयात कमी करण्यासाठी आणि देशाला 'आत्मनिर्भर' बनवण्यासाठी केंद्र सरकारने 'समुद्र मंथन मिशन' (National Deep Water Exploration Mission) हे महत्त्वाकांक्षी अभियान हाती घेतले आहे. या मोहिमेला मिळालेले पहिले मोठे यश भारतासाठी एक मैलाचा दगड ठरले आहे.
अंदमान समुद्रात नैसर्गिक वायूचा मोठा शोध
ऑईल इंडिया लिमिटेडने (OIL) अंदमान बेटांच्या पूर्व किनाऱ्यापासून अवघ्या १५ किमी अंतरावर असलेल्या 'श्री विजयपुरम-३' या संशोधन विहिरीत नैसर्गिक वायूचे मोठे साठे शोधून काढले आहेत. ही विहीर ३५५ मीटर खोल समुद्रात असून, १,९०० मीटरपेक्षा अधिक खोलवर उत्खनन केल्यानंतर हे यश मिळाले आहे. केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी या शोधामुळे भारताच्या ऊर्जा क्षेत्राचे चित्र पालटणार असल्याची घोषणा केली आहे.
Congratulations @OilIndiaLimited !
An ocean of energy opportunities reinforced in the Andaman Sea!
Very happy to report the presence of natural gas in Sri Vijayapuram-3 an exploratory well drilled by Oil India Ltd. 15 km off the east coast of the Andaman Islands at a water… pic.twitter.com/j6QvWqZkFx
— Hardeep Singh Puri (@HardeepSPuri) June 5, 2026
या शोधाचे भारतासाठी दूरगामी परिणाम
१. नवीन 'एनर्जी हब'ची निर्मिती: अंदमान खोऱ्यात हायड्रोकार्बनचे अस्तित्व सापडणे, हे भारताच्या नकाशावर एक नवीन ऊर्जा केंद्र (Energy Hub) विकसित होण्याचे संकेत आहेत. यामुळे भविष्यात भारताच्या ऊर्जा स्त्रोतांचा विस्तार होईल.
२. आयातीवरील अवलंबित्व कमी: हे साठे देशांतर्गत गरजा पूर्ण करण्यात मोलाची भूमिका बजावतील. यामुळे भारताचे इंधन आयातीवरील अवलंबित्व लक्षणीयरीत्या कमी होईल आणि जागतिक बाजारपेठेतील चढ-उतारांचा भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम कमी होईल.
३. अर्थव्यवस्थेला बळकटी: इंधन आयातीसाठी भारत दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्सचे परकीय चलन खर्च करतो. स्वदेशी उत्पादनामुळे या परकीय चलनाची मोठी बचत होईल. ही बचत शिक्षण, आरोग्य आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी वापरता येईल, ज्यामुळे सर्वसामान्यांचे जीवनमान उंचावण्यास मदत होईल.
पुढील दिशा काय?
सध्या सरकार या वायू साठ्याचे व्यावसायिक मूल्य तपासण्यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे. 'गॅस सॅम्पलिंग' आणि 'आयसोटोप स्टडीज' (Isotope Studies) द्वारे या वायूची गुणवत्ता तपासली जात आहे. हा शोध 'मेक इन इंडिया' मोहिमेला एका नवीन उंचीवर नेणारा असून, भारताला जागतिक ऊर्जा बाजारात एक बलाढ्य शक्ती म्हणून प्रस्थापित करेल.