यात्रेचा कालावधी आणि महत्त्वाच्या तारखा
श्री अमरनाथजी श्राइन बोर्डाने दिलेल्या माहितीनुसार, यंदाची अमरनाथ यात्रा ३ जुलै २०२६ रोजी सुरू होणार असून २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी संपन्न होईल. भाविकांसाठी ही यात्रा एकूण ५७ दिवसांची असेल. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा यात्रेचा कालावधी वाढवण्यात आला असल्याने भाविकांना दर्शनासाठी अधिक सवड मिळणार आहे.
नोंदणी प्रक्रिया : ऑनलाइन आणि ऑफलाइन पर्याय
यात्रेसाठीची नोंदणी प्रक्रिया १५ एप्रिल २०२६ पासून सुरू झाली आहे. भाविक दोन प्रकारे आपली नोंदणी करू शकतात: पहिली पद्धत म्हणजे श्री अमरनाथजी श्राइन बोर्डाची अधिकृत वेबसाईट आणि दुसरी पद्धत म्हणजे स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), पंजाब नॅशनल बँक (PNB), आयसीआयसीआय (ICICI) बँक, येस बँक आणि ॲक्सिस बँक यांसारख्या देशभरातील ५५० हून अधिक अधिकृत बँक शाखा. 'पहिले येईल त्याला प्राधान्य' या तत्त्वावर नोंदणी केली जात असून, यात्रेच्या नियोजित तारखेच्या सात दिवस आधी संबंधित तारखेचे बुकिंग बंद केले जाणार आहे.
आरोग्यविषयक निकष आणि पात्रता
अमरनाथ यात्रा हा अतिशय दुर्गम आणि उंच डोंगराळ भागातील प्रवास असल्याने, आरोग्याच्या दृष्टीने काही कडक नियम लागू करण्यात आले आहेत. १३ ते ७० वयोगटातील भाविकच यात्रेसाठी पात्र असतील. तसेच ८ एप्रिल २०२६ नंतर अधिकृत डॉक्टर किंवा मान्यताप्राप्त वैद्यकीय संस्थेने दिलेले 'अनिवार्य आरोग्य प्रमाणपत्र' (CHC) सादर करणे बंधनकारक आहे. या प्रमाणपत्राची पडताळणी झाल्यानंतरच भाविकांना यात्रेचा अधिकृत परवाना दिला जाईल.
यात्रा परवाना आणि सुरक्षा व्यवस्था
नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर भाविकांना एक 'यात्रा परवाना' (Yatra Permit) दिला जाईल, ज्यामध्ये यात्रेची तारीख, निवडलेला मार्ग आणि प्रवेशाची वेळ नमूद असेल. सुरक्षेच्या कारणास्तव प्रत्येक नोंदणीकृत भाविकाला एक आरएफआयडी (RFID) कार्ड दिले जाणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे भाविकांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवणे आणि आपत्कालीन स्थितीत त्यांना तातडीने मदत पोहोचवणे प्रशासनाला शक्य होईल.
निवडीसाठी दोन मार्ग: पहलगाम आणि बालटाल
भाविकांच्या सोयीसाठी दोन मुख्य मार्ग उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. पहलगाम मार्ग हा सुमारे ४८ किमी लांबीचा असून, तो चढणीच्या दृष्टीने अधिक सुलभ असल्याने नवख्या भाविकांसाठी उत्तम आहे. तर बालटाल मार्ग हा केवळ १४ किमीचा असला तरी, तो अत्यंत तीव्र चढणीचा आणि शारीरिकदृष्ट्या आव्हानात्मक आहे. भाविकांनी आपल्या शारीरिक क्षमतेचा विचार करून मार्गाची निवड करावी, असे आवाहन बोर्डाने केले आहे.
विमा कवच आणि सुरक्षिततेचे उपाय
प्रत्येक नोंदणीकृत भाविकाला १० लाख रुपयांचे अपघात विमा संरक्षण देण्यात आले आहे. यात्रेच्या मार्गावर कोणत्याही प्रकारची दुर्घटना घडू नये म्हणून प्रशिक्षित 'माउंटेन रेस्क्यू टीम' तैनात करण्यात आली असून, दोन्ही मार्गांवर आपत्कालीन प्रतिसाद यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यात आली आहे. भाविकांनी प्रशासनाच्या सर्व सूचनांचे पालन करून यात्रेचा आनंद घ्यावा, असे आवाहन बोर्डातर्फे करण्यात आले आहे.