नवी दिल्ली: 'विकसित वायब्रंट व्हिलेज कार्यक्रम २०२६' च्या सहभागींसोबत रविवारी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे संवाद साधताना, देशातील प्रत्येक युवकाला आत्मविश्वासाने आणि स्वावलंबनाने पुढे जाण्यासाठी सक्षम करणे हे केंद्र सरकारचे मुख्य उद्दिष्ट असल्याचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अधोरेखित केले. या विशेष संवादादरम्यान पंतप्रधान मोदींनी सोलो ट्रॅव्हलिंगचे (एकट्याने प्रवास करणे) महत्त्व अत्यंत सविस्तरपणे मांडले. आजच्या तरुणाईमध्ये एकट्याने प्रवास करण्याचा ट्रेण्ड झपाट्याने वाढला असून, हा प्रवास केवळ जग पाहण्याचा मार्ग नसून स्वतःला शोधण्याचा आणि देश समजून घेण्याचा एक सर्वोत्तम व प्रभावी मार्ग आहे, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. (PM Narendra Modi )
पंतप्रधान मोदींनी संवाद साधताना पुढे नमूद केले की, आज देशातील मुले आणि मुली मोठ्या आत्मविश्वासाने स्वतंत्रपणे बाहेर पडत आहेत. तुम्ही सर्वजण जरी वेगवेगळे आणि स्वतंत्रपणे बाहेर पडलात, तरी संपूर्ण भारताच्या या व्यापक प्रवासाने आणि अनुभवाने तुम्हा सर्वांना एकाच कुटुंबासारखे घट्ट एकत्र जोडले आहे. एकट्याने केलेला हा प्रवास आपल्या देशातील तरुण पिढीच्या, विशेषतः भारताच्या लेकींच्या वाढत्या आत्मविश्वासाचे एक अत्यंत जिवंत आणि प्रेरक प्रतीक आहे. आमचे सरकार आणि प्रशासकीय यंत्रणांचे एकमेव ध्येय देशातील प्रत्येक तरुण आणि प्रत्येक लेकीला पूर्ण आत्मविश्वासाने आणि स्वावलंबनाने भविष्यात पुढे नेण्याचे आहे, असेही त्यांनी आवर्जून सांगितले. (Skill Development)
पंतप्रधान कार्यालयाकडून जारी करण्यात आलेल्या अधिकृत निवेदनानुसार, 'माय भारत' या डिजिटल प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून अत्यंत यशस्वीरीत्या राबवण्यात आलेल्या या 'विकसित वायब्रंट व्हिलेज कार्यक्रमाची' मूळ संकल्पना अत्यंत दूरगामी विचारातून आली आहे. भारताच्या सीमावर्ती (बॉर्डर) गावांना देशाची शेवटची गावे न मानता त्यांना देशाची 'पहिली गावे' मानण्याच्या पंतप्रधान मोदींच्या स्पष्ट आणि भक्कम दृष्टिकोनातून ही योजना आकारस आली आहे. देशाच्या विकासाच्या प्रवासात या सीमावर्ती क्षेत्रांना सक्रिय आणि महत्त्वाचे भागीदार बनवणे हा यामागचा मुख्य उद्देश असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. हा महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम यंदाच्या वर्षी ४ जून ते ३० जून या कालावधीत अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने दोन टप्प्यांत पार पडला. या संपूर्ण कार्यक्रमात प्रामुख्याने लडाख, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड या तीन महत्त्वपूर्ण पर्वतीय प्रदेशांमधील एकूण ७४ वायब्रंट गावांचा यशस्वीपणे समावेश करण्यात आला होता. या दुर्गम आणि सामरिकदृष्ट्या संवेदनशील भागांमध्ये तरुणांच्या सहभागामुळे विकासाचा संदेश अधिक प्रभावीपणे पोहोचला आहे. (Make in India)
राष्ट्रीय पातळीवरील कार्यक्रमासाठी देशभरातून प्रचंड उत्साह पाहायला मिळाला. देशभरातील ३ लाखांहून अधिक उत्सुक तरुणांनी एका विशेष ऑनलाईन क्विझ (प्रश्मंजुषा) स्पर्धेत अत्यंत उत्साहाने सहभाग घेतला होता. या मोठ्या स्पर्धेतून प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशाचे प्रातिनिधिक स्वरूप राखत निवड झालेले ४०० हून अधिक हुशार आणि ऊर्जावान तरुण या मुख्य प्रवासासाठी निवडले गेले. या संपूर्ण कार्यक्रमादरम्यान सहभागी झालेल्या सर्व तरुण सदस्यांनी सीमावर्ती भागातील स्थानिक समुदायांसोबत प्रत्यक्ष वास्तव्य केले. या वास्तव्यादरम्यान त्यांनी अनेक विधायक उपक्रमांमध्ये हिरीरीने सहभाग घेतला. यामध्ये प्रामुख्याने परिसराची स्वच्छता राखण्यासाठी विशेष स्वच्छता मोहिमांचे आयोजन करणे, सीमावर्ती भागातील नागरिकांपर्यंत विविध सरकारी कल्याणकारी योजनांची माहिती पोहोचवणे आणि जनजागृती करणे. स्थानिकांशी संवाद साधण्यासाठी युवा संमेलनांचे आयोजन करणे आणि सांस्कृतिक वारशाची देवाणघेवाण करणारे कार्यक्रम पार पाडणे. पर्यावरण संतुलन राखण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण मोहिमा राबवणे, स्थानिक प्रशासकीय व ग्रामपंचायत कामकाजाची माहिती व्हावी यासाठी सिम्युलेशन उपक्रम राबवणे, आदी उपक्रम राबविण्यात आले. (Job Opportunities)
या सर्वविध उपक्रमांमुळे आणि प्रवासाने सहभागी तरुणांना देशाच्या सीमावर्ती भागातील अत्यंत वास्तव अशी सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती, तिथला समृद्ध सांस्कृतिक वारसा आणि स्थानिक नागरिकांच्या विकासात्मक आकांक्षा यांची अगदी जवळून आणि प्रत्यक्ष अनुभूती मिळवून दिली आहे. या संपूर्ण उपक्रमामुळे केवळ सामुदायिक सहभागच वाढला नाही, तर देशाची राष्ट्रीय एकात्मता अधिक बळकट झाली आहे. तसेच, देशाच्या सीमावर्ती गावांचे सामरिक महत्त्व नेमके काय आहे, याविषयीची तरुण पिढीची समज या प्रवासामुळे अधिक खोलवर आणि दृढ झाली असल्याचे दिसून आले आहे.